Tajemnica bankowa – kogo nie obowiązuje?

Zasada została wprowadzona w Polsce w 1924 roku i wówczas była ściśle związana z funkcjonowaniem Pocztowych Kas Oszczędnościowych. Obecnie (od 1997 roku) tajemnica bankowa obejmuje wszystkie instytucje bankowe, a co za tym idzie każdego pracownika wykonującego w danej placówce czynności, takie jak:

• negocjacje,
• zawieranie umów i realizowanie kontraktów,
• inne czynności w ramach szeroko pojmowanej obsługi klienta oddziału.

Zgodnie z definicją orzecznictwa należy podkreślić, iż w skład informacji poufnych wchodzą nie tylko umowy, ale również wszelkiego rodzaju dokumenty fizyczne i elektroniczne (w bazach danych) zawierające zapis historii płatności, dane wrażliwe klientów i wszystkie informacje wykorzystywane przy jakiejkolwiek czynności bankowej, odnoszące się do klienta instytucji. Wyjawienie informacji, objętej ochroną, wiązać się będzie z surowymi konsekwencjami prawnymi.

Obowiązek przestrzegania tajemnicy bankowej dotyczy każdej osoby zatrudnionej placówce bankowej. Co ciekawe, nie kończy się w momencie ustania stosunku pracy (gdy umowa z pracownikiem zostaje rozwiązana). Przepis o poufności danych nakłada obowiązek zachowania tajemnicy na:

• każdego pracownika, mającego dostęp do baz danych i informacji poufnych (doradców, techników etc.);
• pośredników kredytowych, czyli osoby, których zadaniem jest znalezienie idealnej oferty kredytowej dla klienta i załatwienie wszelkich formalności, związanych z uzyskaniem pożyczki;
• agencje bankowe, podmioty uzupełniające, które, podobnie jak oddziały banku zajmują się dystrybucją jego produktów, mają jednak mniejszy zakres działania;
• firmy, działające na zlecenie banku.

Warto zaznaczyć pewna bardzo istotną kwestię, z której wiele osób niestety nie zdaje sobie sprawy. Bank nie jest zobowiązany do przestrzegania przepisu tajemnicy bankowej w relacji z innymi bankami i instytucjami, które zajmują się udzielaniem kredytów. Oczywiście mają one dostęp wyłącznie do tych informacji, które są obligatoryjne, aby przeprowadzić konkretne działania bankowe, np. przelewy międzybankowe.

Podobnie sytuacja wygląda, jeśli chodzi o tzw. dostawców usług płatniczych. Przelew wychodzący, płatność kartą wymaga potwierdzenia ze strony banku tego, iż na swoim rachunku bankowym posiadasz środki finansowe, pozwalające ci na finalizację danej transakcji.

Dostawcy usług płatniczych:

• bank krajowy i zagraniczny,
• instytucja, która udziela kredytu,
• instytucja pieniądza elektronicznego,
• instytucja płatnicza,
• organ administracji publicznej,
• biuro usług płatniczych;
• mniejsza instytucja płatnicza itp.

Instytucje i osoby, dla których może zostać uchylony ten przepis to:

• banki i instytucje kredytowe;
• dostawcy usług płatniczych;
• Urząd Skarbowy — w sytuacji trwającego postępowania karnego lub w przypadku spraw dot. przestępstw skarbowych (po dane, w imieniu Urzędu Skarbowego, zgłosi się prokurator, Szef Krajowej Administracji Skarbowej, naczelnik celno-skarbowy bądź naczelnik skarbowy);
• Komornik sądowy — może on uzyskać informacje m.in. o saldzie kont bankowych, liczbie prowadzonych rachunków, udzielonych pełnomocnictwach, transakcjach przychodzących, szczególnie regularnych wpływach etc.,
• Biegli rewidenci,
• Sąd,
• Prokurator,
• Prezes Najwyższej Izby Kontroli,
• ABW lub CBA,
• Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
• służby mundurowe: policja, wojsko,
• Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny,
• Narodowy Bank Polski,
• Komisja Nadzoru Finansowego.

Sprawdź, do kogo należą banki w Polsce, a co za tym idzie, kto ma dostęp do twoich danych. Specjalnie dla Ciebie przygotowaliśmy również listę banków działających w Polsce 2023. Zawiera ona najważniejsze informacje dot. każdej z wymienionych instytucji bankowych na terenie kraju, sporządzoną na podstawie informacji udostępnionych przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Tajemnicą bankową objęte są tak naprawdę wszystkie informacje i dokumenty, odnoszące się do relacji między klientem a bankiem. Pracownik banku nie ma prawa upubliczniać lub przekazywać osobom nieupoważnionym żadnych informacji. Nie może potwierdzić, zaprzeczyć czy dana osoba jest klientem danej instytucji bankowej. Aby upoważnić bliską nam osobę do reprezentacji, podejmowania czynności w naszym imieniu potrzebne będzie przedłożone w banku pełnomocnictwo.

Objęte tajemnicą są:

• produkty bankowe, usługi, z których korzystamy jako klienci,
• saldo naszych kont bankowych, historia wszystkich transakcji przychodzących i wychodzących (przelewów, płatności bezdotykowych, zleceń stałych etc.),
• informacje dot. uzyskiwanych świadczeń (pożyczek),
• kwestie dot. gwarancji bankowych,
• informacje dot. wprowadzanych papierów wartościowych (np. akcji, obligacji).

Prawo Bankowe przewiduje poważne konsekwencje za złamanie tajemnicy bankowej. Według zapisu z art. 171 ust. 5:

Kto, będąc obowiązany do zachowania tajemnicy bankowej, ujawnia lub wykorzystuje informacje stanowiące tajemnicę bankową, niezgodnie z upoważnieniem określonym w ustawie, podlega grzywnie do 1 000 000 złotych i karze pozbawienia wolności do lat 3.

W obliczu tak niebagatelnych sankcji trudno się dziwić temu, iż pracownicy instytucji bankowych tak skrupulatnie pilnują przestrzegania tego przepisu. Nawet w sytuacjach wyjątkowych (takich jak choroba, wypadek, zdarzenie losowe), bez pełnomocnictwa, nie udostępnią oni żadnych informacji rodzinie, bliskim klienta.

Źródła:

https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2019/07/IWS_Hornowska-A._Tajemnica-bankowa-konstrukcja-przes%C5%82anki-procedura-ochrony-i-zwolnienia-uj%C4%99cie-komparatystyczne.pdf

http://www.zielona-gora.po.gov.pl/magazyn/upload/lektury_elektroniczne/2-praktyczne-aspekty-tajemnicy-bankowej.pdf

https://archiwum.giodo.gov.pl/pl/332/2903

https://knf.gov.pl/dla_rynku/procesy_licencyjne/platniczy/informacje_ogolne/dostawcy_uslug_platniczych