Co grozi za posługiwanie się kolekcjonerskim dowodem osobistym?

Jeszcze do niedawna każdy, kto chciał nabyć tego typu fałszywkę, mógł wpisać w okno wyszukiwarki internetowej „kupię dowód” lub „kolekcjonerski dowód”. Kilka kliknięć myszką wystarczyło, by oczom użytkownika ukazała się lista sklepów oferujących tego typu produkty. Cena repliki wynosiła od 200 do 500 złotych – w zależności od szczegółowości wykonania i pozornej autentyczności. Sprawdź oferty pożyczek bez baz oraz pożyczek dla zadłużonych.

Choć producenci i dystrybutorzy omawianych produktów zarzekali się, iż sfałszowane dokumenty służyć mają jedynie „kolekcjonerom”, każdy konsument był świadomy ich rzeczywistego przeznaczenia. W końcu wszyscy wiemy, że kolekcjonuje się przedmioty o szczególnej wartości (albo takie, jakie wartość zdobędą wraz z upływem czasu). A jaką wobec tego wartością mogą pochwalić się niezdatne do legalnego użytku „podróbki” dokumentów? To proste: żadną.

Sfałszowane dowody osobiste w praktyce wykorzystywane były po to, by zmienić swoją tożsamość. W ten sposób właśnie wyłudzane były pożyczki na dowód czy inne produkty lub usługi wymagające weryfikacji tożsamości. Wszystko dlatego, że w wielu przypadkach naprawdę nie sposób było rozróżnić dowód „kolekcjonerski” od prawdziwego. Najdroższe repliki zakupione przez Internet zawierały nawet specjalne hologramy i były czułe na światło ultrafioletowe. 

O tym, że dokumenty sprzedawane jako “kolekcjonerskie” tak naprawdę wykorzystywane są przez oszustów, przez długi czas wiedział niemal każdy, nawet politycy. Mimo tego jednak ustawodawcy nie szczególnie się śpieszyło, by przerwać nielegalny biznes fałszerzy. Ustawa, którą w grudniu 2018 roku podpisał Prezydent RP Andrzej Duda, weszła w życie dopiero w lipcu 2019 roku.

Dokumentem, o którym mowa, jest  Ustawa z dnia 22 listopada 2018 roku o dokumentach publicznych. Treść aktu prawnego znaleźć można w Dzienniku Ustaw na rok 2019, pod pozycją 53. Dokument raz na zawsze uciął możliwość legalnego produkowania kolekcjonerskich dowodów osobistych, a także ich zbywania oraz magazynowania celem zbycia. Co więcej, nielegalne jest nawet oferowanie replik, a więc wystawianie ofert sprzedaży w Internecie i na wszystkich innych kanałach handlu. Sprawdź oferty pożyczek na raty oraz pożyczek pozabankowych.

Warto dodać, iż w świetle nowo wprowadzonych przepisów za „replikę” dokumentu publicznego uważa się odwzorowanie lub kopię tegoż dokumentu w wielkości od 75% do 120% oryginału o cechach autentyczności dokumentu publicznego (z wyłączeniem kserokopii i wydruków komputerowych wykonywanych między innymi w celach administracyjnych). Dzięki takiemu ujęciu problemu handel fałszywkami w wielkości przykładowo 95% lub 105% oryginału (co dla większości z nas będzie niezauważalne) także uchodzi za niezgodny z prawem. Sprawdź również ranking pożyczek z komornikiem.

W świetle nowo wprowadzonej ustawy o dokumentach publicznych za niezgodne z prawem uznaje się wytwarzanie replik w wielkości od 75% do 120% autentycznych dokumentów, a także ich oferowanie, zbywanie oraz przechowywanie w celu zbycia. Warto jednak zauważyć, iż w nowych przepisach brak jest wzmianki o samym posiadaniu i użytkowaniu tego typu produktów. Czy to oznacza, że korzystanie z kolekcjonerskiego dowodu jest legalne? Odpowiedź na to pytanie jest niejednoznaczna.

Z drugiej strony jednak “kolekcjonerski” dowód można użytkować dla celów prywatnych, nie posługując się nim jako autentycznym dokumentem. Przykładowo tego typu falsyfikat można wyrobić swojemu dziecku do zabawy. Lecz jaki rodzic kupiłby tego typu „zabawkę” za tak horrendalne ceny (nawet 500 złotych), gdy dowód dla dziecka można wyrobić za darmo?

Na szczęście dzięki ucięciu możliwości prowadzenia legalnego handlu replikami dostęp do “kolekcjonerskich” dowodów uległ znacznemu ograniczeniu. Mniej osób może korzystać z falsyfikatów – nawet jeśli zarzekną się, że spożytkują replikę “do celów prywatnych”.

Za użytkowanie kolekcjonerskiego dowodu osobistego w celach prywatnych, na przykład dla rozrywki czy zabawy, nie posługując się przy tym repliką jako autentycznym dokumentem, ustawodawca nie przewidział kary. Jeśli jednak dojdzie do wylegitymowania się za pomocą falsyfikatu – niezależnie od sytuacji czy okazji (może to być w sklepie, w klubie nocnym, podczas zatrzymania policyjnego czy na lotnisku), dojdzie do złamania prawa.

Warto także dodać, iż w myśl nowo wprowadzonych przepisów prawnych, a dokładniej ustawy o dokumentach publicznych, karalny jest także handel kolekcjonerskimi dokumentami. W akcie prawnym czytamy, iż ten, kto wytwarza, oferuje, zbywa lub przechowuje w celu zbycia replikę dokumentu publicznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Wynika z tego, iż kara za nielegalne użytkowanie dokumentu kolekcjonerskiego jest wyższa niż kara za jego produkcję, zbycie oraz przechowywanie celem późniejszego zbycia.

Największe “żniwa” oszuści korzystający z kolekcjonerskich dowodów zbierają na tzw. pożyczkach na dowód. Zarówno banki, jak i prywatne firmy pożyczkowe chętnie udzielają tego typu produktów, jeśli tylko wnioskodawca przedstawi im swój dokument tożsamości. Niestety instytucje te nie mają możliwości (a tym bardziej prawnego obowiązku) przepuszczania przez policyjny czytnik okazywanych dokumentów. Oznacza to, że przestępcy wyłudzający pożyczki na sfałszowane dowody są właściwie nie do złapania. Ot, polska luka prawna. Sprawdź również ranking pożyczek na 500 plus.

Warto także dodać, iż do wyłudzenia kredytu na nasze nazwisko oszustom wcale nie jest potrzebny skradziony dowód osobisty (czy jakikolwiek inny dokument tożsamości). Wyspecjalizowani przestępcy znają sposoby na to, jak stworzyć lub przerobić istniejący już dowód na taki, który będzie wyglądał jak autentyczna kopia posiadanego przez nad oryginału. Zakup „kolekcjonerskiego” egzemplarza jest oczywiście najprostszym rozwiązaniem.

Jeśli zależy nam na własnym bezpieczeństwie, musimy chronić swoje dane osobowe – zwłaszcza te, jakie występują jedynie na dokumentach tożsamości (imiona i nazwisko, numer identyfikacyjny np. PESEL, data urodzenia itp). Drzyjmy listy z banków, nie wysyłajmy skanów dokumentów drogą elektroniczną i nie zostawiamy dowodu w miejscu, do jakiego może sięgnąć wzrok obcych ludzi. Chwila nieuwagi wystarczy, by paść ofiarą pożyczkowego oszustwa.