zadluzenia.com
zamknij

Jak odzyskać zaległe alimenty

Jak wynika z najnowszych statystyk, aż 80% Polaków z zasądzonymi alimentami nie wywiązuje się z obowiązku płacenia na dzieci. O tym co można zrobić w takich sytuacjach wyjaśnia radca prawny Emilia Łobińska-Szyc.

 

Zaległości alimentacyjne w Polsce sięgają obecnie kwoty rzędu 10 mld złotych, podczas gdy w lutym BIG InfoMonitor informował o długu alimentacyjnym w wysokości ponad 8 mld złotych. Co więcej, w ciągu ostatnich sześciu miesięcy zadłużenie rodziców wpisanych do Krajowego Rejestru Długów z tego tytułu wzrosło o 860 mln zł.

 

Świadczeń alimentacyjnych nie płaci w Polsce około 300 tysięcy osób, a na jednego dłużnika alimentacyjnego przypadają średnio 33 tysiące złotych długu. Natomiast Krajowy Rejestr Długów precyzuje, że 96 % dłużników alimentacyjnych to mężczyźni.

 

Najczęściej do Krajowego Rejestru Długów za niezapłacone alimenty wpisywani są rodzice w przedziale wiekowym 36-45 lat. W więzieniach z powodu uporczywego uchylania się od płacenia przebywają aktualnie niecałe 4 tys. osób, ale prawomocnie skazanych jest kilkakrotnie więcej.

 

JAK ODZYSKAĆ ZALEGŁE ALIMENTY

 

1) Skierowanie sprawy do komornika sądowego

 

Gdy dłużnik nie płaci dobrowolnie świadczeń alimentacyjnych, w pierwszej kolejności należy skierować sprawę do komornika sądowego, który spróbuje wyegzekwować je. W tym celu należy dostarczyć komornikowi prawomocny wyrok sądu lub ugodę zawartą przed sądem (muszą być zaopatrzone w klauzulę wykonalności- dopiero wówczas stanowią tytuł wykonawczy uprawniający do egzekucji). Komornik nie podejmie się dochodzenia roszczeń alimentacyjnych tylko na podstawie, np. ustnej umowy pomiędzy rodzicami.

 

Należy również przekazać komornikowi wszelkie informacje na temat nierzetelnego rodzica, które mogą pomóc w skutecznej egzekucji, w tym m.in. miejsce jego pobytu i pracy oraz stan majątkowy, źródło utrzymania, wartościowe przedmioty materialne, w których dłużnik jest posiadaniu. Im więcej komornik wie o dłużniku, tym szybciej i skuteczniej może odzyskać  zaległości alimentacyjne.

 

Egzekucję komornik rozpoczyna zazwyczaj od zajęcia wynagrodzenia za pracę. Jeżeli jest to umowa o pracę, komornik może potrącić maksymalnie 60 % wielkości wynagrodzenia. W przypadku umów cywilnoprawnych komornik może potrącić całą kwotę, chyba że umowa zlecenia czy o dzieło jest jedynym źródłem dochodu dłużnika, została zawarta na dłuższy czas, a wynagrodzenie jest wypłacane w stałych okresach - wówczas obowiązują limity jak w przypadku etatu.

 

Wyjątkowo, również dokonując egzekucji z renty lub emerytury, komornik może potrącić kwotę odpowiadającą 60 % najniższego świadczenia.

 

Jeśli komornik w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania nie zdoła wyegzekwować pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, egzekucje uznaje się za bezskuteczną, a poszkodowany rodzic może uzyskać wsparcie finansowe od Państwa, i w tym celu musi zgłosić się do Funduszu Alimentacyjnego.

 

 

2) Skorzystanie z pomocy detektywa

 

Ponieważ działania komorników mają ograniczony charakter- sprowadzają się do określonych ustawą czynności, którym dłużnicy potrafią się skutecznie przeciwstawiać, i wobec tego często są nieskuteczne, warto skorzystać z usług detektywa specjalizującego się w dochodzeniu majątku dłużnika, a uzyskane w ten sposób informacje samodzielnie dostarczyć do komornika. Jest to szczególnie pomocne w sytuacji, gdy są podejrzenia, że dłużnik ukrywa znaczące dochody lub majątek.


3) Świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego

 

Wypłatą świadczeń alimentacyjnych z Funduszu zajmują się albo urzędy gmin albo ośrodki pomocy społecznej w Polsce. To do tych ośrodków zwracamy się z wnioskiem o wsparcie finansowe, również wtedy, gdy dłużnik uciekł za granicę lub się ukrywa.

 

Otrzymanie środków z Funduszu obwarowane jest jednak kilkoma warunkami. Pierwszym z nich jest kryterium dochodowe - przeciętny miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie nie może przekroczyć kwoty 725 zł. Pieniądze można otrzymać w wysokości zasądzonych alimentów, ale nie więcej niż 500 złotych miesięcznie.

