Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2019?

Zaciągnięcie pożyczki wiąże się zawsze z koniecznością jej spłaty. W wielu firmach pierwsza pożyczka jest darmowa, ale za kolejną trzeba zapłacić już więcej niż się pożyczyło. Za opóźnienie w spłacie każdy pożyczkodawca ma prawo nałożyć karne odsetki.

Odsetki ustawowe – co to jest? 

Odsetki ustawowe to wysokość stawek oprocentowania przyjmowana wtedy, kiedy dana umowa takiej liczby jasno nie wskazuje. Najbardziej popularną formą odsetek ustawowych są odsetki za opóźnienie. Jest to jedna z podstawowych form zadośćuczynienia za opóźnienie w spłacie długu. Takie odsetki są wierzycielowi gwarantowane z tytułu obowiązującego obecnie prawa. Odsetki ustawowe należą się wszystkim, wobec których dług jest spłacany nieterminowo.

Zadośćuczynienie finansowe za zwłokę w spłacie długu jest nazwane „odsetkami ustawowymi za opóźnienie”, ponieważ w istocie oblicza się je w skali procentowej. Wysokość odsetek ustawowych jest zależna od czasu spóźnienia i wysokości zaległej kwoty.

Co więcej – przepisy prawa cywilnego wskazują także jasno maksymalne stawki odsetek ustawowych. Oznacza to, że nikt nie może naliczyć dłużnikowi wyższej kwoty odsetek karnych, niż przewiduje to ustawa. Progi maksymalne na ten rok podajemy w punkcie Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2019?

Ustalenie maksymalnych progów ma zapobiegać przekraczaniu prawa przez wszystkich pożyczkodawców. Jest to zatem forma ochrony dla pożyczkobiorców, ponieważ nikt nie może od nich żądać za karę kwoty wyższej niż wskazana w kodeksie cywilnym.

Odsetki za opóźnienie a odsetki kapitałowe 

Istnieją dwa podstawowe typy odsetek ustawowych:

1. Odsetki kapitałowe
2. Odsetki za opóźnienie

Znacząco różnią się one od siebie i są płacone w zupełnie innych okolicznościach.

ODSETKI KAPITAŁOWE

Ta nazwa oznacza najpopularniejsze odsetki naliczane od – jak sama nazwa wskazuje – pożyczanego kapitału. Wszystkie pożyczki poza darmowymi charakteryzują się tym, że do kwoty spłaty dodatkowo są doliczane:

• odpowiedni procent kwoty pożyczki w skali roku (odsetki kapitałowe),
• prowizje pożyczkodawcy (koszt wykonania umowy i innych usług),
• inne (na przykład opłaty ubezpieczenie kredytu/pożyczki).

Każda pożyczka lub kredyt ma ustalone konkretne oprocentowanie i nie jest ono zależne od ustawowej wysokości odsetek kapitałowych. Te mają zastosowanie głównie wtedy, kiedy odsetki na dłużnika nakłada sąd (bierze wtedy pod uwagę właśnie wysokość odsetek ustawowych).

Jak obliczyć wysokość ustawowych odsetek kapitałowych?

Do aktualnej wysokości stopy referencyjnej NBP należy dodać 3,5%. W 2019 roku stopa referencyjna NBP wynosi 1,5%, a zatem wysokość ustawowych odsetek kapitałowych wynosi 5%.

ODSETKI ZA OPÓŹNIENIE

Są to odsetki naliczane w przypadku niespłacenia długu (lub części długu) na czas. Pożyczkodawca zawsze nalicza odsetki za opóźnienie w spłacie, ale ustalona przez niego wysokość kary nie może być wyższa niż ustawowe odsetki maksymalne. Ustawową wysokość odsetek za opóźnienie bierze się także pod uwagę wtedy, kiedy nie została ona określona w umowie.

Jak obliczyć wysokość ustawowych odsetek za opóźnienie?

