Komu przysługuje i ile wynosi znaleźne?

Znaleźne to nic innego jak kwota, która należy się osobie znajdującej własność innej osoby. Niestety interesowność jest cechą większości ludzi, dlatego często zdarza się, że znaleźne jest główną motywacją dla osoby znajdującej czyjąś zgubę do zwrotu danej rzeczy.  Gotowość wypłacenia znaleźnego leży w interesie osoby, która zgubiła dany przedmiot. W przypadku wystawiania ogłoszenia o zgubionych rzeczach, zaznaczenie, że jesteśmy w stanie wypłacić znaleźne, zdecydowanie zwiększa nasze szanse na to, że znalazca się do nas zgłosi.  Znaleźne to zatem instytucja ważna dla obu stron – znajdującemu daje zachętę do tego, by odszukać właściciela danej rzeczy i jednocześnie zwiększa szanse osoby, która zgubiła przedmiot, na to, by mogła go odzyskać.

Znaleźne przysługuje każdemu, kto znajdzie cudzą własność i spełni dwa warunki:

1. Niezwłocznie powiadomi osobę uprawnioną do odbioru rzeczy o jej znalezieniu (lub przekaże instytucji, która może dochodzić własności i powiadomić właściciela).
2. Wezwie osobę uprawioną do odbioru znalezionej rzeczy.

Ważne jest także to, by o znaleźne upomnieć się do momentu przekazania rzeczy właścicielowi. Jeżeli zwrócimy własność i dopiero po pewnym czasie zorientujemy się, że należało nam się znaleźne, niestety nie będziemy mogli już o nie zabiegać. Znaleźne przysługuje zatem osobie, która powiadomi o znalezisku, dołoży wszelkich starań, by znaleźć osobę uprawnioną do odebrania danej rzeczy i odpowiednio wcześnie powiadomić o chęci uzyskania znaleźnego – terminem ostatecznym jest moment zwracania rzeczy znalezionej.

Wysokość znaleźnego została określona w przepisach prawa cywilnego. W każdym przypadku znaleźne powinno wynosić 1/10 wartości rynkowej danej rzeczy znalezionej.

PODSTAWA PRAWNA

Art. 10. Żądanie znaleźnego
1. Znalazca przechowujący rzecz, który uczynił zadość swoim obowiązkom, może żądać znaleźnego w wysokości jednej dziesiątej wartości rzeczy, jeżeli zgłosił swoje roszczenie najpóźniej w chwili wydania rzeczy osobie uprawnionej do jej odbioru.
Dz.U.2015.0.397 – Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych

Wartość rzeczy znalezionej powinna być określona jako jej aktualna wartość rynkowa, czyli cena, po której dałoby radę daną rzecz sprzedać w momencie jej znalezienia.

Wartość przedmiotu znalezionego może wzrastać z każdym dniem, jeżeli jej przechowywanie i utrzymanie w należytym stanie zmusza znalazcę do poniesienia dodatkowych kosztów (np. wynajęcia dodatkowej przestrzeni, zakupienia środków do konserwacji, pielęgnacji). Jeżeli przechowanie przedmiotu nic nie kosztuje, wartość przedmiotu pozostaje taka, jak była w dniu znalezienia.

PODSTAWA PRAWNA

Art. 9. Przechowywanie rzeczy znalezionej
1. Do przechowania rzeczy przez znalazcę lub przechowującego stosuje się odpowiednio przepisy tytułu XXVIII księgi trzeciej ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 i 827 oraz z 2015 r. poz. 4 i …), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”, z tym, że przechowanie jest nieodpłatne.
2. Poniesione przez znalazcę lub przechowującego koszty przechowania oraz utrzymania rzeczy w należytym stanie, a także koszty poszukiwania osoby uprawnionej do jej odbioru, obciążają osobę uprawnioną do odbioru rzeczy do wysokości wartości rzeczy w dniu odbioru.
Dz.U.2015.0.397 – Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych

Żądać znaleźnego może każda osoba, która znajdzie cudzą własność i uczyni zadość obowiązkom znalazcy (dwa wymogi przedstawione zostały w sekcji komu przysługuje znaleźne?). Błędne jest powszechne stwierdzenie, że wypłacenie znaleźnego zależy od dobroduszności właściciela rzeczy zagubionej – do wypłacenia kwoty zobowiązuje go ustawa.

PODSTAWA PRAWNA

Art. 10. Żądanie znaleźnego
2. W przypadku gdy rzecz nie jest przechowywana przez znalazcę, znalazca może zastrzec wobec przechowującego, że będzie żądał znaleźnego. W takim przypadku przechowujący zawiadamia znalazcę o wydaniu rzeczy osobie uprawnionej do jej odbioru oraz o jej adresie zamieszkania albo siedziby, a znalazca może zgłosić żądanie znaleźnego w terminie miesiąca od dnia zawiadomienia go o wydaniu rzeczy. Przechowujący informuje o tym osobę uprawnioną do odbioru rzeczy.
Dz.U.2015.0.397 – Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych

Jeżeli znalazca nie może osobiście zwrócić przedmiotu właścicielowi i oddaje go na przechowanie do właściwej w tym wypadku instytucji (staroście) to już w momencie przekazywania może zastrzec, że w przypadku znalezienia właściciela, będzie od niego żądał znaleźnego. W takiej sytuacji znalazca ma miesiąc od momentu zawiadomienia go o wydaniu właścicielowi znalezionych rzeczy na to, by zwrócić się o wypłatę znaleźnego.

PODSTAWA PRAWNA

Art. 5. Obowiązki znalazcy nie znającego osoby uprawnionej do odbioru rzeczy
Kto znalazł rzecz i nie zna osoby uprawnionej do jej odbioru lub nie zna jej miejsca pobytu, niezwłocznie zawiadamia o znalezieniu rzeczy starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania znalazcy lub miejsce znalezienia rzeczy (właściwy starosta).

Dz.U.2015.0.397 – Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych

W obu przypadkach obowiązkiem do przejścia prawa własności na znalazcę jest konieczność dopełnienia przez niego określonych w przepisach prawa obowiązków znalazcy. Wyjątkiem od reguły przechodzenia własności na znalazcę są sytuacje, w których znaleziona rzecz jest zabytkiem albo materiałem archiwalnym – wtedy po terminie odebrania rzeczy znalezionej prawa własności przechodzą na Skarb Państwa.