Odsetki ustawowe 2020 – ile wynoszą?

Odsetki ustawowe 2020 – ile wynoszą?

author
Halszka Gronek
28 marca 2020
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

W związku z trudna sytuacją epidemiczną w Polsce i towarzyszącym jej negatywnym skutkom gospodarczym na marcowym posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej zdecydowano o obniżeniu krajowych stóp procentowych. Decyzja ta miała wpływ na zmianę stawek odsetek ustawowych. Czym są stawki? Ile aktualnie wynoszą?

Czym są odsetki ustawowe?

Większość z nas zdaje sobie sprawę z tego, że większość pożyczek czy kredytów udzielanych na polskim rynku jest oprocentowana. Oznacza to, że za samo udzielenie finansowania pobierane są określone odsetki. Mogą być zerowe, jeśli pożyczka jest bezpłatna, a mogą być wyższe od zera – jednak nie na tyle, by móc zostać zaklasyfikowane jako lichwa. Co  niezwykle ważne, odsetki od pożyczek i kredytów nie są tym samym, co odsetki ustawowe. Co wobec tego możemy nazwać odsetkami ustawowymi?

Odsetki ustawowe naliczane są przykładowo w przypadku zobowiązań przeterminowanych, czyli tych, które nie zostały uregulowane (opłacone) zgodnie z pierwotną umową czy harmonogramem. Każdy wierzyciel samodzielnie ustala termin początku naliczania, a także wysokość odsetek ustawowych – choć w tym przypadku polskie prawo przewiduje pewne ograniczenia i limity. Ustawowe odsetki „karne” za opóźnienie w spłacie nie mogą być zbyt wysokie, wszak każdemu z nas może podwinąć się noga – z tego powodu nie powinniśmy skazywać się na bankructwo. 

W kolejnych akapitach wyjaśnimy więcej szczegółów dotcyzyącyco poszczególnych form odsetek ustawowych, ich maksymalnych limitów i aktów prawnych regulujących ich naliczanie. 

Rodzaje odsetek ustawowych

Jak wskazaliśmy już w poprzedniej sekcji artykułu, odsetki ustawowe przybierają różne formy. Najważniejsze rodzaje odsetek ustawowych to:

  1. odsetki kapitałowe – odsetki tworzące oprocentowanie dla pożyczonego kapitału (pożyczki, kredytu itp.); co niezwykle ważne, nie chodzi tutaj o odsetki od pożyczek czy kredytów, tylko o odsetki mające zastosowanie w pewnych prawnych sytuacjach, na przykład wtedy, gdy sąd nakłada je jako sankcję na dłużnika;
  2. odsetki za opóźnienie w spłacie zobowiązań cywilnoprawnych osób fizycznych – są to tak zwane odsetki karne za brak terminowej spłaty zobowiązania; odsetki za opóźnienie w spłacie naliczane  są przykładowo przez kredytodawcę, gdy klient banku zaniechał uregulowania raty lub rat kredytu; polskie prawo przewiduje maksymalny limit tychże odsetek, tym samym zabezpieczając interes konsumentów, którzy nie uregulowali należności z powodów losowych lub przypadkowych;
  3. odsetki za opóźnienie w spłacie zobowiązań handlowych – dotyczą braku terminowej spłaty zobowiązań handlowych zawieranych między przedsiębiorstwami (kontrahentami); tego typu odsetki mają zastosowanie przykładowo w kredycie kupieckim.

Jak widać po wyżej przytoczonych przykładach (rodzajach odsetek), odsetki ustawowe mają charakter sankcyjny i są naliczane w przypadku powstania nieterminowego zadłużenia. Mowa o zobowiązaniach administracyjnych (o nałożeniu których często orzeka są), cywilnych (niespłacone pożyczki czy kredyty), a także handlowych (powstałych na mocy kontraktów zawiązywanych pomiędzy przedsiębiorcami).