 

Dłużnik alimentacyjny musi zwrócić całą kwotę wypłaconą przez Fundusz Alimentacyjny wraz ustawowymi odsetkami właściwemu organowi. Należy również pamiętać, że pieniądze z Funduszu należą się na dziecko, które nie ma jeszcze 18 lat. Chyba że uczy się ono lub studiuje, wtedy dostaje pieniądze do ukończenia 25 roku życia. Jeżeli dziecko jest niepełnosprawne i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, alimenty przysługują mu bez względu na wiek.

 

W trzech przypadkach rodzic nie dostanie pieniędzy z funduszu:

a) kiedy dziecko przebywa, np. w domu pomocy społecznej, domu dziecka albo w rodzinie zastępczej;

b) gdy dziecko ma swoje własne dziecko i jest pełnoletnie;

c) jeżeli dziecko zawarło związek małżeński.

 

Urząd wydaje decyzje o przyznaniu środków pieniężnych w ciągu miesiąca. Gdy odmówi, uprawnionemu przysługuje prawo odwołania się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni.

 

Wypłata pieniędzy może zostać wstrzymana, gdy sytuacja rodzica wychowującego dziecko poprawi się, np. otrzyma on pracę. Należy o tym zawiadomić urząd, bo w przypadku nienależnego pobierania świadczeń, trzeba będzie je zwrócić wraz z odsetkami.

 

 

4) Pomoc gminy w odzyskaniu alimentów

 

W dochodzeniu zaległych alimentów poza komornikiem, pomocy może udzielić nam także gmina. Ma to miejsce wówczas, gdy otrzymujemy wypłatę pieniędzy z Funduszu Alimentacyjnego, ale może o nie wystąpić również rodzic, który nie uzyskał wsparcia z państwowej kasy (bo np. ma zbyt wysoki dochód). Poszkodowany rodzic może złożyć wniosek o egzekucję administracyjną w swoim urzędzie (u wójta, burmistrza lub prezydenta miasta).Wówczas możliwe są poniższe działania:

 

a) gmina jest zobligowana wówczas zmobilizować dłużnika do podjęcia pracy, przeprowadzić wywiad alimentacyjny, pobrać oświadczenie majątkowe pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat). Jeżeli dłużnik jest bezrobotny, wówczas gmina kieruje go do urzędu pracy, a i może też skierować na tzw. prace interwencyjne organizowane w gminie, staże czy udział w szkoleniach zawodowych;

 

b) gdy to nie przynosi rezultatów wówczas gmina może np. zabrać dłużnikowi na pewien okres prawo jazdy. Następuje to na podstawie decyzji starosty. Jeżeli unikający płacenia rodzic umożliwi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, złoży oświadczenie majątkowe, będzie szukał pracy lub ją podejmie, lub przez ostatnie 6 miesięcy wywiąże się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów- wówczas prawo jazdy zostanie mu zwrócone;

 

c) kolejnym sposobem na utrudnienie życia nierzetelnemu dłużnikowi, który od co najmniej pół roku nie płaci alimentów, jestwpisanie go do biura informacji gospodarczej jednego z pięciu krajowych rejestrów długów. Każdy z nich ma podpisane umowy m.in. z bankami, instytucjami udzielającymi pożyczek, firmami leasingowymi, telekomunikacyjnymi, dostawcami internetu i telewizji kablowej.

 

Gminy mają uprawnienia aby wpisu takiego dokonać za darmo- takie działanie może skutecznie utrudnić dłużnikowi zakup na raty, wzięcie pożyczki lub kupno telefonu na abonament. W tym przypadku nie ma znaczenia chęć współpracy dłużnika z gminą - jeśli alimenty nie wpływają dłużej niż sześć miesięcy, musi on zostać wpisany na listę. Dłużnik zostanie wykreślony z wykazu, gdy spłaci całość swoich należności bądź należności te zostaną umorzone;

 

d) jeśli dłużnik będzie uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu lub w inny sposób będzie utrudniał postępowanie lub nie wywiąże się z obowiązku podjęcia pracy, wówczas organ właściwy składa wniosek do prokuratury o ściganie za przestępstwo niealimentacji określone w art. 209 Kodeksu karnego, o czym mowa poniżej;

 

e) dług niesolidnego rodzica gmina wyegzekwuje także po zakończeniu okresu, w którym dziecko było uprawnione do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Jeżeli dłużnik nadal nie spłacił należności, gmina wstawia tytuł wykonawczy i wtedy to urząd skarbowy rozpoczyna ściąganie zaległości


5) Ściganie karne za przestępstwo niealimentacji

 

Gdy poprzednie sposoby egzekucji okazały się bezskuteczne i nie przynoszą rezultatów,  zadłużony rodzic może być ścigany za przewidziane w Kodeksie karnym przestępstwo niealimentacji. Jest to środek ostateczny, stosowany gdy rodzic w sposób uporczywy uchyla się od ciążącego na danej osobie z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, co naraża tę osobę na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

 

Mowa zatem o sytuacji, gdy dłużnik, zdolny do ponoszenia alimentów, nie płaci ich uporczywie przez dłuższy okres czasu. Przestępstwo to jest zagrożone orzekaną przez sąd karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (na mocy art. 209 § 1 Kodeksu karnego).

