Koronawirus – przymusowy urlop 14 dni

Koronawirus – przymusowy urlop 14 dni

author
Halszka Gronek
10 kwietnia 2020

Kodeks pracy broni interesów pracowników i zabrania przymusowego delegowania na urlopy wypoczynkowe, poza kilkoma wyjątkami. Tymczasem wszystko wskazuje na to, że wraz z wejściem w życie Tarczy Antykryzysowej 2.0 pracodawcy zyskają możliwość odsyłania pracowników do domów na okres do 14 dni. Sprawdzamy najważniejsze informacje w tej sprawie. 

Dotychczasowe przepisy

Polskie przepisy prawa pracy zabraniały pracodawcom przymusowego oddelegowania pracowników na urlop –  czy to bezpłatny, czy wypoczynkowy. Kodeks stanowił jasno, że tego typu polecenia mogą mieć miejsce wyłącznie za porozumieniem lub za zgodą pracownika. W akcie prawnym czytamy, co następujące: 

§

PODSTAWA PRAWNA

 

Art. 174. Udzielanie urlopu bezpłatnego

§ 1. Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego.

 

Art. 163. Plan urlopów

§ 1. Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. […]

 

Art. 164. Przesunięcie terminu urlopu wypoczynkowego z inicjatywy pracownika lub pracodawcy

§ 2. Przesunięcie terminu urlopu jest […] dopuszczalne z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.


Źródło: Dz.U.2019.0.1040 t.j. – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Jak widać po wyżej przytoczonej treści kodeksu, pracodawca nie mógł zmusić pracownika do wzięcia urlopu bezpłatnego, a urlop wypoczynkowy można było przesunąć (czyli zmienić datę urlopu) jedynie wtedy, gdy nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy – o tym warunku nie ma jednak mowy w przypadku wysyłania pracowników na przymusy urlop z powodu przestoju wywołanego epidemią koronawirusa. Drugi wyjątek to czas okresu wypowiedzenia, a trzeci to urlop zaległy— w takich przypadkach pracodawca może odesłać pracownika do domu. 

Koronawirus – zmiany w prawie

Do kwietnia 2020 roku pracodawcy nie mogli odsyłać pracowników na przymusowe urlopy z powodu przestoju w firmie. Zakłady pracy, które stosowały tego typu praktyki przykładowo w marcu bieżącego roku (zaraz po wybuchu epidemii koronawirusa i wstrzymaniu prac w wielu sektorach polskiej gospodarki), łamały przepisy pracownicze. Okazuje się jednak, że zapisy przeciwdziane w Tarczy Antykryzysowej 2.0, dadzą pracodawcom w pełni zgodną z prawem możliwość odsyłania pracowników na 14 dni urlopu z powodu koronawirusa. 

14 dni urlopu z powodu epidemii

Prawdą jest, że większość polskich firm nie zdążyła się przygotować na stan zagrożenia epidemicznego. Wskutek niewystarczającej informacji ze strony władz i słabego systemu zabezpieczeń na wypadek zajścia stanu nadzwyczajnego (jakim niezaprzeczalnie jest pandemia koronawirusa na świecie) dziś wielu przedsiębiorców zostało bez środków do życia. Koszty prowadzenia działalności są ogromne, a zysków często brak. Firmy zaczęły masowo zawieszać działalności, a nawet je zamykać. Ci, którzy przetrwali, oczekują na pomoc ze strony państwa. 

Z początkiem kwietnia br. w życie wprowadzono kontrowersyjny pakiet ustaw nazywanych Tarczą Antykryzysową. Zapisy Tarczy obiecywały pomoc finansową przedsiębiorcom, choć niestety nie wszystkim i na skalę dalece niewystarczającą. Po tygodniu prac nad uszczelnieniem antykryzysowego pakietu ustaw rząd ogłosił wprowadzenie nowelizacji – tak zwanej Tarczy Antykryzysowej 2.0. Dzięki nałożonym poprawkom pomoc miała trafić także do większych firm. Co więcej, w projekcie ogłoszono dodanie zapisu o możliwości przymusowego odsyłania na urlopy.

Jako pierwszy o szansie na wprowadzenie przymusowych urlopów pracowniczych z powodu koronawirusa poinformował Jeremi Mordasewicz, członek Rady Dialogu Społecznego oraz doradca zarządu i ekspert Konfederacji Lewiatan. Ogłosił on, iż postulat pracodawców dotyczący wysyłania pracowników na przymusowe urlopy wypoczynkowe do 14 dni ma być uwzględniony w nowej tarczy, nad którą pracuje resort rozwoju. Wiadomo, iż projekt ustawy antykryzysowej 2.0 został przyjęty przez sejm w środę 8 kwietnia. Przepisy nie weszły jeszcze w życie (stan na czwartek 9.04).