Wysokość odsetek ustawowych w 2020

Polskie prawo reguluje dopuszczalne wysokości odsetek ustawowych. Są one zależne od rodzaju zobowiązania objętego oprocentowaniem. Warto jednak dodać, że z dniem 18 marca 2020 roku dotychczas obowiązujące stawki odsetek ustawowych zostały obniżone na mocy uchwały prezesa  Narodowego Banku Polski. Obniżka miała związek z rozprzestrzenianiem się w Polsce pandemii koronawirusa i coraz trudniejszą sytuacją finansową Polek i Polaków. Aktualne stawki odsetek ustawowych podajemy poniżej.

 


Wysokość ustawowych odsetek kapitałowych

Odsetki kapitałowe są naliczane od pożyczonego kapitału (sumy pieniężnej) na mocy konkretnych aktów prawnych, między innymi ustawy, orzeczenia sądu lub decyzji organu państwowego. Ich wysokość reguluje art. 359. Kodeksu cywilnego:

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 359. źródła i wysokość odsetek

§ 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

§ 2[1]. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).

[…].


Źródło: Dz.U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Z wyżej przytoczonej podstawy prawnej wynika, iż ustawowe odsetki kapitałowe powinny wynosić 4,5% (1% stopy referencyjnej NBP + 3,5 punktu procentowego), jeśli ich wysokość nie została ustalona na inną. Jeżeli jednak osoba nakładająca odsetki samodzielnie określiła wysokość odsetek kapitałowych, ich wysokość nie może wynosić więcej niż 9% (dwukrotność ustawowych odsetek kapitałowych).

 


Wysokość ustawowych odsetek od opóźnień w spłacie

Odsetki od opóźnień w spłacie są naliczane przykładowo wtedy, gdy pożyczkobiorca spóźni się z opłaceniem należności finansowych na rzecz pożyczkodawcy. Ich wysokość reguluje art. 381. Kodeksu cywilnego:

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 481. Odsetki za opóźnienie w spełnianiu świadczeń pieniężnych

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

§ 2[1]. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).

[…]


Źródła: Dz.

U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Z wyżej przytoczonej podstawy prawnej wynika, iż ustawowe odsetki za opóźnienie w spłacie powinny wynosić 6,5% (1% stopy referencyjnej NBP + 5,5 punktu procentowego), jeśli ich wysokość nie została ustalona na inną. Jeżeli jednak osoba nakładająca odsetki samodzielnie określiła wysokość odsetek za opóźnienie, ich wysokość nie może wynosić więcej niż 13% (dwukrotność ustawowych odsetek za opóźnienie w spłacie).

 


Wysokość ustawowych odsetek od opóźnień w transakcjach handlowych

Odsetki od opóźnień w spłacie zobowiązań handlowych są naliczane przykładowo wtedy, gdy kontrahent spóźnia się z opłaceniem należności finansowych na rzecz drugiego przedsiębiorcy, z którym łączy go umowa handlowa. Wysokość tychże odsetek reguluje art. 4. Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych:

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 4. Objaśnienie pojęć ustawowych

Użyte w ustawie określenia oznaczają:

[…]

odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych:

a) w przypadku transakcji handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym – odsetki w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i ośmiu punktów procentowych,

b) w przypadku transakcji handlowych, w których dłużnikiem nie jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym – odsetki w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i dziesięciu punktów procentowych;

[…].


Źródło: Dz.U.2019.0.118 t.j. – Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Z wyżej przytoczonej podstawy prawnej wynika, iż ustawowe odsetki za opóźnienie w transakcjach  handlowych powinny wynieść 9% (1% stopy referencyjnej NBP + 8 punktów procentowych), jeśli dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy. W pozostałych przypadkach ustawowe odsetki handlowe powinny wynieść 11% (1% stopy referencyjnej NBP + 10 punktów procentowych).

Jak obliczyć wartość odsetek ustawowych?

By obliczyć kwotową wartość odsetek karnych, czyli odsetek ustawowych, musimy znać następujące parametry:

  • rodzaj zobowiązania, na które mają zostać nałożone odsetki,
  • stawka odsetek ustawowych (zależna od zapisów umowy i/lub ogólnokrajowych przepisów),
  • liczba dni zwłoki w opłacaniu należności na rzecz wierzyciela.