Do aktualnej wysokości stopy referencyjnej NBP (1,5%) dodajemy 5,5%. Ustawowa wysokość odsetek za opóźnienie wynosi zatem w 2019 roku 7%.

ODSETKI ZA OPÓŹNIENIE W TRANSAKCJACH HANDLOWYCH

Istnieje także specjalny typ odsetek ustawowych ustalany dla transakcji handlowych. Bierze się go pod uwagę przy transakcjach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami.

Jak obliczyć wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych?

Do aktualnej wysokości stopy referencyjnej NBP (1,5%) dodajemy 8%. Ustawowa wysokość odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych wynosi zatem w 2019 roku 9,5%.

Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2019? 

Odsetki ustawowe na rok 2019 podajemy w dwóch wysokościach:

• STAWKA ODSETEK – ta, która jest przyjmowana, jeżeli w umowie nie wskazano inaczej,
• MAKSYMALNA STAWKA ODSETEK – ta, która nie może być przekroczona w żadnej umowie.

Kto określa odsetki ustawowe? 

Odsetki ustawowe określają zasady prawa. Każdy typ odsetek reguluje odpowiednia podstawa prawna.

Odsetki kapitałowe regulowane są przez artykuł 359 Kodeksu cywilnego.

Odsetki za opóźnienie są natomiast regulowane przez artykuł 481 Kodeksu cywilnego.

Wzór na odsetki ustawowe 

Wzór na obliczenie wysokości odsetek ustawowych jest bardzo prosty. Nie trzeba stosować żadnych gotowych kalkulatorów internetowych. Wystarczy pomnożyć kwotę zaległości przez liczbę dni, w których zwlekamy ze spłatą i ten wynik pomnożyć przez ustawową wysokość stawki. Nasz wynik dzielimy przez 365 (dni) i otrzymujemy wysokość należnej kwoty.

Wzór wygląda zatem następująco:

Za wysokość stawki przyjmuje się wskazane powyżej stawki procentowe aktualne w danym roku. W 2019 roku są to:

• 5% w przypadku odsetek kapitałowych,
• 7% w przypadku odsetek za opóźnienie,
• 9,5% w przypadku handlowych odsetek za opóźnienie.

Pytania i odpowiedzi 

Czy firma pożyczkowa może nałożyć na dłużnika procent wyższy, niż zakłada to wysokość maksymalnych odsetek ustawowych?

Nie, żadna firma pożyczkowa ani kredytodawca nie może ustanowić wyższego oprocentowania.

Kto ogłasza wysokość odsetek ustawowych?

Od 2016 roku za ogłaszanie wysokości odsetek ustawowych odpowiedzialny jest Minister Sprawiedliwości. Publikuje on tę informację w formie obwieszczenia.

Czy we wzorze można przyjąć liczbę 366 dni, jeżeli rok rzeczywiście tyle ma?

Nie, we wzorze na obliczenie wysokości odsetek ustawowych zawsze przyjmujemy liczbę 365 dni.

Od jakiej daty nalicza się odsetki ustawowe?

Odsetki ustawowe nalicza się od pierwszego dnia po upływie terminu płatności. Za termin kończący okres naliczenia traktuje się natomiast dzień, w którym spłacono dług.

Podsumowanie 

1. Ustalone przez kodeks cywilny przepisy stanowią ochronę dla pożyczkobiorców, ponieważ nikt nie może zażądać od nich kwoty wyższej niż wskazano to w przepisach.
2. Istnieją dwa typy odsetek ustawowych: odsetki kapitałowe i odsetki za opóźnienie.
3. Wysokość odsetek w umowie może być maksymalnie dwa razy wyższa niż wysokość odsetek ustawowych.
4. Odsetki ustawowe nalicza się od dnia następnego po ostatecznym terminie spłaty.
5. Do ustalenia aktualnej wysokości stawki odsetek ustawowych konieczna jest znajomość aktualnej wysokości stopy referencyjnej NBP.