Ustawa kominowa – na czym polega?

Ustawa kominowa – na czym polega?

author
Halszka Gronek
08 grudnia 2018

Nie każdy z nas wie, że wynagrodzenie kierownictwa państwowych przedsiębiorstw jest regulowane na mocy odrębnej podstawy prawnej. Chodzi oczywiście o ustawę kominową, jaka obowiązuje w Polsce już od 18 lat. Sprawdziliśmy najważniejsze informacje na temat tego aktu prawnego i regulacji, jakie wprowadza. 

Spis treści:
1. Ustawa kominowa – co to jest?
2. Podstawa prawna.
3. Najważniejsze założenia.
4. Maksymalne wynagrodzenie.
5. Podsumowanie.

Ustawa kominowa – co to jest?

Ustawa kominowa to potoczne określenie ustawy o wynagrodzeniu osób kierującymi niektórymi podmiotami prawnymi, jaka weszła w życie w 2000 roku. Akt ten ustanawia pułap płacowy (czyli maksymalne wynagrodzenie) biznesmenów. Zasadniczo ustawa ta dotyczy głównie kierowników, prezesów oraz członków zarządów w polskich przedsiębiorstwach. 

Mówiąc więc najprościej, jak to możliwe, ustawa kominowa jest spisem regulacji prawnych na temat maksymalnego wynagrodzenia w przedsiębiorstwach polskich. Niemniej jednak dokument ten nie dotyczy prywatnych przedsiębiorców, takich jak na przykład właściciele jednoosobowych działalności gospodarczych. Ustawa kominowa reguluje kwestię płacy przedsiębiorców państwowych i samorządowych. 

Istotą wprowadzenia ustawy kominowej w 2000 roku była chęć zmniejszenia widocznych nierówności w zarobkach osiąganych przez Polaków. Co więcej, ustawodawca chciał wprowadzić w ten sposób swoisty system zapobiegania nadużyć ze strony osób piastujących kierownicze stanowiska. I chociaż od chwili wprowadzenia ustawy kominowej minęło już 18 lat, wciąż budzi ona wiele emocji i kontrowersji. 

 

Podstawa prawna

Aktem prawnym, jaki reguluje kwestię maksymalnych wynagrodzeń wśród kierowników państwowych i samorządowych spółek, jest Ustawa z dnia 3. marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Dokument ten wszedł w życie wraz z początkiem czerwca 2000 roku. Ujednoliconą treść ustawy kominowej znaleźć można w Dzienniku Ustaw nr 26 na rok 2000, pod pozycją 306.

Podstawowe warunki zastosowania ustawowych pułapów płacowych zostały uregulowane następująco:

§

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z dnia 3. marca 2000 r.
o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi

Art. 1 (po tegorocznym uchyleniu niektórych punktów)

Ustawa ma zastosowanie do:
1) przedsiębiorstw państwowych;
2) państwowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną,
które nie są jednocześnie podmiotami, o których mowa w pkt 8 i 9, oraz nie
są szkołami wyższymi;
3) samorządowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość
prawną, które nie są jednocześnie spółkami handlowymi;
8) agencji państwowych, bez względu na ich formę organizacyjno-prawną […];
9) instytutów badawczych lub podmiotów, do których stosuje się odpowiednio przepisy o instytutach badawczych;
10) fundacji, w których dotacja ze środków publicznych przekracza 25% rocznych przychodów albo w których mienie pochodzące ze środków publicznych przekracza 25% majątku fundacji na koniec roku kalendarzowego i jego wartość przekracza 10% przychodów tej fundacji;
12) państwowych jednostek budżetowych, z wyjątkiem organów administracji
publicznej i organów wymiaru sprawiedliwości […];
16) samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Warto także dodać, iż przywołana przez nas ustawa bywa nowelizowana co pewien czas. Ostatnie zmiany prawne weszły w życie na mocy Obwieszczenia Marszałka Sejmu RP z dnia 14. czerwca 2018 roku. Dokument ten znajduje się w Dzienniku Ustaw na rok 2018 pod pozycją 1252. 

