Koronawirus. Czy państwo może przejąć nasz samochód?

Koronawirus. Czy państwo może przejąć nasz samochód?

author
18 marca 2020

Policyjne zatrzymanie na ulicy i zarekwirowanie prywatnego samochodu w calach związanych z zagrożeniem panującym w kraju – to scenariusz znany z filmów o wojnie, zamachach terrorystycznych lub apokalipsie. Sprawdzamy, czy przejęcie pojazdu byłoby możliwe w obecnej sytuacji panującej w Polsce. Zapraszamy do lektury!

Stan zagrożenia epidemicznego w Polsce

W związku z rosnącą liczbą zachorowań wywołanych koronawirusem Rząd Rzeczypospolitej Polskiej postanowił ogłosić w kraju stan zagrożenia epidemicznego. Wprowadzone rozwiązania mają na celu nie dopuścić do wybuchu epidemii w Polsce. Niestety w skali globalnej można mówić już nie tylko o epidemii, lecz również o pandemii. 

W Polsce zamknięte są galerie, szkoły, lotniska, uczelnie, restauracje i miejsca kultury. Przybywający do Polski rodacy trafiają na dwutygodniową obowiązkową kwarantannę. Służby porządkowe i wojsko stoją na straży przestrzegania szczegółowych wytycznych, które wydał polski rząd w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa z Wuhan. 

Uprawnienia służb porządkowych w tym szczególnym czasie zagrożenia epidemicznego są większe niż standardowo. Wielu z nas zastanawia się, czy – tak jak to miało miejsce w stanie wojennym – policją może żądać zarekwirowania prywatnego samochodu, powołując się na wyższy cel związany z zagrożeniem w kraju. W dzisiejszym artykule postaramy się wyjaśnić ową kwestię. 


 

Dodatkowe uprawnienia władzy

Wprowadzony w sobotę 14 marca stan zagrożenia epidemicznego w Polsce uposaża organy państwowe w szeroki zakres uprawnień pomagających w walce rozprzestrzeniającym się wirusem COVID-19. Jednym z nich jest ograniczenie cen pewnych towarów i usług, co w „normalnej” codzienności (nie zmagającej się ze stanem zagrożenia) najpewniej wywołałoby zarzut dotyczący naruszania wolności rynkowej. Tymczasem specustawa wydana 2 marca 2020 roku ustanawia, co następujące:

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 8 specustawy

Minister właściwy do spraw zdrowia na podstawie informacji przekazywanych przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego ustali w drodze obwieszczenia maksymalne ceny:

1) produktów leczniczych o kategorii dostępności [„wydawane z bez przepisu lekarza” i „wydawane z przepisu lekarza” – przyp. red.] […],

2) wyrobów medycznych […],

3) środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego […]

– które mogą być wykorzystane w związku z przeciwdziałaniem COVID-19.


Źródło: Dz.U.2020.0.374 tj. – Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Specjalne uprawnienia nadane zostały także wojewodom. Osoby piastujące owe stanowiska mogą wydawać podwładnym im jednostkom terytorialnym (zarówno rządowym oraz administracyjnym, jak samorządowym) niestandardowe polecenia do natychmiastowego wykonania. W ich zakres mieścić się może wszystko to, co może pomóc w przeciwdziałaniu COVID-19. Co ważne, ustawa pozostawia szeroki zakres rozumienia środków przeciwdziałania COVD-19.

§

PODSTAWA PRAWNA

 

Art. 11. 1. specustawy

Wojewoda może wydawać polecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie i państwowe osoby prawne, organy samorządu terytorialnego, samorządowe osoby prawne oraz samo- rządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Polecenia podlegają natychmiastowemu wykonaniu. […].

 

Art. 2. 2. specustawy

Ilekroć w ustawie jest mowa o „przeciwdziałaniu COVID-19” rozumie się przez to wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków choroby, o której mowa w ust. 1.

 


Źródło: Dz.U.2020.0.374 tj. – Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Czy państwo może przejąć naszą własność?

Wydana w związku z rosnącą zachorowalnością na koronawirusa specustawa nie stwierdza, iż obywatele Polski mają obowiązek udostępniania i/lub dostarczania własnych pojazdów czy innych ruchomości na rzecz władzy w związku z obowiązującym stanem zagrożenia epidemicznego. Warto jednak dodać, iż samo to, że specustawa nie reguluje pewnych kwestii, nie oznacza, iż owe kwestie nie zostały uregulowane przez inny akt prawny. 

