Bezrobocie w Polsce

Stopa bezrobocia rejestrowanego w ostatnich latach utrzymywała się na wysokim poziomie. W latach 2019-2022 jej wartość wahała się od 5% do nawet 7%. Ogromny wpływ na problemy Polaków miała również pandemia koronawirusa, podczas której wielu z nich utraciło swoje źródła dochodu. Obecnie sytuacja ta unormowała się, a stopa bezrobocia w Polsce osiągnęła ponownie bardzo niski poziom. Warto zauważyć, że stan ten nie jest krótkim epizodem, a trwa już dłuższą chwilę, bowiem przez ostatnie 5 miesięcy stopa bezrobocia niezmiennie wynosi 5%.  Sprawdź oferty pożyczek dla bezrobotnych.

Ostatnie takie odczyty GUS zanotował w 2019 roku, na przełomie września – listopada, kiedy to jej wartość wahała się w granicach od 5% 5,1%. Oznaczało to wówczas, iż na każdy tysiąc aktywnych zawodowo mieszkańców Polski 51 osób było bezrobotnych. W grudniu 2019 resort poinformował o minimalnej zmianie stopy, jednak w styczniu 2020 roku bezrobocie skoczyło aż do poziomu 5,5% i od tamtego czasu nieustannie wartość stopy bezrobocia nieustannie się zwiększała. 

Bezrobocie polega na braku zatrudnienia wśród ludzi zdolnych i gotowych do podjęcia pracy. Dokładną definicję tego zjawiska znaleźć można w treści Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. 2004 nr 99 poz. 1001 z późn. zm.). Ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym – oznacza to osobę (…) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej (…), nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego (…) oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych (…).

Art. 2. ust. 1. pkt. 2 ustawy z z dnia 20 kwietnia 2004 roku.

Bezrobocie liczone jest za pomocą wskaźnika nazywanego stopą bezrobocia. Jest to liczba bezrobotnych podzielona przez liczbę aktywnych zawodowo w danej kategorii ludności (dla zaprezentowania wyniku w postaci procentowej otrzymany iloraz mnoży się przez 100%). Obok bezrobotnych wyróżnia się grupę osób aktywnych zawodowo (zarabiających) i biernych zawodowo (osób czasowo zwolnionych z „obowiązku” pracy z powodu specyficznych okoliczności, np. pobierania emerytury czy przebywania na urlopie wychowawczym. W Polsce badaniem bezrobocia zajmuje się między innymi Główny Urząd Statystyczny.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego na trzeci kwartał 2022 roku pod względem liczby bezrobotnych przewagę wykazują kobiety. W donosi, iż w Polsce jest 375,9 tysiącach bezrobotnych mężczyzn i aż 436,4 tysięcy bezrobotnych kobiet. Kobiety wykazują przewagę liczebną w grupie osób biernych zawodowo (przebywających na zasiłku, urlopie wychowawczym, emeryturze i tak dalej). Zgodnie ze statystykami, kobiety, pomimo lepszego wykształcenia, miały większe trudności ze znalezieniem pracy niż mężczyźni. Grupę bezrobotnych kobiet w 2022 roku tworzyło aż 68,2% kobiet z wykształceniem wyższym i 65,9% z wykształceniem średnim ogólnokształcącym.

Innym ważnym aspektem, na który warto zwrócić uwagę podczas badania bezrobocia na terytorium danego państwa jest również lokalizacja. Według Urzędu Statystycznego więcej osób bezrobotnych znajdziemy w miastach aniżeli na wsiach. W ujęciu liczbowym mowa o 161,6 tys. niepracujących żyjących w miastach wobec 161,1 tys. niepracujących zamieszkujących obszary wiejskie. Pod względem regionu zamieszkania największe bezrobocie odnotowywane jest na Warmii i Mazurach (8,7% wg danych na koniec 2022 roku). Z kolei najniższe – w województwie wielkopolskim (zaledwie 2,9%). Widoczny jest – oczywiście z pewnymi wyjątkami – podział na liczniej pracujący Zachód Polski oraz na mniej aktywny zawodowo Wschód. 

Dlaczego Polacy trafiają lub znajdują się w grupie bezrobotnych? 

Najwięcej z nich jest na etapie reaktywizacji zawodowej, czyli na etapie szukania pracy po wcześniejszym spoczynku zawodowym. Pozostali stracili pracę z różnych przyczyn bądź stara się o podjęcie pracy po raz pierwszy w życiu (na przykład po ukończeniu studiów). Niewielka część tej grupy samodzielnie zrezygnowała z pracy zarobkowej i z tego powodu trafiło na listę beneficjentów zasiłku dla bezrobotnych.

Państwo polskie ma obowiązek czuwania nad życiem i dobrem obywateli. Jednym ze sposobów wypełniania tej powinności jest wypłacanie zasiłku dla osób bezrobotnych. W Polsce dokumentem prawnym, który określa warunki przyznawana zasiłku (oraz maksymalny okres jego pobierania), jest Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W świetle wyżej przywołanej podstawy prawnej podstawowym warunkiem otrzymania zasiłku dla bezrobotnych jest pozostawanie w stosunku pracy łącznie przez minimum 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację w powiatowym urzędzie pracy, a także – co istotne – pobieranie za tą pracę co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Wsparcie dla bezrobotnych w postaci zasiłku przysługuje także tym, którzy w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni świadczyli usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia. Warunkiem uznania takowego zatrudnienia jest wykazanie dochodu równego lub większego niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Na koniec warto także dodać, iż na zasiłek może liczyć tylko ten bezrobotny, który w ciągu ostatnich 18 miesięcy opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności (ponownie – minimum 365 dni łącznej pracy przy „pełnym ZUS-ie”). Po więcej szczegółów dotyczących zasiłku dla bezrobotnych, kwoty wsparcia oraz niezbędnych dokumentów odsyłamy do naszego poradnika.

Na spadek bezrobocia w Polsce od dawna wskazywały prognozy demograficzne. Powodów dla zmniejszenia stopy osób nieaktywnych zawodowo jest wiele. Jednym z nich jest fakt starzenia się społeczeństwa, czyli coraz większej liczby osób przechodzących na emeryturę (do grupy biernych zawodowo). Duży wpływ na spadek stopy rejestrowanej miało także obniżenie progu wieku emerytalnego. W Polsce mamy też do czynienia z migracją zarobkową, na którą najczęściej decydują się właśnie bezrobotni. Wszystkie wyżej wymienione czynniki mają negatywny wydźwięk. Dla zrównoważenia tej równi pochyłej warto więc dodać, że jednym z powodów spadku bezrobocia jest wzrost gospodarczy kraju. Od chwili uznania Polski za państwo rozwinięte i określenia Rzeczypospolitej głównym ośrodkiem gospodarczym Europy Środkowo-Wschodniej przemysł, produkcja i sprzedaż w kraju poszybowały w górę. By wykorzystać dodatni trend, przedsiębiorcy musieli poszerzyć swoje kadry pracownicze. Tym samym spotęgowali oni efekt czynników demograficznych i doprowadzili do spadku stopy bezrobocia.

Źródła:
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/bezrobocie-rejestrowane/stopa-bezrobocia-rejestrowanego-w-latach-1990-2023

https://psz.praca.gov.pl/