 

Ściganie przestępstwa niealimentacji następuje nie tylko na wniosek organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego, ale także samego pokrzywdzonego (dziecko, a dokładnie rodzic reprezentujący małoletnie dziecko) czy organu pomocy społecznej, może również odbywać się z urzędu (gmina).


6) Egzekwowanie przed sądem od rodziny Dłużnika

 

Kolejnym ze sposobów uzyskania świadczenia alimentacyjnego jest egzekucja ich przed sądem rodzinnym wobec rodziny dłużnika. Stanowi o tym art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Do alimentacji są zobowiązani krewni w linii prostej — rodzice, dziadkowie, a także rodzeństwo.

 

Pozew o alimenty od dziadków bądź rodzeństwa należy złożyć do sądu rodzinnego oraz udowodnić, że ich zarobki pozwalają na dopełnienie obowiązku alimentacji wobec wnuka. W przypadku małoletnich dzieci, alimenty w pierwszej kolejności zobowiązani są płacić rodzice, a w drugiej kolejności przejmują je dziadkowie, a jeśli oni również nie są w stanie płacić - to rodzeństwo. Dokładnie taka sytuacja ma miejsce, gdy:

 

nie ma osoby zobowiązanej w kolejności bliższej (na przykład osoba taka nie żyje);

osoba zobowiązana w bliższej kolejności żyje, ale nie jest w stanie świadczyć alimentów;

uzyskanie od osoby zobowiązanej w bliższej kolejności na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

 

Zaznaczyć tutaj również należy, iż dziadkowie lub rodzeństwo mogą zostać zobowiązani do zaspokojenia tylko części potrzeb uprawnionego do alimentów i tylko wówczas jeśli żyje on w niedostatku- brakuje mu pieniędzy na artykuły pierwszej potrzeby- tj. jedzenie, ubrania, lekarstwa. Sąd bierze również pod uwagę możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do pomocy, dlatego może na przykład nakazać rodzeństwu płacenie różnych kwot lub nawet zwolnić część osób od obowiązku alimentacyjnego.

 

W trakcie postępowania na nasz wniosek sąd może zwrócić się do urzędu skarbowego o przekazanie i dostarczenie PIT za poprzedni rok kalendarzowy celem wykazania sytuacji majątkowej osoby zobowiązanej.


7) Skarga pauliańska

 

Kodeks cywilny przewiduje również instytucję tzw. skargi pauliańskiej, którą można złożyć na podstawie art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego. Instytucja ta polega na tym, iż gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

 

Oznacza to, że jeśli dłużnik alimentacyjny np. przepisuje nieruchomości lub cenne przedmioty na osobę trzecią, czyli wyzbywa się swojego majątku i wskutek tego staje się niewypłacalny, można dochodzić przed sądem anulowania tej czynności prawnej (np. darowizny, umowy sprzedaży nieruchomości). Takie działanie często bywa skutecznym sposobem na to, by odzyskać zaległe alimenty. 

 

Skomentuj artykuł
captcha
Twoja ocena
Średnia ocena
3 / 5 z 7 ocen
~Beata

A co zrobić,jeżeli otrzymywałam alimenty na dzieci od komornika,ale przez 2 lata wysyłał mi po połowie zasądzonej kwoty? Jak odzyskać te pieniądze,których mi nie wypłacał?   Odpowiedź

~XYZ

Moj byly maz nie placil na trojke juz teraz doroslych dzieci ,oczywiscie mialam placone z FA ale zanim otrzymalam alimenty z FA zdazyl sie zadluzyc wobec mnie ( teraz dzieci ) na bardzo wielka kwote okolo 70 tys ,chodzilam do komornika pokazywalam zdjecia ,ze pracuje na czarno ale niestety slyszalam zawsze odpowiedz ,ze moze byc na budowie bo np. pomaga przestawic lodowke :) i maja zwiazane rece . Jak pisalam dzieci sa juz dorosle wiec teraz oni moga domagac sie zwrotu z tego co mi powiedzial komornik ew. mnie upowaznic. Byly maz pracuje za granica od kilku lat ,ma sie dobrze i nadal mi wisi sporo kasy ktorej nie moge sciagnac. Moze jakas podpowiedz ?   Odpowiedź

~pytam

A co jeśli ojciec nie zapłacił mi ani grosza? Z funduszu nie dostałam pieniędzy. Ojciec zalega mi ok 30 tyś. Teraz jestem już dorosła. Czy mogę w jakiś sposób odzyskać te pieniądze?   Odpowiedź

~Doris

Alimenty się nie przedawniają, zawsze możesz je odzyskać, idź do komornika.   Odpowiedź