Komornik musi płacić VAT

Sąd uznał, że komornicy wykonują samodzielnie działalność gospodarczą i ani nie są organem władzy publicznej, ani też nie obsługują tych organów. Sędzia Bartosz Wojciechowski uzasadnia uchwałę (I FPS 8/16):

"Do komornika sądowego, którego status wynika z ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, ma zastosowanie art. 15 ust. 1 w związku z ustępem 2 ustawy o podatku od towarów i usług, ponieważ wykonuje on działalność nie w formie podmiotu prawa publicznego, lecz w formie samodzielnej działalności gospodarczej". 

Dlatego też sąd uznał, że komornikom nie przysługuje wyłączenie wynikające z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem: "nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych". zdecydował też, że komornikom nie przysługuje wyłączenie zawarte w unijnej dyrektywie o VAT.

Spór z fiskusem

Poszerzony skład NSA odpowiadał na pytanie prawne zwykłego składu NSA. Mianowicie o to czy do komornika sądowego – w świetle jego statusu wynikającego z ustawy o komornikach sądowych – ma zastosowanie przepis ustawy o VAT, który mówi, że jest on podatnikiem VAT czy też przepis wyłączający go z opodatkowania tym podatkiem?

Sprawa w sądzie zakończyła spór komornika z fiskusem, który dotyczył interpretacji podatkowej w sprawie VAT (resort finansów uznał w niej, że komornik jest podatnikiem VAT, z czym nie zgodził się występujący o interpretację komornik). Podczas rozprawy pełnomocnicy stron powoływali się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości UE i wyroki sądu administracyjnego. Jednak każda strona wyciągała z nich odmienne wnioski.

Według fiskusa komornik prowadzi działalność gospodarczą i ponosi ryzyko gospodarcze, podlega też zasadom konkurencji, ponosi częściową odpowiedzialność za swoją pracę, jak i osób, dla których jest pracodawcą. Reasumując, powinien być podatnikiem VAT.

Natomiast pełnomocnicy skarżącego komornika argumentowali np., że nie działa on samodzielnie, podlega nadzorowi sądu i resortu sprawiedliwośc, a co więcej ponoszone przez niego ryzyko nie jest identyczne, jak w przypadku pozostałych przedsiębiorców. Zwrócono również uwagę na to, że wysokość opłat egzekucyjnych, które nie są ekwiwalentem wynagrodzenia, jest regulowana Zaś z ustawy o komornikach wynika, że działają oni w interesie państwa.

Rafał Fronczek, Prezes Krajowej Rady Komorniczej, poinformował, że środowisku komorników zależało na jednoznacznym rozstrzygnięciu kwestii opodatkowania czynności podatkiem od towarów i usług:

"Po podjęciu uchwały przez NSA mamy wreszcie pewność, że podatnikami jesteśmy" – podkreślił Fronczek. "Aktualnie kluczowe znaczenie odegra rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym podstawy opodatkowania. Z niecierpliwością oczekujemy na uchwałę powiększonego składu Sądu Najwyższego w tym zakresie (sygn. III CZP 97/16). Rozstrzygnięcie w tej sprawie musi też wpłynąć na podejście Ministerstwa Sprawiedliwości do projektów ustaw komorniczych, nad którymi toczą się prace, ponieważ projekty co do zasady nie przewidują zmiany statusu komornika, zatem podjęta uchwała będzie miała zastosowanie również do komorników, którzy mają funkcjonować pod rządami nowych przepisów". 

Jak liczyć VAT ?

Kolejne sprawy tego typu będą rozstrzygane tak samo. To znaczy, że komornicy powinni dodawać do świadczonych usług VAT. Jednak jak mówi reprezentujący skarżącego komornika doradca podatkowy Roman Namysłowski "sporne jest to, w jaki sposób kalkulować kwoty VAT i podstawy opodatkowania". Pojawia się pytanie czy VAT należy dodawać do stawek określonych w rozporządzeniu czy też podatek jest w nich zawarty, co oznaczałoby pomniejszenie dochodów komorników o kwotę podatku? 

Roman Namysłowski wyjaśnił, że większość komorników z ostrożności odprowadzało VAT. Dlatego w ich przypadku nie ma ryzyka powstania zaległości podatkowej i konieczności korekt rozliczeń. "Ale ci, którzy wierzyli do końca, że sąd rozstrzygnie spór na ich korzyść, będą musieli skorygować przeszłe rozliczenia do czasu zmiany interpretacji przepisów, czyli października 2015 r., dodać VAT i obciążyć wierzyciela opłatą zawierającą podatek VAT" – podsumował doradca podatkowy.