 

Więcej szczegółów na temat urlopu

Z informacji, do których udało się dotrzeć dziennikarzom, wynika, iż po wprowadzeniu w życie tarczy 2.0 w kształcie dotąd zatwierdzonym pracodawca będzie miał możliwość posłania pracownika na aż 14-dniowy urlop wypoczynkowy. Mowa oczywiście o urlopie bieżącym (przysługującym za aktualny rok kalendarzowy) o puli niekoniecznie wynoszącej 14 dni (może być mniej). Propozycja wprowadzenia takiego zapisu wyszła wprost od pracodawców, którzy przyznają, że w obecnie sytuacji nie mają środków na utrzymanie pracowników w zakładzie pracy. 

Utrzymanie pracownika jest nie tylko kosztowne, lecz coraz częściej także zbędne (w kontekście realnej potrzeby zapewnienia liczebnych kadr). Firmy notują coraz poważniejsze spadki produkcyjne czy obrotowe, a wiele branż skarży się na realny przestój w działalności zakładów. W takiej sytuacji nie sposób utrzymać pracownika na pełnym wynagrodzeniu, zwłaszcza gdy nie mowa o jednym zatrudnionym, lecz o kilkunastu, kilkudziesięciu czy nawet kilkuset. 

Zdania wśród ekspertów są podzielone

Okazuje się, że za wprowadzeniem w życie postulatów pracodawców optowała Konfederacja Lewiatan, a także Business Centre Club. Głosy tych instytucji o wprowadzeniu przymusowego urlopu na okres maksymalnie 14-dni można było usłyszeć jeszcze przed wejściem w życie tarczy antykryzysowej 1.0, czyli przed 1 kwietnia 2020 roku. Eksperci wyjaśniali wówczas, że dzięki takiemu rozwiązaniu pracodawcy nie musieliby korzystać z tak ekstremalnych sposób ratowania własnej wypłacalności jak wręczanie wypowiedzeń. 

Z drugiej jednak strony pomysł przymusowego odsyłania do domów na urlopy, które z założenia powinny służyć celom wypoczynkowym (na przykład w okresie wakacyjnym), nie spodobał się Ogólnopolskiemu Porozumieniu Związków Zawodowych. Zadniem Andrzeja Radzikowskiego, przewodniczącego Porozumienia, takie przepisy powinny być wprowadzane w poszczególnych zakładach pracy w oparciu o porozumienia związkowe, a nie na poziomie krajowym. OPZZ nazwał pomysł przymusowych urlopów jawną próbą przerzucenia kosztów kryzysu na pracownika.

Pracowniku, znaj swoje prawa!

Każda osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę powinna być świadoma, iż do czasu wejścia w życie Tarczy Antykrysywonej 2.0 odesłanie na przymusowy urlop wypoczynkowy jest niezgodne z prawem. Kodeks pracy przewiduje tylko trzy przypadki, w których pracodawca ma prawo zmienić pierwotnie ustalony plan urlopowy. Pierwszy z nich to przesunięcie terminu urlopu z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Tu mowa jednaka o nieobecności, a nie o obecności pracownika.

Drugi przypadek dotyczy jedynie osób przebywający na wypowiedzeniu umowy. Jak czytamy w Kodeksie pracy: 

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 167 [1]. Obowiązek wykorzystania urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia umowy o pracę

W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. W takim przypadku wymiar udzielonego urlopu, z wyłączeniem urlopu zaległego, nie może przekraczać wymiaru wynikającego z przepisów […].


Źródło: Dz.U.2019.0.1040 t.j. – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Trzeci przypadek dotyczy odesłania pracownika na zaległy urlop wypoczynkowy z powodu ograniczonego prawa czasowego do wykorzystania puli zaległych dni urlopowych. 

Każdy pracownik z umową o pracę przynajmniej raz w danym roku kalendarzowym zobowiązany jest do wykorzystania urlopu wypoczynkowego. Zatrudniony nie może zrzec się swojego przysługującego urlopu ani oddać go innej osobie – tak stanowią przepisy prawa. Jedyne wyjście dla osoby, która w danym roku nie chce brać wolnego, to przełożenie urlopu na rok kolejny.

