Książeczka żeglarska – jak wyrobić?

Jednym z honorowanych w Polsce dokumentów tożsamości jest książeczka żeglarska – dokument wydawany marynarzom. W dzisiejszym artykule sprawdzamy, w jaki sposób należy ubiegać się o wyrobienie książeczki żeglarskiej, ile wynosi koszt jej wydania i przez jak długi czas książeczka jest ważna. Zapraszamy do lektury.

Książeczka żeglarska – co to jest?

Książeczka żeglarska jest podstawowym dokumentem służącym identyfikacji marynarzy podejmujących pracę na statkach handlowych. Świadectwo nie tylko potwierdza tożsamość jego posiadacza. Co więcej, książeczka żeglarska dokumentuje także przebieg pracy marynarza i umożliwia przekraczanie przez niego granic morskich. 

Dzięki książeczce żeglarskiej marynarze mogą przebywać we wszystkich portach na całym świecie, nie potrzebując specjalnej wizy czy karty pobytu. Ich pobyt jest legalny, bez znaczenia z jakiego kraju pochodzą. 

Książeczka żeglarska pełni funkcję paszportu służbowego w momencie przekraczania granic lądowych. Zastosowanie to jest konieczne w takich sytuacjach, jak na przykład wymiany załogi marynarskiej dokonywane za granicą. 

Książeczkę żeglarską wydaje uprawniony organ administracji rządowej niezespolonej – Dyrektor Urzędu Morskiego. Odpowiednie punty składania wniosków znajdują się w Gdyni, w Słupsku oraz w Szczecinie. Co więcej, książeczkę można wyrobić także poza granicami Polski – w placówkach konsularnych.

Podstawa prawna

Kwestię książeczek żeglarskich (ich znaczenia, sposobu wydawania, warunków przyznania i tak dalej) reguluje polskie prawo, a dokładniej Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu. W dokumencie tym czytamy, co następuje:

Ustawa o pracy na morzu wskazuje także zastosowanie książeczki żeglarskiej i sposób jej wypełniania. W artykule 8. aktu prawnego czytamy:

Dla kogo książeczka żeglarska?

Książeczka żeglarska wystawiana jest marynarzowi aktywnemu zawodowo, czyli zatrudnionemu na statkach i przekraczającemu granicę Rzeczypospolitej Polskiej z powodu obowiązków służbowych. By móc uzyskać taki dokument, należy wejść w posiadanie wniosku. Wniosek o wystawienie książeczki żeglarskiej przez dyrektora urzędu morskiego wystawia się na rzecz:

• osoby posiadającej udokumentowane ukończenie marynarskiego szkolenia podstawowego
• ucznia szkoły ponadpodstawowej – potwierdzony przez armatora lub dyrektora tej szkoły;
• studenta – potwierdzony przez rektora uczelni;
• młodocianego, za zgodą rodziców lub opiekunów prawnych, w celu przygotowania zawodowego – potwierdzony przez armatora;
• innej osoby, jeżeli pozostaje ona z armatorem w stosunku pracy – potwierdzony przez armatora.

Polskie przepisy stanowią także o wyjątkach, w których dyrektor urzędu morskiego ma prawo odmówić wydania książeczki żeglarskiej. W ustawie o pracy na morzu czytamy, co następuje:

Ponadto dyrektor urzędu morskiego ma możliwość unieważnienia, w drodze decyzji, książeczki żeglarskiej, jeśli posiadacz posiadający status ucznia szkoły ponadpodstawowej lub studenta został skreślony z listy uczniów/studentów. Podobne kroki mogą zostać podjęte w przypadku osoby, wobec której prawomocnie orzeczono zakaz wykonywania pracy na statku lub wobec której zachodzą przesłanki odmowy wydania paszportu.

Kto wydaje książeczkę żeglarską?

Standardowo książeczkę żeglarską wystawia dyrektor urzędu morskiego. Odpowiednie punty składania wniosków znajdują się w Gdyni, w Słupsku oraz w Szczecinie. Warto w tym miejscu dodać jednak, iż poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej książeczkę żeglarską ma prawo

wystawić także konsul Rzeczypospolitej Polskiej – jednak tylko w przypadku jej utraty, zniszczenia albo upływu terminu ważności, i wyłącznie na czas określonej podróży morskiej. Konsul może też zażądać informacji o posiadaczu książeczki od właściwego dyrektora urzędu morskiego.

Zgodnie z przepisami książeczkę żeglarską wystawia się na okres 10 lat, choć istnieje od tej zasady kilka wyjątków. W przypadku wniosku składanego przez ucznia szkoły ponadpodstawowej, studenta lub młodocianego (w celu przygotowania zawodowego) książeczkę żeglarską wystawia się na 5 lat. 

Podoby czas (5 lat) ważności książeczki żeglarskiej przysługuje cudzoziemcom niebędącym obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej czy państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), a także stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz Konfederacji Szwajcarskiej czy członkami ich rodzin. 

Za wystawienie książeczki żeglarskiej pobiera się opłatę w wysokości równowartości 50 euro. Z kolei w przypadku książeczki żeglarskiej wystawianej uczniom szkół ponadpodstawowych i studentom pobiera się opłatę w wysokości równowartości 25 euro. Przeliczenia euro na polskie złote dokonuje się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego ogłoszonego w dniu roboczym poprzedzającym dzień złożenia wniosku o wydanie książeczki żeglarskiej.

Czy książeczka żeglarska jest dokumentem tożsamości?

Dokument tożsamości to urzędowy dokument potwierdzający tożsamość legitymującej się osoby. Dzięki niemu możemy nie tylko załatwiać sprawy urzędowe, lecz także bezpiecznie i legalnie przekraczać granicę czy korzystać z niektórych usług rynkowych – na przykład możemy zaciągnąć kredyt na dowód osobisty lub kredyt bez zaświadczeń o dochodach.

Oczywiście by dany dokument mógł zostać uznany za pełnoprawne świadectwo tożsamości, musi on zawierać prawnie określone informacje. Do niezbędnych danych przedstawionych w dokumencie tożsamości zalicza się przede wszystkim imiona i nazwisko osoby legitymującej się. Ponadto świadectwo tożsamości musi także określać płeć posiadacza, datę jego urodzenia oraz numer identyfikacyjny.

W Polsce najważniejszym dokumentem tożsamości jest oczywiście dowód osobisty. Nie jest to jednak jedyny dokument, który  uznawany jest za pełnoprawne świadectwo tożsamości. Podobną funkcję pełni paszport, karta pobytu cudzoziemca, a nawet – omawiana w niniejszym artykule książeczka żeglarska. Odpowiadając więc na pytanie postawione w tytule sekcji, należy podkreślić, iż książeczka żeglarska jest w świetle polskiego prawa dokumentem tożsamości. 

Podsumowanie