Fundusz Niskoemisyjnego Transportu – czym się zajmuje?

Fundusz Niskoemisyjnego Transportu  powstał w 2018 roku, a jego głównym celem finansowanie projektów związanych z rozwojem elektromobilności oraz transportem opartym na paliwach alternatywnych. W dzisiejszym artykule sprawdzamy, skąd biorą się środki Funduszu, na jakie cele można je spożytkować i czy ministerstwo organizuje konkursy w ramach celów programowych FNT.

Fundusz Niskoemisyjnego Transportu – co to jest?

Fundusz Niskoemisyjnego Transportu jest państwowym funduszem celowym utworzonym na mocy Ustawy z dnia 6 czerwca 2018 roku o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw. Obsługa bankowa Funduszu wraz z dostarczaniem usług konsultacyjno-doradczych w sprawach finansowych należą do obowiązków polskiego banku rozwoju, a więc Banku Gospodarstwa Krajowego. Z kolei samo zarządzanie Funduszem leży w gestii Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Najważniejszym celem powołania Funduszu Niskoemisyjnego Transportu jest finansowanie projektów związanych z rozwojem elektromobilności oraz transportem opartym na paliwach alternatywnych. Można więc powiedzieć, że Fundusz stanowi pierwszy rzeczywiście wprowadzony w życie projekt państwa polskiego działający na rzecz ekologicznego transportu publicznego. Dzięki środkom z Funduszu realizowane są cele wyznaczone m.in. w Krajowych Ramach Polityki Rozwoju Infrastruktury Paliw Alternatywnych czy Planie Rozwoju Elektromobilności w Polsce

Dysponentem Funduszu jest minister energii, czyli obecnie Krzysztof Tchórzewski. Do jego zadań należy przede wszystkim sporządzanie rocznego budżetplanu Funduszu, zatwierdzanie rocznych sprawozdań finansowych czy kontrola nad projektami wsparcia. Cele, na jakie środki Funduszu mogą zostać spożytkowane, są ściśle określone w ustawie z dnia 6 czerwca 2018 roku. Więcej na ten temat w dalszych akapitach tekstu.

Jakie projekty dofinansowuje Fundusz?

Jak czytamy w treści ustawy wprowadzającej Fundusz Niskoemisyjnego Transportu, ze środków zgromadzonych na koncie funduszu można finansować takie cele, jak:

• wsparcie inwestycji w zakresie wytwarzania biokomponentów, biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych (w tym działań związanych z analizą i badaniem rynku tychże paliw);
• wsparcie budowy/rozbudowy infrastruktury dla dystrybucji lub sprzedaży sprężonego gazu ziemnego, wodoru oraz skroplonego gazu ziemnego (w tym pochodzącego z biometanu), a także budowy/rozbudowy infrastruktury służącej ładowaniu pojazdów energią elektryczną – o ile infrastruktury te będą służyły transportowi,
• pomoc dla wytwórców biokomponentów lub producentów biokomponentów, paliw ciekłych, biopaliw ciekłych, innych paliw odnawialnych, sprężonego gazu ziemnego lub skroplonego gazu ziemnego (w tym pochodzącego z biometanu) – o ile są one wykorzystywane w transporcie;
• wsparcie finansowe producentów środków transportu wykorzystujących do napędu energię elektryczną, sprężony gaz ziemny, skroplony gaz ziemny (w tym pochodzący z biometanu) lub wodór;
• wsparcie publicznego transportu zbiorowego działającego w szczególności w aglomeracjach miejskich, uzdrowiskach czy na obszarach, na których ustanowione zostały formy ochrony przyrody – o ile transport ten wykorzystywać będzie biopaliwa ciekłe, inne paliwa odnawialne, sprężony gaz ziemny, skroplony gaz ziemny (w tym pochodzący z biometanu) wodór lub energię elektryczną;
• dofinansowanie opłat portowych pobieranych za cumowanie przy nabrzeżu lub przystani jednostek pływających zasilanych biopaliwami czy biokomponentami, o których mowa była powyższej;
• wsparcie finansowe badań związanych z opracowywaniem nowych rodzajów biokomponentów, biopaliw ciekłych, innych paliw odnawialnych i mieszkanek wspierających elektromobilność;
• realizację programów edukacyjnych i promocyjnych związanych z propagowaniem wykorzystania bio- i ekologicznych paliw wspierających ochronę środowiska naturalnego;
• zakup nowych pojazdów i jednostek pływających zasilanych biopaliwami.

Dodatkowo ze środków Funduszu Niskoemisyjnego Transportu pokrywane są czysto systemowe opłaty, między innymi wypłata wynagrodzenia na rzecz Banku Gospodarstwa Krajowego czy też pokrycie kosztów usług świadczonych przez doradców w zakresie identyfikacji przedsięwzięć zgodnych z celem istnienia Funduszu.

