Ile wynosi dług publiczny we Włoszech?

Dług publiczny to wskaźnik ogólnego zadłużenia danego państwa. Obejmuje cały obszar finansów publicznych, w tym wszystkie:

• zobowiązania kredytowe, pożyczki zaciągnięte przez kraj;
• przyjęte depozyty;
• wprowadzone do obiegu, wyemitowane papiery wartościowe (tu najpopularniejsze są obligacje skarbowe);
• zobowiązania finansowe, których termin płatności już minął (jeżeli nie zostały przedawnione/umorzone);
• inne długi, które wynikają z konkretnych ustaw, orzeczeń sądu albo decyzji administracyjnych.

Publiczne zadłużenie mniejsze lub większe posiada praktycznie każde państwo świata. 

Traktat o Unii Europejskiej wprowadził specjalne kryteria konwergencji (inaczej zwane kryteriami z Maastricht) ustanawiające konkretne wskaźniki ekonomiczne, które powinno spełniać państwo należące do UE.

Zgodnie z protokołem, w sprawie kryteriów konwergencji, państwo należące do UE nie może być, według Artykułu 2. traktatu ustanawiającego wspólnotę europejską:

(…) objęte decyzją Rady zgodnie z artykułem 104 c ustęp 6 niniejszego Traktatu, stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu.

Nadmiernym deficytem określa się sytuację, gdy wynosi więcej niż 60% PKB. 

Warto zaznaczyć, że w 2022 roku aż 6 państw członkowskich UE przekroczyło 100% PKB. Wśród najbardziej zadłużonych znalazły się m.in.takie państwa jak: Grecja, Włochy, Portugalia, ale także Hiszpania i Francja. Dług krajów wspólnoty osiągnął niepokojący poziom, a  zadłużenie Włoch prezentowało się  w poszczególnych latach następująco:

• 2019 – 2 410,0 mld euro 
• 2020 – 2 572,7 mld euro 
• 2021 – 2 677,9 mld euro 
• 2022 – 2 770,0 mld euro
• 2023 (sierpień) – 2 840,66 mld euro

Zadłużenie Włoch na przestrzeni lat 2019-2022 wzrosło aż o 15 punktów procentowych. Dług zwiększył się prawie o 360 mld euro. Największy przyrost możemy zaobserwować pomiędzy rokiem 2019 i 2020, sięga on ponad 162 mld euro. Dla porównania pomiędzy rokiem 2021 i 2022 zadłużenie sektora włoskich finansów zwiększyło się mniej więcej o kwotę 93 mld euro. W sierpniu 2023 roku sięgnęło kwoty 2 840,66 mld euro.

Wskazanie wyłącznie sumy zadłużenia danego kraju nie jest jednak wystarczające, by przybliżyć to jak wygląda w rzeczywistości sytuacja finansowa danego państwa. Warto zwrócić uwagę na to, jak procentowo przedstawia się dług publiczny w stosunku do produktu krajowego brutto, który pozwala wycenić dobra i usługi wytworzone w konkretnym państwie we wskazanym okresie. 

Włoski dług w relacji do PKB jest bardzo wysoki. Rekordowy poziom wskaźnik osiągnął w 2020 roku, kiedy to znacznie przekroczył poziom 150% (155,3%). W kolejnych latach PKB zaczęło spadać, wszystko za sprawą wysokiej bazy nominalnej. W rzeczywistości wskaźnik PKB w 2021 roku wzrósł o 6,7 punktów procentowych, zaś w roku następnym o 3,2 procent. Aktualne tempo wzrostu PKB, zgodnie z danymi publikowanymi przez tradingeconomics.com, wynosi 0,04, a relacja długu do PKB wyrażona w procentach to 144,7. Włosi od ponad czterech lat figurują na 2. miejscu zestawienia najbardziej zadłużonych państw członkowskich Unii Europejskiej. Zadłużenie i stopy procentowe zaciągniętych przez Włochów świadczeń wciąż rosną. 

Niegdyś południowoeuropejskie państwo, Włochy, posiadało bardzo niski deficyt budżetowy. Eksperci wskazują, że od roku 2011 do początku pandemii koronawirusa, czyli roku 2019, włoski deficyt wynosił średnio 2,7% w relacji do produktu krajowego brutto (uwzględniając spłacane zobowiązania). Dla porównania w pierwszej kwarcie 2021 roku deficyt sięgał już 9 punktów procentowych. Jest to ogromny przyrost (+6,3%) w stosunku do poprzedniej wartości, która wpisywała się wówczas w średnią deficytów budżetowych państw UE, która nie przekraczała 3%. Dane z tego roku wskazują na to, że deficyt budżetowy Włoch wynosi 8%. Czy Włochy wychodzą z kryzysu?

Sytuacja Włoch wygląda znacznie stabilniej niż w latach poprzednich. Rząd planuje znacznie obniżyć powstały deficyt budżetowy o ponad połowę (do 4,5% PKB) jeszcze w tym roku. Rentowność włoskich obligacji skarbowych znacząco wzrosła. Proces ten zaczął się w 2022 roku. Zmiany polityczne odgrywają bardzo dużą rolę w tym jak funkcjonuje państwo. Wielu obawiało się, iż zmiana rządzących, a co za tym idzie nowy włoski rząd (wybrany w ubiegłym roku), na czele Giorgi Meloni nie poprawi sytuacji gospodarczej i finansowej kraju. Dane z pierwszego kwartału 2023 roku wskazują, iż Włochy zaczynają się gospodarczo podnosić, a ich obligacje budzą większe zaufanie. 

Należy jednak wziąć pod uwagę mniej optymistyczny scenariusz. Jeżeli Włochy staną się najbardziej zadłużonym państwem Unii Europejskiej, ich obligacje stracą na wartości, co może ponownie znacznie pogorszyć sytuację kraju.

Na podstawie danych zebranych przez Europejski Urząd Statystyczny (Eurostat), Włochy znalazły się na 2. miejscu listy najbardziej zadłużonych państw Europejskich. Pod względem wysokości zadłużenia wyprzedza je wyłącznie Grecja. 

W czołówce najbardziej zadłużonych państw wspólnoty nie zabrakło również potęg gospodarczych takich jak chociażby Francji, która jest wśród dłużników czwarta (więcej o zadłużeniu Francuzów przeczytasz tutaj) oraz Niemców, którzy zajmują trzynastą pozycję (o wysokości ich zadłużenia przeczytasz tutaj). Warto zauważyć, że Polska uplasowała się w tym zestawieniu na szesnastym miejscu (o tym,ile wynosi dług publiczny Polski, przeczytasz tutaj), co czyni ją znacznie mniej zadłużoną od Włoch, Niemiec i Francji. Poniżej lista. 

Źródła:

https://pl.tradingeconomics.com/germany/government-debt-to-gdp

https://www.bloomberg.com/europe

G.Górniewicz, Dług publiczny krajów Unii Europejskiej w okresie pandemii COVID-19 [w:] file:///C:/Users/w%C5%82a%C5%9Bciciel/Downloads/articles-2216827.pdf.pdf

https://stat.gov.pl/ekonomia/desktop/index.html?lang=pl

https://ec.europa.eu/eurostat