Polskie autostrady są zbyt drogie – komunikat NIK

Polskie autostrady są zbyt drogie – komunikat NIK

author
Dominika Byczek
19 sierpnia 2019
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.
Kategoria

“Stawki opłat za autostrady ustalane przez koncesjonariuszy są znacznie wyższe, niż na odcinkach, na których ustala je strona publiczna” – wskazuje Najwyższa Izba Kontroli w komunikacie powstałym po przeprowadzonej analizie umów koncesyjnych. W ocenie NIK polskie autostrady są zbyt drogie.

Drogie autostrady – raport NIK

W ocenie przygotowanej przez NIK wskazano, że Minister Infrastruktury oraz Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podejmowali działania w celu ochrony interesów Skarbu Państwa oraz użytkowników koncesyjnych, ale działania te nie były wystarczająco skuteczne. Nie posunięto się bowiem do egzekwowania od koncesjonariuszy wszystkich obowiązków, które na nich ciążyły.

Kontrole u koncesjonariuszy były co prawda przeprowadzane, ale, jak zaznacza NIK, “GDDKiA nie miała pełnej wiedzy na temat sposobu wykonywania przez koncesjonariuszy obowiązków wynikających z umów.

Kontrolerzy GDDKiA nie dokonywali bowiem (z wyjątkiem trzech przypadków) pomiarów całkowitego czasu oczekiwania pojazdów w punktach poboru opłat, stanowiącego wyznacznik standardu obsługi klientów, a także w ograniczonym zakresie przeprowadzali kontrole stanu zimowego utrzymania dróg”.

Autostrady w Polsce

W Polsce obecnie jedynie trzy autostrady zawierają płatne odcinki. Jak wskazuje NIK, już “w 1993 r. rząd polski opracował Program Budowy Autostrad, którego jednym z założeń była budowa kluczowych dróg z wykorzystaniem kapitału prywatnego“.

W efekcie powstawały po kolei cztery odcinki płatnych autostrad – wszystkie budowane w oparciu o umowy koncesyjne z prywatnymi inwestorami.

Najpierw w 1997 roku wybudowane zostały dwie płatne autostrady: 

  • A4 na odcinku Katowice-Kraków,
  • A2 na odcinku Konin-Nowy Tomyśl oraz Świecko-Nowy Tomyśl.

Z koncesji na drugą trasę ostatecznie wyłączono jednak odcinek Świecko-Nowy Tomyśl i wybudowano go dopiero w 2008 roku. Wtedy też powstała autostrada A1 na północy Polski łącząca Gdańsk z Toruniem.

Wszystkie umowy zawierane były w różnym czasie i skutkiem tego różnią się zapisanymi w nich warunkami, zarówno organizacyjnymi, prawnymi, jak i ekonomicznymi. NIK wskazuje w raporcie, że “różnice polegają m.in. na przyjętych metodach rozliczeń pomiędzy stroną publiczną a koncesjonariuszami, wysokości oraz sposobie ustalania opłat pobieranych od użytkowników, a także podziale przychodów z opłat pomiędzy koncesjonariuszy i Skarb Państwa”.


Kategorie umów koncesyjnych – autostrady

Podsumowując, można stwierdzić, że wyróżniamy dwie zasadnicze kategorie umów koncesyjnych:

I kategoria umów koncesyjnych – autostrady

Obejmuje ona dwie umowy koncesyjne zawarte w roku 1997, czyli te, które są chronologicznie starsze. Dotyczą one odcinków:

  • Kraków-Katowice (autostrada A4),
  • Nowy Tomyśl-Konin (autostrada A2).

W tych umowach wysokość stawek ustalana jest przez koncesjonariusza i w całości pozostaje “w jego kieszeni”.

II kategoria umów koncesyjnych – autostrady

Druga kategoria umów obejmuje te, które zawarte zostały później. Dotyczy zatem odcinków:

  • Gdańsk-Toruń (autostrada A1),
  • Świecko-Nowy Tomyśl (autostrada A2).

W przypadku tych umów ceny za przejazd ustalane były przez stronę publiczną. Inny jest także sposób zarabiania koncesjonariusza – środki uzyskane z opłat oddaje on do Krajowego Funduszu Drogowego, a zarobek dla siebie otrzymuje z budżetu państwa w ramach wynagrodzenia za udostępnienie autostrady do użytku publicznego.

