Prawo do przerwy w pracy – kiedy obowiązuje?

Prawo do przerwy w pracy – kiedy obowiązuje?

author
Halszka Gronek
13 września 2019

Polskie prawo pracy wyróżnia kilka rodzajów przerw od wykonywania obowiązków służbowych. Niektóre z nich należą się wszystkim pracownikom zatrudnionym na etat, a niektóre tylko tym, które należą do uprzywilejowanych grup. W dzisiejszym artykule sprawdzimy najważniejsze informacje w tej sprawie. 

Każda praca – niezależnie od jej charakteru, natężenia, a także miejsca czy czasu wykonywania – obciąża pracownika zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Dlatego każdy pracownik zatrudniony na etat ma ustawowe prawo do skorzystania z chwili wypoczynku. Przerwa pracy to przywilej bezwzględny i tylko pracownik, z własnej i nieprzymuszonej woli, ma prawo z niego zrezygnować, jeśli stwierdzi, iż nie odczuwa potrzeby skorzystania z chwili odpoczynku. 

Ustawodawca przewidział kilka rodzajów przerwy w pracy. Najbardziej oczywistym przywilejem jest przerwa śniadaniowa wynosząca kwadrans. Czasami pracodawcy wprowadzają także dobrowolne przerwy lunchowe. Na szczególne przywileje w kwestii przyznawania przerwy od pracy mogą także liczyć poszczególne grupy pracowników, między innymi młodociani, kobiety karmiące, osoby niepełnosprawne, a także pracownicy wykonujący pracę przy komputerze lub w szczególnych (uciążliwych czy szkodliwych) warunkach. 

W dalszej części artykułu wskażemy najważniejsze regulacje dotyczące prawa do przerwy w pracy. Wypunktujemy, jakie rodzaje przerw obowiązują zarówno w polskim prawie, jak i w czystej praktyce zakładów pracy. Ponadto zaznaczymy, kto, na jakiej podstawie i po spełnieniu jakich warunków może liczyć na przyznanie kilku, kilkunastu lub kilkudziesięciu minut wytchnienia w trakcie wykonywania obowiązków pracowniczych. 


Sprawdź, ile wnosi średnia krajowa w 2019 roku.

Rodzaje przerw w pracy 

 

Przerwa śniadaniowa 

Bodaj najbardziej oczywistym rodzajem przerwy w pracy jest tak zwana przerwa śniadaniowa, a dokładniej 15-minutowy wypoczynek od wykonywania obowiązków służbowych, z którego skorzystać mogą przede wszystkim ci zatrudnieni, których wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin. Nie ma bowiem znaczenia, jaki jest wymiar etatu pracownika, ani w jakim systemie pracy (standardowym, równoważnym, weekendowym itp.) wykonuje on swe obowiązki. Kluczowa jest umowa o pracę i conajmniej 6-godzinny wymiar dzienny pracy.

§

PODSTAWA PRAWNA

Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut, wliczanej do czasu pracy.


Art. 134. Kodeksu pracy (Dz. U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn. zm.)

Warto w tym miejscu dodać, iż przerwa śniadaniowa jest płatna (zgodnie z ustalonym wynagrodzeniem za pracę) i wliczana do czasu pracy.

Przerwa lunchowa 

Przerwa lunchowa to przywilej, jaki wielu pracodawców decyduje się wprowadzić we własnym zakładzie pracy, mając na względzie chęć pracownika do spożycia lunchu lub załatwienia innych spraw osobistych. Kodeks pracy pozostawia dowolność w kwestii tego, czy i w jakich godzinach dany przedsiębiorca ma wprowadzić przerwę na lunch. Wiadomo natomiast, że wymiar przerwy nie powinien przekraczać 60 minut, przy czym czas ten nie wlicza się do wymiaru dobowego pracy i nie jest odpłatny. 

§

PODSTAWA PRAWNA

§ 1. Pracodawca może wprowadzić jedną przerwę w pracy niewliczaną do czasu pracy, w wymiarze nieprzekraczającym 60 minut, przeznaczoną na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych.