Obok specustawy w ostatnich dniach wydane zostało także ministerialne rozporządzenie sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego. Ponadto w dalszym ciągu status obowiązujący posiada ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Specustawa pozostawia furtkę prawną

Specustawa nie uprawnia władzy do korzystania z własności obywateli z tytułu zagrożenia w Polsce, niemniej pozostawia „furtkę” dla przepisów wydanych wcześniej (ustawy nadrzędne). 

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 1. 2. specustawy

W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie stosuje się ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi […].


Źródło: Dz.U.2020.0.374 tj. – Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Ustawa zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w rzeczy samej pozostawia możliwość nałożenia na obywateli nakazu udostępnienia nieruchomości, lokali i terenów prywatnych, a także dostarczenia środków transportu do działań przeciwepidemicznych. Co niezwykle ważne jednak, taki nakaz musi zostać zapisany w ministerialnym rozporządzeniu o wprowadzeniu  stanu zagrożenia epidemicznego.

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 46. Ogłaszanie i odwoływanie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii

1. Stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii na obszarze województwa lub jego części ogłasza i odwołuje wojewoda, w drodze rozporządzenia, na wniosek państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.

2. Jeżeli zagrożenie epidemiczne lub epidemia występuje na obszarze więcej niż jednego województwa, stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii ogłasza i odwołuje, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, na wniosek Głównego Inspektora Sanitarnego.

4. W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 1 i 2, można ustanowić:

[…] nakaz udostępnienia nieruchomości, lokali, terenów i dostarczenia środków transportu do działań przeciwepidemicznych przewidzianych planami przeciwepidemicznymi.


Źródło: Dz.U.2019.0.1239 t.j. – Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu zagrożenia epidemicznego wydane przez Ministra Zdrowia w dniu 13 marca 2020 roku nie wprowadza nakazu udostępniania i dostarczania przedmiotów własności obywateli do wykorzystania w calach przeciwepidemicznych.

Państwo nie zabierze naszego samochodu

Odgórny nakaz udostępniania i dostarczania przedmiotów własności obywateli do wykorzystania w calach przeciwepidemicznych może zostać prowadzony jedynie za sprawą rozporządzenia o wprowadzeniu stanu zagrożenia epidemicznego w kraju. Taką zasadę wprowadza ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, do której odwołuje się specustawa o zwalczeniu koronawirusa. Tymczasem rozporządzenie Ministra Zdrowia nie wprowadza nakazu, co oznacza, iż państwo nie zabierze naszego samochodu.

Warto jednak dodać, iż rząd ma prawo wprowadzić takowy zapis do rozporządzenia na mocy kolejnego (nowego) aktu prawnego. Na tę chwilę takowy scenariusz pozostaje jednak dość mało realistyczny. Władzy zaangażowanej w walkę z koronawirusem brakuje raczej wykwalifikowanych osób i personelu (zwłaszcza medycznego) aniżeli środków transportu. 


Źródła:
http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000433/O/D20200433.pdf
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20082341570
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000374/O/D20200374.pdf

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Podobne artykuły

Millenialsi z coraz większym długiem
Wpisy
author
26 lipca 2017

Millenialsi z coraz większym długiem

Ile kosztuje laminowanie włosów?
Bez kategorii
author
09 lipca 2019

Ile kosztuje laminowanie włosów?

Santander Bank Polska w Lublińcu
Oddziały
author
28 maja 2019

Santander Bank Polska w Lublińcu

Rekompensaty za podwyżki cen prądu w nowym projekcie ustawy
Bez kategorii
author
06 lutego 2020

Rekompensaty za podwyżki cen prądu w nowym projekcie ustawy

Tylko 6% polskich przedsiębiorstw korzysta z robotyzacji
Bez kategorii
author
03 grudnia 2019

Tylko 6% polskich przedsiębiorstw korzysta z robotyzacji

EY Przedsiębiorca Roku – siedemnasta edycja konkursu
Bez kategorii
author
08 kwietnia 2019

EY Przedsiębiorca Roku – siedemnasta edycja konkursu