Pieniądz elektroniczny – na czym polega?

Pieniądz elektroniczny – na czym polega?

author
Halszka Gronek
03 września 2018
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

Już kilka lat temu ilość gotówki w portfelu przestała świadczyć o naszej majętności. Coraz mniej ludzi nosi przy sobie banknoty, a coraz popularniejsze stają się nowoczesne metody płatności. Jedną z nich jest właśnie pieniądz elektroniczny.

Spis treści:

  1. Czym jest pieniądz elektroniczny?
  2. Pieniądz elektroniczny a podstawa prawna
  3. Rodzaje pieniądza elektronicznego
  4. Przykłady pieniądza elektronicznego
  5. Pieniądz elektroniczny a bezgotówkowy
  6. Pieniądz elektroniczny - podsumowanie
Zwiń spis treści

Czym jest pieniądz elektroniczny?

Pojęcie „pieniądza elektronicznego” po raz pierwszy pojawiło się w Polsce w trakcie tworzenia regulacji prawnych na temat współczesnych usług płatniczych. Termin ten wprowadzono jako odpowiedź na pojawienie się nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Na mocy ustalonych przepisów pojęcie „pieniądza elektronicznego” odnosi się do wartości pieniężnej przechowywanej elektronicznie na mocy dokonanego zapisu na magnetycznych nośnikach danych.

Pieniądz elektroniczny jest odpowiednikiem „realnego”, fizycznego pieniądza, lecz nie przypomina banknotu ani monety. Jest on ciągiem zapisanych na danym nośniku impulsów magnetycznych.

Pieniądz elektroniczny jest przelewany z naszego rachunku bankowego (lub innego źródła pieniężnego) na specjalny nośnik magnetyczny w celu dokonywania dzięki niemu transakcji płatniczych akceptowanych przez inne podmioty czy przedsiębiorstwa. Nośnik ten, na przykład w postaci specjalnej karty magnetycznej, nie jest bezpośrednio powiązany z naszym kontem bankowym.

Oznacza to, że jeśli wpłacimy pieniądze na dany nośnik, będziemy mogli je dowolnie wydać, a ślad po tych transakcjach nie zapisze się w historii naszego rachunku. Pieniądz elektroniczny umieszczony na nośniku, choć swym kształtem nie przypomina wcale „realnego” pieniądza, wyrażany jest w takich samych jednostkach, co monety i banknoty, a więc w naszym kraju – w polskich złotówkach.

Pieniądz elektroniczny a podstawa prawna

Pieniądz elektroniczny jest pojęciem prawnym, jakie wprowadzone zostało w życie wraz z nowelizacją Ustawy z dnia 19. sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych.  Nowa wersja tego aktu prawnego została ogłoszona w dniu 12. lipca 2013 r.

Ustawa z dnia 19. sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych

Dział I
Przepisy Ogólne

Art. 1

Punkt 21

a) Pieniądz elektroniczny – wartość pieniężną przechowywaną elektronicznie, w tym magnetycznie, wydawaną, z obowiązkiem jej wykupu, w celu dokonywania transakcji płatniczych, akceptowaną przez podmioty inne niż wyłącznie wydawca pieniądza elektronicznego.

Kwestię pieniądza elektronicznego dopracowuje także „Informatyka ekonomiczna. Podręcznik akademicki” Stanisława Wrycza. Według informacji podanych w tymże tekście pieniądz elektroniczny to:

Pieniądz elektroniczny to wartość pieniężna stanowiąca elektroniczny odpowiednik znaków pieniężnych, która spełnia łącznie następujące warunki:

  1. jest przechowywana na elektronicznych nośnikach informacji,
  2. jest wydawana do dyspozycji na podstawie umowy w zamian za środki pieniężne o nominalnej wartości nie mniejszej niż ta wartość,
  3. jest przyjmowana jako środek płatniczy przez przedsiębiorców innych niż wydający ją do dyspozycji,
  4. na żądanie jest wymieniana przez wydawcę na środki płatnicze,
  5. jest wyrażona w jednostkach pieniężnych.

Stanisław Wrycz – Informatyka ekonomiczna. Podręcznik akademicki – PWE, Warszawa 2010

Rodzaje pieniądza elektronicznego

Według ustaleń rynku finansowego w Polsce pieniądz elektroniczny może występować pod dwiema postaciami. Poniżej opisaliśmy każdą z nich.

Elektroniczna portmonetka
Jest to produkt w swej istocie bazujący na technologii kart procesorowych. Dzięki elektronicznej portmonetce, czyli magnetycznie zapisanej wartości pieniężnej na danym nośniku, możliwe jest dokonywanie bezpośrednich płatności detalicznych na niskie kwoty.

