Gwarancja bankowa – na czym polega?

Gwarancja bankowa jest jedną z form zabezpieczenia wierzytelności, jaka swą formą przypomina poręczenie kredytu. W przypadku gwarancji bankowej poręczycielem nie jest jednak osoba fizyczna, lecz cały bank jako instytucja. Stronami wierzytelności (sprzedającym i kupującym) są natomiast  przedsiębiorstwa prowadzące wspólne interesy. 

Bankowa gwarancja jest więc formą prawnego i nieodwracalnego zobowiązania banku do uiszczenia zależności w zamian za właściwego kredytobiorcę, jeśli ten zaniecha regularnej spłaty lub osiągnie status niewypłacalności. Jeśli więc przedsiębiorstwo A sprzeda ratalnie pewien towar lub usługę przedsiębiorstwu B, a przesiębiorstwo B nie wywiąże się w pełni z obowiązku spłaty, bank przejmie zadłużenie na siebie. 

Gwarancja bankowa ma jeden podstawowy cel – zabezpieczyć finanse sprzedającego. Gdyby nie owa gwarancja, dane przedsiębiorstwo mogłoby utracić swą płynność finansową (a nawet wypłacalność) przez brak spłaty należności ze strony kontrahenta. Z drugiej strony gwarancja często w ogóle umożliwia zawarcie danej umowy – zwłaszcza, gdy kupujący jest niewystarczająco wiarygodny lub stabilny finansowo.

Aktem prawnym, jaki reguluje kwestię przyznawania gwarancji przez banki, jest Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe. Dokument ten wszedł w życie wraz z początkiem 1998 roku. Jego ujednoliconą treść znaleźć można w Dzienniku Ustaw nr 140 na rok 1997, pod pozycją 939. 

Podstawowe kwestie związane z udzielaniem gwarancji bankowych przez polskie instytucje finansowe zostały uregulowane następująco:

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe

Rozdział 6
Gwarancje bankowe, poręczenia i akredytywy

Art. 80.
Banki mogą na zlecenie udzielać i potwierdzać gwarancje bankowe, poręczenia, a także otwierać i potwierdzać akredytywy.

Art. 81.

1. Gwarancją bankową jest jednostronne zobowiązanie banku-gwaranta, że po spełnieniu przez podmiot uprawniony (beneficjenta gwarancji) określonych warunków zapłaty, które mogą być stwierdzone określonymi w tym zapewnieniu dokumentami, jakie beneficjent załączy do sporządzonego we wskazanej formie żądania zapłaty, bank ten wykona świadczenie pieniężne na rzecz beneficjenta gwarancji – bezpośrednio albo za pośrednictwem innego banku.

2.Udzielenie i potwierdzenie gwarancji bankowej następuje na piśmie pod rygorem nieważności.

Gwarancja bankowa znalazła swe szerokie zastosowanie zarówno w obrotach krajowych, jak i zagranicznych. Stosowana jest przy większości dużych transakcji – celem zabezpieczenia wypłacalności finansowej i pozycji sprzedającego. Z drugiej strony gwarancja niejako potwierdza wiarygodność kupującego – bo skoro solidny bank zgodził się udzielić mu gwarancji, musi być on godny zaufania. 

Gwarancja bankowa działa jak karta przetargowa. Sprzedawca, nie mając pełnego zaufania do swego kontrahenta, uzależnia zawarcie umowy sprzedaży od udzielania przez bank gwarancji. Zaangażowany w ową transakcję bank dokonuje więc analizy zdolności i wiarygodności przyszłego kupującego i na tej podstawie zgadza się lub odmawia udzielenia gwarancji. 

Jeśli gwarancja zostanie przyznana, sprzedający podpisze umowę sprzedaży i transakcja dojdzie do skutku. W razie ewentualnych problemów ze uregulowaniem należności, bank (gwarant) przejmie na siebie obowiązek spłaty zobowiązania, dzięki czemu sprzedawca utrzyma swą płynność finansową i wypłacalność. Natomiast kupujący będzie musiał rozliczyć się z gwarantem – w przeciwnym wypadku straci swoją wiarygodność jako partnera biznesowego.

W polskich bankach możliwe jest skorzystanie z dwóch podstawowych form gwarancji:

Oprócz tego wyróżnia się wiele rodzajów gwarancji – w zależności od przedmiotu transakcji, jaki ma zostać zabezpieczony przez bank. W praktyce bankowej najczęściej stosowane są następujące:

• przetargowa – jest wypłacana, gdy klient danego banku po wygraniu przetargu nie podpisze kontraktu i nie wywiąże się z złożonej zleceniodawcy przetargu;
• terminowej spłaty – zabezpiecza kredyt lub pożyczkę udzieloną pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami;
• terminowej zapłaty – udzielana na zabezpieczenie terminowego opłacenia podpisanej umowy (np. kupna tworów lub usług);
• loteryjna – zabezpiecza wypłatę wygranych kwot w razie niewypłacalności organizatora konkursu;
• akcyzowa – gwarantuje wypłatę należności za pokrycie zobowiązań podatkowych oraz opłat paliwowych;
• leasingowa – zabezpiecza spłatę części bądź całości rat leasingowych w przypadku niewywiązania się z tegoż obowiązku przez leasingobiorcę;
• zwrotu zaliczki – stosowana w przypadku, gdy zleceniobiorca nie wywiązał się ze zlecenia i odmówił zwrotu płaconej na poczet zlecenia zaliczki.

Gwarancja ze strony solidnego i cieszącego się renomą banku stanowi dla sprzedawcy jeden z najpewniejszych sposobów zabezpieczenia się przed niewypłacalnością. Dzięki gwarancji możliwe jest nie tylko szybkie podniesienie bezpieczeństwa transakcji handlowej z kontrahentem, lecz także sprawne wyegzekwowanie należności poprzez zaangażowany w transakcję bank. 

W razie osiągnięcia przez partnera biznesowego niewypłacalności sprzedawca otrzymasz wypłatę kwoty roszczenia bez zwłoki, jaka towarzyszy zwykle postępowaniu sądowemu i ewentualnej egzekucji. Dla sprzedawcy skorzystanie z gwarancji bankowej wiąże się właściwie z samymi korzyściami. 

Będąc zleceniodawcą gwarancji, a więc w dużym uproszczeniu – kupującym – także można skorzystać z wielu profitów zabezpieczenia. Po pierwsze: gwarancja bankowa umacnia wiarygodność firmy w oczach kontrahenta. Po drugie: zabezpiecza transakcję i zwalnia z konieczności organizowania innej formy zabezpieczenia np. kaucji. I w końcu po trzecie: uprawnia do skorzystania z pomocy doradców biznesowych banku.