Skąd są środki Funduszu?

By móc finansować wszystkie cele programowe wymienione we wcześniejszej sekcji artykułu, Fundusz Niskoemisyjnego Transportu musi generować pewne dochody, a dokładniej – musi otrzymywać wpływy zewnętrzne. Są to między innymi dotacje celowe z budżetu państwa w wysokości do 1,5% planowanych w poprzednim roku budżetowym wpływów z podatku akcyzowego od paliw silnikowych. Warto w tym miejscu dodać, iż ostateczną wysokość dotacji celowej określa ustawa budżetowa w części dysponowanej przez ministra energii.

Ponadto Fundusz Niskoemisyjnego transportu zasilany jest również dzięki odsetkom od wolnych środków Funduszu przekazanych w dalsze zarządzanie (zgodnie z przepisami o finansach publicznych). Wpływy na konto Funduszu wspierane są także przez środki przekazywane przez operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego – w wysokości 0,1% uzasadnionego zwrotu z kapitału zaangażowanego w biznes związany z przesyłem energii elektrycznej. Ostatnie wpływy rzecz Funduszu to dochody z tytułu opłaty zastępczej oraz opłaty emisyjnej.  

–  czytamy na stronie internetowej Ministerstwa Energii.

Konkursy w ramach Funduszu

Fundusz Niskoemisyjnego Transportu, tak jak wiele innych funduszy celowych utworzonych przez państwo polskie, ma możliwość przeprowadzania konkursów. Pierwsze z nich, jak informuje resort energii, miały zostać ogłoszone w trzecim kwartale bieżącego roku. Póki co jednak nie ma informacji na temat planowanych konkursów – najpewniej powodem tego są wciąż trwające prace legislacyjne i proces doprecyzowywania zasad działania Funduszu. 

Niemniej jednak już teraz polscy przedsiębiorcy i inwestorzy wykazują spore zainteresowanie przyszłymi konkursami oraz programami wsparcia z Funduszu Niskoemisyjnego Transportu. Jak tłumaczy Maciej Mazur, dyrektor zarządzający Polskiego Stowarzyszenia Paliw Alternatywnych:

Ekspert dodaje, iż branża związana z elektromobilnością w Polsce z niecierpliwością czeka na kluczowy akt prawny w tym zakresie, a więc na rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania oraz rozliczania wsparcia ze środków Funduszu Niskoemisyjnego Transportu. Do czasu przyjęcia aktu prawnego rynek najpewniej cechowała będzie mniejsza dynamika, co nie jest do końca korzystne z punktu widzenia ekologii. 

Podstawa prawna

Fundusz Niskoemisyjnego Transportu powstał na podstawie Ustawy z dnia 6 czerwca 2018 roku o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw. Treść dokumentu znaleźć można w Dzienniku Ustaw na rok 2018, pod pozycją 1356. Organem uprawnionym ustawy jest minister właściwy do spraw finansów publicznych, a więc obecnie szef resortu finansów w rządzie Mateusza Morawieckiego – Jerzy Kwieciński.

Zanim ustawa z dnia 6 czerwca 2018 roku weszła w życie, jej projekt przeszedł długą drogę procesu legislacyjnego. Do sejmu dokument wpłynął w dniu 5 kwietnia 2018 roku. Jeszcze przed pierwszym czytaniem premier Mateusz Morawiecki przedstawił autopoprawkę Marszałkowi Sejmu, Markowi Kuchcińskiemu.Na późniejszym etapie projekt dwukrotnie kierowano do Komisji Spraw Energii i Skarbu Państwa. 

Trzecie, końcowe czytanie w sejmie, odbyło się 6 czerwca 2018 roku. Posłowie przegłosowali ustawę liczbą 231 głosów za, przeciwko 199 głosom przeciw i 2 głosom wstrzymanym. Mimo złożenia wniosku mniejszości o odrzucenie, kontynuowano proces legislacyjny i ustawę przekazano do Marszałka Senatu oraz Prezydenta RP. W dniu 10 lipca 2018 roku Andrzej Duda podpisał dokument, ostatecznie nadając mu ważności. 

Warto dodać, iż poza ustawą z dnia 6 czerwca 2018 roku istnieje kilka innych katów prawnych, które określają cele finansowane z środków Funduszu Niskoemisyjnego Transportu. Mowa między innymi o Ustawie z dnia 11 stycznia 2018 roku o elektromobilności i paliwach alternatywnych czy  innych dokumentach implementujących do polskiego prawa założenia regulacji UE w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych.

Źródła:
https://www.gov.pl/web/energia/fundusz-niskoemisyjnego-transportu