Warto także dodać, że karty procesorowe, w postaci których najczęściej istnieją elektroniczne portmonetki, nie są tym samym, co tradycyjne karty płatnicze – choć przypominają je swym wyglądem. Karty bankowe są bowiem podpięte pod dany rachunek, a elektroniczne portmonetki – niezależenie od konta bankowego – gromadzą i udostępniają do transakcji wpłacone na nie pieniądze.

Pieniądz sieciowy
Jest to drugi i znacznie mniej popularny wsród przeciętnych użytkowników rodzaj pieniądza elektronicznego. Jego istotą jest wykorzystanie specjalnego oprogramowania, które umożliwia dokonywanie płatności zdalnych, czyli płatności w sieci.

Pieniądz sieciowy zapisuje wpłacone wartości pieniężne w pamięci serwera. Korzystając z nich, na przykład w trakcie dokonywania zakupów, nie pobieramy pieniędzy z naszego rachunku bankowego, lecz bezpośrednio z danego serwera. Ślad po tej transakcji nie zostanie więc zapisany w historii naszego konta.

Przykłady pieniądza elektronicznego

Najczęściej stosowanym rodzajem pieniądza elektronicznego są tzw. elektroniczne portmonetki. Występują one zazwyczaj w postaci kart procesorowych, które nie stanowią typowych kart bankowych przypisanych do naszego rachunku, lecz są kartami przedpłaconymi (tzw. karty prepaid). Karty prepaid funkcjonują samodzielnie i całkowicie niezależnie od naszego rachunku bankowego. Wystarczy, że zasilimy je środkami pieniężnymi z dowolnego źródła (na przykład przelejemy je z naszego banku). Z zasilonych w pieniądze kart będziemy mogli dowolnie korzystać, a ślad po transakcjach nie zapisze się na naszym koncie. Co istotne, wykorzystać będziemy mogli tylko tyle pieniędzy, ile wcześniej przelejemy na daną kartę.

Istotą kart typu prepaid jest to, iż nie są one (tak jak popularne karty płatnicze) rodzajem „mostu” miedzy naszym kontem a kasą w sklepie – czyli mówiąc prościej, nie służą one pobraniu pieniędzy z naszego konta w celu spieniężenia danej transakcji.

Karty typu prepaid znalazły szerokie zastosowanie na współczesnym rynku płatniczym. Nie służą one jednak powszechnemu dokonywaniu transakcji, lecz okazjonalnym płatnościom. Przykładem takiej elektronicznej portmonetki są m.in. karty podarunkowe popularne jako alternatywa dla prezentu w formie gotówki. Oznacza to, że wykupujemy kartę typu prepaid zasiloną o daną wartość pieniężną, a osoba, której wręczamy taką kartę, może wydać zakodowane na niej środki w dowolny sposób.
Innym przykładem karty prepaid są karty podróżne mające szczególne zastosowanie w rozliczeniach pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Karta podróżna  zastępuje wypłatę gotówki jako zaliczki na koszty podróży służbowej. Do niedawna także karty prepaid stosowane były jako środek płatniczy służący korzystaniu z miejskich automatów telefonicznych.

Pieniądz elektroniczny a bezgotówkowy

Pieniądz elektroniczny nie jest tym samym, co pieniądz bezgotówkowy. Podstawową różnicą między oboma rodzajami płatności jest kwestia uzależnienia pieniądza od rachunku bankowego.

Pieniądz bezgotówkowy występuje w przypadku wszelkich przelewów, czeków czy kart płatniczych. Jego istotą jest to, że pieniądze, z których korzystamy, wychodzą bezpośrednio z naszego rachunku bankowego i pozostawiają ślad w historii konta. W przypadku każdej transakcji tego typu nie będziemy korzystać z monet czy banknotów, lecz nowoczesnych metod płatności bezgotówkowej – kart płatniczych, czeków, BLIK-a czy chociażby usługi ApplePay, jaka podłączona jest bezpośrednio z naszą kartą, a więc i rachunkiem bankowym.

W przypadku pieniądza elektronicznego sytuacja wygląda inaczej. By skorzystać z pieniądza elektronicznego potrzebna nam będzie specjalna karta procesorowa, która – co istotne – nie jest typową kartą bankową przypisaną do naszego rachunku, lecz stanowi tzw. kartę przedpłaconą (kartę prepaid). By skorzystać z karty prepaid, musimy zasilić ją środkami pieniężnymi z dowolnego źródła (na przykład przelejemy je z naszego banku). Z zasilonej w pieniądze karty będziemy mogli dowolnie korzystać, a ślad po transakcjach nie zapisze się na naszym koncie. Co istotne jednak, wykorzystać będziemy mogli tylko tyle pieniędzy, ile wcześniej przelejemy na daną kartę.