Pracownik, który nie spożytkował przysługujących mu dni urlopu wypoczynkowego, może go wykorzystać w kolejnym roku wraz z nową pulą dni wolnych (korzystając z dłuższego wolnego). W tym wypadku istnieje jednak pewne ograniczenie: wolne należy wykorzystać do 30 września kolejnego roku. Jeśli termin ten się zbliża, a pracownik nie wyraził chęci wykorzystania wolnego, pracodawca może, a właściwie ma obowiązek, odesłać podwładnego na urlop przymusowy. 

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 168. Termin udzielenia niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego

Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego […].


Źródło: Dz.U.2019.0.1040 t.j. – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Inne wyjście dla pracodawców: urlop postojowy

Osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę mogą skorzystać z innego rozwiązania przewidzianego jako narzędzie walki z negatywnymi skutkami nastania nieoczekiwanego przestoju w zakładzie pracy. Mowa o urlopie z tytułu przestoju i wypłacanym w jego czasie świadczeniu postojowym. Postojowe jest co prawda niższe od wysokości wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, niemniej jednak gwarantuje utrzymanie stanowiska pracy i może okazać się świetnym narzędziem ratowania wypłacalności firmy dla przedsiębiorców walczących z kryzysem. 

Zgodnie z treścią Kodeksu pracy świadczenie przestojowe przysługuje pracownikowi za czas niewykonywania pracy z powodu przestoju w zakładzie, ale tylko pod warunkiem, że był on gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn od niego niezależnych. Postój wywołany epidemią koronawirusa zdaje się w pełni odpowiadać tym wytycznym. 

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 81. Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy

§ 1. Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.


Źródło: Dz.U.2019.0.1040 t.j. – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Podsumowując, w przypadku skorzystania z urlopu postojowego pracownikowi należeć się będzie co najmniej 2600 złotych miesięcznie świadczenia postojowego (większe kwoty mogą być wypłacone w zależności od indywidualnych warunków zatrudnienia i wynikającej z nich pensji). W wielu przypadkach stawka ta jest mniejsza od standardowego wynagrodzenia pracownika, niemniej wypłata świadczenia jest lepsza od wypowiedzenia umowy o pracę.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wszystkie komentarze

Jan J
Jan J
2020-04-20 18:13:07

Witam, mam pytanie - czy po wprowadzeniu chyba 16 kwietnia tej nowej tarczy 2.0 pracodawca faktycznie może mnie wysłać na przymusowy bieżący urlop z powodu koronawirusa?

Magdalena N
Magdalena N
2020-04-17 08:30:27

Witam, mam pytanie- czy pracodawca moze mnie wyslac na przymusowy biezacy urlop z powodu koronawirusa? Od dn. 16.03 bylam 3 tydgodnie na zaleglym urlopie, potem tydzien na opiece i kolejny tydzien na zaleglym urlopie. Szef chce zebym teraz wykorzystala nowy urlop. Dodam, ze firma zatrudnia 5 osob, na hali 3 osoby pracuja caly czas, w biurze jestem ja i szef. Szkoda mi wykorzystac teraz urlop, bo mam 10 letnie dziecko, jestem samotną matką, a w wakacje ciężko o zorganizowanie opieki. Czy moge odmówić pójścia na urlop? Z gory dziękuję za pomoc. Pozdrawiam

Podobne artykuły

71% Polaków terminowo opłaca rachunki
Bez kategorii
author
Halszka Gronek
18 listopada 2019

71% Polaków terminowo opłaca rachunki

Komornik Sądowy Edyta Kargul
Komornicy Sądowi
author
Patryk Byczek
06 lipca 2022

Komornik Sądowy Edyta Kargul

Idea Bank w Kielcach
Oddziały
author
Patryk Byczek
02 stycznia 2019

Idea Bank w Kielcach

10 rzeczy, na które wydajemy pieniądze z 500+
Wpisy
author
Aneta Jankowska
29 listopada 2017

10 rzeczy, na które wydajemy pieniądze z 500+

Promocja: „2 za 20 – Google Pay” w ING Banku Śląskim
Bez kategorii
author
Patryk Byczek
12 lutego 2019

Promocja: „2 za 20 – Google Pay” w ING Banku Śląskim

RRSO a RSO
Poradnik
autor wpisu
Dorota Cholewicka
25 lipca 2022

RRSO a RSO

Porównaj