§ 2.Przerwę w pracy, o której mowa w§1, wprowadza się w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy.


Art. 141., § 1-2-. Kodeksu pracy (Dz. U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn. zm.)

Przerwy dla określonych grup pracowników

 

1) Przerwa dla osób pracujących przy komputerze

W obecnych czasach standardem wielu zakładów pracy jest praca przy komputerach, czy mówiąc dokładniej – przy monitorach ekranowych. Mając na względzie niekorzystne oddziaływanie tego typu urządzeń na zdrowie pracowników, przede wszystkim na ich wzrok, ustawodawca nałożył na pracodawców obowiązek udzielenia pracownikom co najmniej 5-minutowej przerwy po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora. Przerwa ta jest oczywiście wliczana do wymiaru dobowego pracy.

 


2) Przerwa dla osób wykonujących prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe

W przypadku, gdy wykonywana przez zatrudnionego praca jest szczególnie uciążliwa lub szkodliwa dla zdrowia, pracodawca ma obowiązek skrócenia normy czasu pracy. Może to zrobić poprzez wprowadzenie dodatkowych przerw w pracy bądź skrócenie normy czasu pracy. 

Niestety nie ma jednego odgórnie ustanowionego wykazu pracy szczególnie uciążliwych lub szkodliwych, którym objęci byliby wszyscy pracownicy w Polsce. Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 roku obowiązuje jedynie wykaz prac niebezpiecznych dla kobiet w ciąży i pracownic karmiących piersią. W pozostałych przypadkach potrzebne jest orzeczenie lekarza do stwierdzenia poziomu uciążliwości lub szkodliwości pracy. 

 


3) Przerwa dla kobiet karmiących piersią

Kobiety karmiące dziecko piersią mają prawo do skorzystania z dodatkowej przerwy w pracy. Wymiar przerwy zależny jest od tego, jaki jest wymiar dobowy pracy przewidziany na dany dzień. Kodeks pracy wskazuje na:

  • 1 x. 30 minut przerwy przy jednym karmionym dziecku lub 1 x 45 minut przy więcej niż jednym karmionym dziecku – jeżeli dzienny czas pracy zatrudnionej wynosi od od 4 do 6 godzin;
  • 2 x. 30 minut przerwy przy jednym karmionym dziecku lub 2 x 45 minut przy więcej niż jednym karmionym dziecku – jeżeli dzienny czas pracy zatrudnionej wynosi powyżej 6 godzin.

 


4) Przerwa dla młodocianych pracowników

W Ustawie z dnia 26 czerwca 1974 roku  – Kodeks pracy czytamy, że jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca powinien udzielić mu przerwy w pracy w nieprzerwanym wymiarze 30 minut. Czas ten wliczany jest do czasu pracy. 

 


5) Przerwa dla niepełnosprawnych pracowników

W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych czytamy, iż:

"

Osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Czas przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do czasu pracy. Nie narusza to przepisu art. 134 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy […].

Ustawa nie wskazuje progu minimalnego wymiaru czas pracy w ciągu dnia, po spełnieniu którego niepełnosprawny pracownik otrzyma prawo do skorzystania z przerwy.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Podobne artykuły

Kredyt gotówkowy Chełm
Kredyty miasta
author
Dominika Sobieraj
24 grudnia 2021

Kredyt gotówkowy Chełm

Nowe Konto za Zero w PKO BP
Bez kategorii
author
Alicja Uzarowicz
28 lutego 2020

Nowe Konto za Zero w PKO BP

Podstawowy rachunek płatniczy Deutsche Bank
Banki
author
Dominika Sobieraj
24 lipca 2018

Podstawowy rachunek płatniczy Deutsche Bank

Kredyt gotówkowy Polkowice
Kredyty miasta
author
Patryk Byczek
13 stycznia 2020

Kredyt gotówkowy Polkowice

Ranking chwilówek – maj 2019
Bez kategorii
author
Aneta Jankowska
01 maja 2019

Ranking chwilówek – maj 2019

Porównaj