Pieniądz elektroniczny - podsumowanie

Chociaż Polki i Polacy są coraz mniej przywiązani do „realnego” pieniądza, czyli gotówki, nie oznacza to wcale, że bylibyśmy w stanie zupełnie zrezygnować z tradycyjnych metod płatności.Według badań aż dwóch na trzech mieszkańców naszego kraju nadal nosi przy sobie „realne” pieniądze. Mimo iż coraz rzadziej posługujemy się banknotami, cały czas są nam one potrzebne.
Nie każdy sklep czy punkt z usługami przyjmuje płatności bezgotówkowe czy elektroniczne. Wiele małych kiosków czy lokalnych sklepików akceptuje jedynie tradycyjny rodzaj pieniądza. Co równie ważne, z gotówką czujemy się bezpiecznej i większość z nas zostawia w swym portfelu banknoty właśnie na „czarną godzinę”.

author
Halszka Gronek
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wszystkie komentarze

Ja
Ja
2021-04-12 12:51:13

Kolejni co nie wstawiają dat do artykułów, ech... Jak nie widzę daty, to od razu zamykam taką stronę, bo skąd mam wiedzieć, czy porady nie są sprzed 10 lat i dawno się nie zdezaktualizowaly?

    Patryk Byczek
    Patryk Byczek
    2021-04-12 13:16:02

    Szanowny Czytelniku, data dodania artykułu jest widoczna w prawym górnym rogu strony, tuż pod zdjęciem autorki wpisu. Łączymy pozdrowienia, zespół zadłużenia.com

Podobne artykuły

BNP Paribas oddziały w Wałczu

BNP Paribas jest jednym z najpopularniejszych banków detalicznych w Polsce. Poniżej znajdziesz informacje dotyczące adresu, numeru kontaktowego oraz oferty dostępnej w oddziale w Wałczu.

author
Patryk Byczek
17 kwietnia 2019
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

Zgubiony portfel – co robić?

Zgubienie portfela jest bardzo stresującą sytuacją, w której możemy znaleźć się nie tylko przez przypadek czy nieuwagę. Złodzieje od wielu lat posługują się skradzionymi dokumentami, a wyłudzenie pożyczki jest znanym sposobem zdobywania dodatkowych środków przez przestępców. Co zrobić w przypadku zgubienia lub kradzieży portfela? Sprawdźmy jak postępować w takiej sytuacji, a także co robić aby ubezpieczyć się przez przykrymi konsekwencjami wynikającymi ze zgubienia ważnych dokumentów.

author
Julia Wierciło
06 lipca 2023
Ekspertka finansowa, związana z zadluzenia.com od 2022 roku. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Znana z niekonwencjonalnego podejścia do świata finansów. W artykułach przyjmuje perspektywę bycia blisko ludzi.

Już wszystkie banki w systemie OGNIVO

W systemie OGNIVO, z którego korzystają komornicy sądowi, znajdziemy już 29 banków komercyjnych. Jako ostatni dołączył Bank BPH oraz Credit Agricole.

author
Patryk Byczek
02 listopada 2016
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

Jak uzyskać marżę kredytową 0% w PKO

Chcesz uzyskać marżę kredytu hipotecznego w PKO na poziomie 1,3% i prowizję 0% ? Zobacz jakie to proste.

author
Patryk Byczek
22 czerwca 2015
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

Ile wynosi mandat za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym?

Już za kilka mieście zacznie się robić coraz cieplej, co oznacza rozpoczęcie sezonu na spędzanie większości czasu na dworze. Duża liczba Polaków będzie zatem odwiedzać jeziora, parki i inne tereny zielone dla relaksu. Wśród nich znajdzie się również wiele osób, które chcą przy okazji pić alkohol. Jaka grozi kara za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym?

author
Alicja Hirsekorn
31 stycznia 2020
Prawniczka, absolwentka Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalizuje się w prawie konsumenckim i pracy, a także w aspektach prawniczych działalności gospodarczej. Autorka artykułów o zmianach w prawie finansowym.

Sesje przelewów Wielkanoc 2019

Planujesz bankowy przelew w Święta Wielkiej Nocy 2019? Warto zrobić to wcześniej, o czym przypomina Krajowa Izba Rozliczeniowa. Sprawdzamy, kiedy dojdzie przelew w czasie Świąt Wielkanocnych.

author
Dominika Byczek
19 kwietnia 2019
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.
Porównaj