Katastrofa demograficzna w Polsce?

Sytuacja demograficzna w Polsce jest tematem, któremu poświęca się w ostatnim czasie sporo uwagi. Jak wskazują ostatnie raporty i prognozy GUS, sytuacja demograficzna kraju jest bardzo trudna. W Polsce panuje poważny niż demograficzny – odnotowuje się znacznie większą liczbę zgonów niż narodzin. Wielu obawia się, że obecni 20- i 30-latkowie, z tego powodu, nie będą mogli liczyć na otrzymanie godnej emerytury w przyszłości. Najnowsze dane nie pozostawiają wątpliwości, możemy śmiało mówić o katastrofie demograficznej. Spójrzmy na doniesienia z raportu GUS i opublikowane przez nich prognozy. 

W sierpniu 2023 roku Główny Urząd Statystyczny opublikował na swojej stronie internetowej raport “Prognoza ludności na lata 2023 – 2060”. Jest to szczegółowa prognoza demograficzna, którą Urząd regularnie aktualizuje. Jak wynika z jego analiz:

Przewidywania nie są optymistyczne, jak widzimy, potwierdzają pogłębianie się nieciekawej sytuacji demograficznej Polski. Po pierwsze raporty jasno wskazują na to, iż znacznie wzrośnie liczba osób w wieku nieprodukcyjnym, natomiast współczynnik urodzeń pozostawać będzie na bardzo niskim poziomie.

We wszystkich trzech scenariuszach, zaprezentowanych przez GUS, można zauważyć, że w kolejnych latach zmniejszy się znacznie liczba kobiet w wieku prokreacyjnym, a co za tym idzie drastycznie spadnie liczba urodzeń. Liczba kobiet pomiędzy 15. a 49. rokiem życia w 2022 roku wynosiła 8,7 mln. Zgodnie ze scenariuszem wysokim za niecałe dwadzieścia lat liczba grupa ta zmniejszy się aż o 1,8 mln, według średniego o 1,9 mln, a niskiego o ponad 2 mln (2,1 mln).

Źródło: stat.gov.pl

Ograniczona liczebność potencjalnych matek to również mniejsza liczba urodzeń. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do jeszcze większych problemów demograficznych oraz wpływać na zmiany w strukturze wiekowej społeczeństwa. W 1980 roku w Polsce odnotowano rekordową liczbę narodzin, które wyniosły około 699 000 dzieci. Porównując te dane do bardziej współczesnych, jak na przykład tych z 2022 roku, możemy zauważyć ogromną różnicę. W 2022 roku w Polsce urodziło się tylko 305,1 tys. dzieci. Warto dodać, iż jeszcze 10 lat temu współczynnik ten był na znacznie wyższym poziomie (w roku 2012 roku odnotowano 372 tys. narodzin).

Źródło: stat.gov.pl

Zupełnie odwrotnie wygląda sytuacja w przypadku zgonów. Wszystkie przewidywania i zgromadzone dane wskazują na znaczny przyrost liczby zgonów na przestrzeni następnych kilkudziesięciu lat. Nie rokuje to najlepiej.

Źródło: stat.gov.pl

Nie jest tajemnicą, iż od kilku lat obserwuje się tendencję spadkową w dziedzinie urodzeń. Niższe niż oczekiwane współczynniki urodzeń stawiają Polskę i rządzących przed poważnym wyzwania związanym z zapewnieniem i utrzymaniem równowagi demograficznej w państwie. Istnieje wiele różnych przyczyn, które doprowadziły do tej sytuacji. Eksperci wskazują, iż ogromne znaczenie mają w tym przypadku czynniki ekonomiczne, ale również społeczne. Do najczęściej wymienianych należą:

• wzrastające koszty utrzymania,
• problemy w odnalezieniu stabilności finansowej,
• trudności w godzeniu ścieżki zawodowej z życiem rodzinnym,
• zmieniające się, ewoluujące role społeczne.

To te elementy często bezpośrednio rzutują na to, jakie społeczeństwo podejmuje decyzje dotyczące zakładania rodziny. Coraz więcej osób w Polsce znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zmusza ich to do poszukiwania różnych form wsparcia. Wśród tych rozwiązań dużą popularnością cieszą się kredyty gotówkowe oraz chwilówki(ranking chwilówek znajdziesz w naszym wpisie – Ranking chwilówek),które są dobrą opcją zasilenia domowego budżetu. Warto zaznaczyć iż masa, zwłaszcza młodych, ludzi rezygnuje z rodzicielstwa właśnie z powodu braku stabilności finansowej. Młodzi, wykształceni coraz częściej szukają pracy poza granicami kraju, wskazując przede wszystkim, że czekają tam na nich lepszych perspektywy, zarówno pod względem zawodowym, jak i życiowym. Nie pozostaje to bez znaczenia dla rozwoju naszego państwa i sytuacji demograficznej.

Warto zwrócić uwagę również na proces starzenia się społeczeństwa, którego skutkiem jest również wzrost średniej długości życia. Na pierwszy rzut oka jest to zjawisko pozytywne. Wymaga ono jednak przede wszystkim tego, by osobom starszym zapewniona została właściwa i kompleksowa opieka zdrowotna. Zmieniająca się struktura wiekowa społeczeństwa polskiego ma również wpływ na rynki pracy, nie pozostaje obojętna dla systemu emerytalnego i ogólnego rozwoju gospodarki państwowej. 

W Polsce muszą zostać podjęte działania, które zachęcą obywateli do rodzicielstwa, ale również zwiększą atrakcyjność kraju dla młodych ludzi. W tej sytuacji warto pomyśleć nad większym wsparcie finansowym dla rodzin czy elastyczniejszymi formami zatrudnienia. Szybko starzejące się społeczeństwo generuje kolejne wyzwania, z którymi państwo będzie musiało się mierzyć w najbliższych latach. Wzrost liczby osób starszych tworzy przede wszystkim potrzebę dostosowania i ulepszania systemów opieki zdrowotnej oraz emerytalnej. 

Źródła:

stat.gov.pl