Dyrektywa PSD3 – co zmieni na rynku płatniczym?

W dniu 28 czerwca, Komisja Europejska przedstawiła grupę zmian, których celem jest usprawnienie rynku płatniczego poprzez dostosowanie regulacji do doświadczeń całego sektora. Propozycje reformy obejmują nową dyrektywę PSD3 (Payment Services Directive). Jednym z głównych elementów planowanej zmiany jest zwiększenie dostępności gotówki w sklepach oraz za pośrednictwem bankomatów. Jakie będą tego skutki dla konsumentów i przedsiębiorców? Zdaniem Joanny Erdman, prezes zarządu Fundacji Polska Bezgotówkowa, oraz Michała Polasika, profesora UMK z Katedry Gospodarki i Finansów Cyfrowych, te zmiany mogą przynieść istotne korzyści dla wszystkich stron rynku płatność.

Dyrektywa PSD2 wprowadziła liczne innowacje w dziedzinie usług płatniczych, obowiązujące zarówno w Polsce, jak i w innych krajach Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii. Głównym celem tego aktu prawnego było stworzenie tzw. otwartej bankowości, co umożliwiło podmiotom trzecim świadczenie usługi AIS (Account Information Service), dzięki której uzyskały one dostęp do informacji o rachunkach płatniczych klientów. Dodatkowo, wprowadzono również usługę PIS (Payment Initiation Service), umożliwiającą inicjowanie płatności z różnych kont bankowych w jednym miejscu.

Po trzech latach od wprowadzenia nowych regulacji związanych z dyrektywą PSD2, jak przedstawia się rzeczywistość w praktyce? W Polsce liczba dostawców usług AIS wzrosła do 13, a nadal pojawiają się nowe podmioty. Niemniej jednak, te firmy podkreślają, że nie są w pełni w stanie wykorzystać możliwości otwartej bankowości tak, jak by tego oczekiwali. Warto zaznaczyć, że sektor open banking nadal jest w dużej mierze zdominowany przez banki.

W odpowiedzi na to, Komisja Europejska ogłosiła 10 maja 2022 roku inicjatywę konsultacji w celu przemyślenia istniejących przepisów dotyczących dyrektywy PSD2 oraz rozważenia możliwości wprowadzenia nowych regulacji w ramach kolejnej, trzeciej edycji Payment Service Directive (PSD3).

Dyrektywa PSD2 miała za zadanie otworzyć nowe perspektywy dla rozwoju bankowości, podczas gdy trzecia edycja dyrektywy PSD (PSD3) ma na celu jeszcze bardziej poszerzyć dostęp do danych w różnych obszarach usług finansowych, takich jak inwestowanie, planowanie finansowe oraz pożyczki.

Głównym priorytetem dyrektywy PSD3 będzie koncentrowanie się na silnym uwierzytelnieniu klienta (SCA), co przyczyni się do jeszcze skuteczniejszego ograniczenia liczby oszustw związanych z płatnościami elektronicznymi. Dodatkowo, nowa wersja otwartej bankowości ma na celu znaczne ułatwienie konsumentom zawierania transakcji zarówno z różnymi sprzedawcami, jak i bankami. Przygotowywane przez Komisję Europejską planowane zmiany mają również za zadanie przyspieszyć proces wymiany informacji między bankami, organami podatkowymi oraz podmiotami przetwarzającymi płatności

Również w 2022 roku, usługa wypłaty gotówki podczas płatności kartą w kasie zdobywa coraz większą popularność. Według badania przeprowadzonego dla Fundacji Polska Bezgotówkowa, aż połowa Polaków wykazywała zainteresowanie możliwością wypłacania gotówki podczas płacenia kartą za zakupy w punktach handlowych. Dla konsumentów jest to dodatkowa usługa realizowana poprzez terminale płatnicze, której dostępność cieszy się największym uznaniem. Największym zainteresowaniem z tej połączonej usługi płatności kartą i wypłaty gotówki korzystają osoby młode. W przedziale wiekowym 18-24 lat liczba korzystających z tej opcji wynosi aż 72%, a w grupie wiekowej 25-39 lat aż 62%.

W okresie tym, dane zebranie przez Narodowy Bank Polski wykazują, że w czwartym kwartale 2022 roku przeprowadzono 5,5 miliona wypłat gotówki w sklepach o łącznej wartości 894,9 miliona złotych, co stanowiło wzrost o ponad 7% w porównaniu z poprzednim kwartałem. Na koniec 2022 roku, ponad 280 tysięcy placówek handlowych, takich jak sklepy, supermarkety, placówki pocztowe, stacje benzynowe, hotele, salony prasowe i inne punkty handlowo-usługowe, oferowało swoim klientom usługę wypłaty gotówki podczas dokonywania zakupów.

Warto zaznaczyć, że Komisja Europejska obecnie prowadzi konsultacje na bardzo wczesnym etapie, co oznacza, że nie przedstawiła jeszcze ostatecznego stanowiska ani konkretnych propozycji dotyczących wprowadzenia nowej dyrektywy. Warto pamiętać, że choć dyrektywa PSD2 została przyjęta w 2015 roku, to jej prawnie zatwierdzenie nastąpiło dopiero w 2018 roku, dlatego teraz również musimy wykazać się cierpliwością.

Zgodnie z planami, wstępny projekt PSD3 zostanie przygotowany w pierwszym lub drugim 2023 roku, jednak nowa wersja dyrektywy nie wejdzie w życie wcześniej, niż kilka lat później. finalna wersja dyrektywy PSD3 przypuszczalnie będzie obowiązywać po 2026 roku.