Autostrady – gdzie najdrożej?

Oczywiście wyższe są te stawki, które ustalane są przez koncesjonariuszy, a nie przez stronę publiczną. Jak jednak zaznacza NIK, “porównując wysokość opłat za przejazd koncesyjnymi odcinkami autostrad, należy mieć na uwadze, że na tych odcinkach, na których stawki opłat ustalała strona publiczna, wynagrodzenie koncesjonariusza za udostępnienie autostrady wypłacane jest z budżetu państwa, a opłaty pokrywają jedynie część kosztów utrzymania”.

Podstawowe koszty przejazdu za 1 km na autostradach w pierwszej i drugiej kategorii umów koncesyjnych przedstawia przygotowana przez Najwyższą Izbę Kontroli infografika:

“Równocześnie z kształtowaniem się systemu koncesyjnego rozwijał się, adekwatny do niego system zapewnienia zgodności działań spółek budujących i eksploatujących odcinki autostrad z postanowieniami umów koncesyjnych. Podstawowym instrumentem pozwalającym organom państwa egzekwować od koncesjonariuszy obowiązki określone w umowach, jest prawo do przeprowadzania kontroli koncesjonariusza przez reprezentanta strony publicznej” – wskazuje Najwyższa Izba Kontroli.


Źródło cytatów i grafik użytych w artykule:

https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/drogie-autostrady.html

author
Dominika Byczek
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Podobne artykuły

Alior Bank z jesienną promocją kredytów biznesowych

Alior Bank startuje z jesienną odsłoną oferty skierowanej do Klientów biznesowych. Instytucja proponuje przedsiębiorcom pakiet kredytowy dla mikrofirm do nawet 600 000 złotych. Zasady współpracy są bardzo proste.

author
Patryk Byczek
15 listopada 2018
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

PKO BP w Sławkowie

PKO BP to największy bank w Polsce. Zobacz placówki i oddziały w Sławkowie – godziny otwarcia, dane adresowe oraz ofertę.

author
Aleksandra Gościnna
17 sierpnia 2019
Ekspertka finansowa, magister Uniwersytetu Gdańskiego i absolwentka studiów podyplomowych na UW. W latach 2021-2023 redaktor naczelny zadluzenia.com. Specjalistka ds. e-marketingu i promocji online.

Bank Spółdzielczy w Sokółce – oddziały, kontakt, kod SWIFT, IBAN

Bank Spółdzielczy w Sokółce to polski bank, który jest zrzeszony w Grupie BPS. Sprawdzamy oddziały banku, godziny otwarcia, kod SWIFT, infolinię oraz dane kontaktowe.

author
Patryk Byczek
10 września 2019
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

Porównywarka rachunków i kart KNF – jak to działa

Komisja Nadzoru Finansowego postanowiła wprowadzić narzędzie, które pozwoli klientom banków łatwiej poruszać się na rynku produktów finansowych. Ale nie jest to narzędzie idealne.

author
Tomasz Jurczak
11 kwietnia 2019
Dziennikarz z ponad 10-letnim doświadczeniem, współpracujący z Polska The Times i Dziennikiem Gazeta Prawna. Specjalista w bankowości, cyberbezpieczeństwie i IT.

Pracownicy Credit Agricole pomagają dzieciom

Pracownicy banku Credit Agricole wspierają dzieci wykorzystując do tego swoją aktywność fizyczną. W ramach akcji Power Kroki pracownicy zebrali ponad 24 000 złotych. Zebrana suma ma wesprzeć ośrodek wychowawczy w Pieszycach.

author
Patryk Byczek
21 lutego 2019
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

Gdzie mieszkają zadłużone Polki ?

Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, że kobiety stanowią co trzecią osobę, która trafia na listę nierzetelnych płatników. Suma zadłużenia prawie 810 tysięcy Polek wynosi 8,4 mld zł. Wysokość zadłużenia kobiet zależy od regionu Polski. 

author
Aneta Jankowska
07 marca 2017
Dziennikarka, ukończyła studia dziennikarskie na Uniwersytecie Gdańskim i zdobyła doświadczenie w Radiu MORS. Posiada praktyczne doświadczenie finansowe jako właścicielka kawiarni.
Porównaj