 

Najważniejsze założenia

Ustawa kominowa wprowadziła w życie maksymalny pułap płacowych dla osób sprawujących wysokie stanowiska w polskich przedsiębiorcach. Jednak co istotne, regulacje te nie dotyczą wszystkich firm zarejestrowanych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. 

Ustawa kominowa dotyczy wysoko postawionych pracowników:

1) przedsiębiorstw państwowych;

2) państwowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną (o ile nie są one uczelniami wyższymi);

3) samorządowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość

prawną (o ile nie są jednocześnie spółkami handlowymi);

4) agencji państwowych;

5) instytutów badawczych lub podmiotów, do których stosuje się odpowiednio przepisy o instytutach badawczych;

6) fundacji, w których dotacja ze środków publicznych przekracza 25% rocznych przychodów albo w których mienie pochodzące ze środków publicznych przekracza 25% majątku fundacji na koniec roku kalendarzowego i jego wartość przekracza 10% przychodów tej fundacji;

7) państwowych jednostek budżetowych (z wyjątkiem organów administracji

publicznej i organów wymiaru sprawiedliwości);

8) samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Za wysoko postawionych pracowników wyżej wskazanych przedsiębiorstw uważa się odpowiednio:

1) kierowników jednostek organizacyjnych – dyrektorów, prezesów, tymczasowych kierowników, zarządców komisarycznych i innych osób zarządzających na podstawie umów cywilnoprawnych;

2) zastępców kierowników owych jednostek organizacyjnych, takich jak na przykład zastępców dyrektorów czy wiceprezesów;

3) członków zarządów jednostek organizacyjnych;

4) głównych księgowych jednostek organizacyjnych;

5) likwidatorów jednostek organizacyjnych ;

6) członków nadzorczych jednostek organizacyjnych;

7) kierowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

 

Maksymalne wynagrodzenie

Znowelizowana ustawa kominowa z 2018 roku zmieniła dotychczasowy system ustalania płac maksymalnych dla kierowników państwowych oraz samorządowych spółek.  

Od czerwca bieżącego roku maksymalna wysokość płac nie może przekroczyć sześciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Ową średnią wartość wylicza się na podstawie kwoty właściwej na IV kwartał roku poprzedniego. Co istotne, do podstawy przeciętnego wynagrodzenia nie są jednak wliczane nagrody z tytułu zysku.

Warto także dodać, że nie każdy wysoko postawiony pracownik może liczyć na otrzymanie sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. W przypadku osób pracujących w państwowych jednostkach budżetowych (z wyjątkiem administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości) maksymalna płaca to trzykrotność podstawy. 

Syndycy, likwidatorzy i zarządcy masy upadłościowej w państwowych lub samorządowych instytucjach mogą liczyć na czterokrotność podstawy wyliczenia miesięcznego wynagrodzenia. Natomiast członkowie organów nadzorczych w państwowych/samorządowych jednostkach organizacyjnych lub w agencjach państwowych otrzymają zaledwie jednokrotność owej kwoty bazowej.

Warto także dodać, że niektóre podmioty będą mogły oferować swym pracownikom wynagrodzenie w wysokości 150% maksymalnego wynagrodzenia.  Organy te będą jednak musiały odgrywać szczególną rolę dla państwa. Listę wyróżnionych organów ogłosi natomiast Prezes Rady Ministrów w drodze specjalnego rozporządzenia. 

Co więcej, znowelizowana ustawa kominowa przewiduje także możliwość wręczenia rocznej nagrody pieniężnej dla pracowników państwowych/samorządowych jednostek organizacyjnych. Muszą oni jednak spełnić szereg ustawowo określonych kryteriów. Ponadto wysokość tejże nagrody nie może przekraczać trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia danego pracownika za miesiące w poprzednim roku kalendarzowym.