Kwotę należną z tytułu odsetek ustawowych wylicza się poprzez iloczyn wartości podstawy (pierwotnego zobowiązania finansowego), stawki procentowej (wyrażonej liczbowo, np. 4,4% = 0,045) i liczby dni zwłoki ukazanej w proporcji do dni w danym roku kalendarzowym (np. 5 dni zwłoki / 365 dni w roku = 73). 

Warto też mieć na uwadze, że dni zwłoki dla danej wierzytelności są naliczane od pierwszego dnia następującego do dacie, w której upływał termin płatności. Cenną wskazówką jest także  informacja, że dla liczby dni w danym roku kalendarzowym zawsze przyjmuje się wzorzec roku trwającego 365 dni (dla ułatwienia i ujednolicenia wyliczeń).

author
Halszka Gronek
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Podobne artykuły

Szybkie pożyczki Biłgoraj

Szukasz najtańszej pożyczki w Biłgoraju? Sprawdź ranking z najlepszymi ofertami przez Internet. Maksymalnie możemy otrzymać nawet 200 000 zł ze spłatą do 10 lat. Pieniądze dostępne są od ręki.

author
Patryk Byczek
08 stycznia 2021
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

PKO BP – NIP, REGON, KRS i dane adresowe

W dzisiejszych czasach dostęp do informacji o przedsiębiorstwach z różnych względów staje się kluczowy dla osób prywatnych lub firm. Sprawdź zatem najważniejsze informacje o PKO BP, takie jak: NIP, REGON, KRS oraz dane kontaktowe.

author
Dorota Grycko
21 listopada 2018
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com od 2021, absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Specjalizuje się w edukacji, także finansowej, pomagając czytelnikom zrozumieć i kontrolować swoje finanse.

Ile zarabia chirurg?

Praca chirurga jest jednym z najbardziej stresujących zawodów wśród lekarzy. Wymaga niebywałej precyzji i umiejętności radzenia sobie ze stresem. Sprawdziliśmy, ile zarabia się w tym zawodzie.

author
Sandra Tessmer
10 grudnia 2019
Jej obszarem zainteresowań w ramach pracy na stronie zadluzenia.com są pytania typu "ile kosztuje" oraz "ile zarabia," a jej teksty dostarczają czytelnikom wglądu w koszty różnych usług i życiowych wydatków, oraz średnie zarobki w różnych zawodach.

Podstawowy rachunek płatniczy Citi Handlowy

Podstawowy rachunek płatniczy to nazwa bezpłatnego konta bankowego. Zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej już od 8 sierpnia 2018 roku każdy będzie bank zobowiązany do wprowadzenia takiego produktu finansowego do swojej oferty. Sprawdź szczegóły dotyczące podstawowego rachunku płatniczego w Citi Handlowym.

author
Dominika Byczek
25 lipca 2018
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.

2 mln Polaków żyje w skrajnej biedzie

Szlachetna Paczka informuje w “Raporcie o biedzie 2017”, że ubóstwa i wykluczenia społecznego doświadcza aż 8 milionów Polaków. W skrajnej biedzie żyje już 2 miliony Polaków, czyli tyle, ile mieszka w stolicy.

author
Aneta Jankowska
06 grudnia 2017
Dziennikarka, ukończyła studia dziennikarskie na Uniwersytecie Gdańskim i zdobyła doświadczenie w Radiu MORS. Posiada praktyczne doświadczenie finansowe jako właścicielka kawiarni.

Santander Consumer Bank Wschowa

Santander Consumer Bank to jeden z większych banków detalicznych w Polsce. Specjalizuje się w kredytach gotówkowych, ratalnych oraz samochodowych. Sprawdź oddziały Santander Consumer Banku we Wschowie – adres, telefon, godziny otwarcia oraz mapę dojazdu.

author
Dorota Grycko
27 czerwca 2021
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com od 2021, absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Specjalizuje się w edukacji, także finansowej, pomagając czytelnikom zrozumieć i kontrolować swoje finanse.
Porównaj