Dodatkowo pracownicy jednostek organizacyjnych, które podlegają znowelizowanej ustawie kominowej, mogą otrzymać tzw. świadczenia dodatkowe. Mowa jest przede wszystkim o takich wpływach jak na przykład świadczenie bytowe, socjalne czy komunikacyjne, a także – ubezpieczenie majątkowe i osobowe. Maksymalna wartość tychże świadczeń nie może w ciągu jednego roku przekroczyć dwunastokrotności maksymalnego wynagrodzenia danego pracownika wyliczonego według zaleceń ustawy. 

 

Podsumowanie

1) Ustawa kominowa to potoczne określenie ustawy o wynagrodzeniu osób kierującymi niektórymi podmiotami prawnymi, jaka weszła w życie w 2000 roku.

2) Ustawa ta jest spisem regulacji prawnych na temat maksymalnego wynagrodzenia w pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych przedsiębiorstwach.

3) Istotą wprowadzenia ustawy kominowej w 2000 roku była chęć zmniejszenia widocznych nierówności w zarobkach osiąganych przez Polaków.

4) Aktem regulującym kwestię maksymalnych wynagrodzeń wśród kierowników państwowych i samorządowych spółek jest Ustawa o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi.

5) Omawiana ustawa kominowa bywała do tej pory kilkukrotnie nowelizowana. Ostatnie zmiany prawne weszły w życie na mocy Obwieszczenia Marszałka Sejmu RP z dnia 14. czerwca 2018 roku.

6) Od czerwca bieżącego roku maksymalna wysokość płac nie może przekroczyć sześciokrotności kwoty bazowej. Ową kwotę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw na IV kwartał poprzedniego roku kalendarzowego. Obecnie podstawa ta wynosi więc 4 739,51 PLN.

7) Mimo przywołanych wyżej zapisów ustawy nie każdy wysoko postawiony pracownik może liczyć na otrzymanie sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. W zależności od miejsca zatrudnienia i pełnionej funkcji wypłacona może im zostać także czterokrotność, trzykrotność, a nawet jednokrotność kwoty bazowej.

8) Niektóre spółki państwowe mogą wypłać swym pracownikom wynagrodzenie w wysokości 150% maksymalnej płacy. Podmioty te będą jednak musiały odgrywać szczególną rolę dla państwa.

9) Tegoroczna wersja ustawy kominowej przewiduje także możliwość wręczenia rocznej nagrody pieniężnej dla pracowników państwowych/samorządowych jednostek organizacyjnych. Niemniej jednak wysokość tejże nagrody nie może przekraczać trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia danego pracownika za miesiące w poprzednim roku kalendarzowym.

10) Co więcej, pracownicy państwowych/samorządowych jednostek organizacyjnych mogą otrzymać tzw. świadczenia dodatkowe. Maksymalna wartość tychże świadczeń nie może w ciągu jednego roku przekroczyć dwunastokrotności maksymalnego wynagrodzenia danego pracownika wyliczonego według zaleceń ustawy. 


Źródła:

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20000260306

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001252

http://nettg.pl/news/149323/place-jak-pis-zmieni-ustawe-kominowa-o-wynagrodzeniach-prezesow/set/page/2

Udostępnij

Dodaj komentarz

Wszystkie komentarze

Podobne artykuły

Dar Młodzieży na znaczku pocztowym
Bez kategorii
author
Halszka Gronek
29 marca 2019

Dar Młodzieży na znaczku pocztowym

Kredyt samochodowy Namysłów
Kredyty miasta
author
Halszka Gronek
18 grudnia 2017

Kredyt samochodowy Namysłów

Lombardy w Legionowie
Lombardy
author
Halszka Gronek
22 marca 2022

Lombardy w Legionowie

ZUS oddział w Bielsku-Białej
Oddziały
author
Halszka Gronek
22 sierpnia 2019

ZUS oddział w Bielsku-Białej

Uber za darmo dla pracowników szpitali
Bez kategorii
author
Halszka Gronek
27 marca 2020

Uber za darmo dla pracowników szpitali