Zakaz konkurencji w umowie z pracodawcą

Zakaz konkurencji w umowie z pracodawcą

author
Halszka Gronek
02 marca 2020
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

Praktyka zawodowa pokazuje, że wynoszenie tajemnicy przedsiębiorstwa do konkurencji w zamian za odpowiednie profity na rzecz nieuczciwego pracownika jest coraz częstszym zjawiskiem na polskim rynku pracy. By zabezpieczyć się przed tego typu sytuacjami, pracodawcy wymagają podpisania umowy o zakazie konkurencji. W dziejscym artykule wyjaśniamy najważniejsze informacje na temat tego typu zapisów.

Spis treści:

  1. Czym jest zakaz konkurencji?
  2. Zakaz konkurencji a podstawa prawna
  3. Czego dotyczy zakaz konkurencji?
  4. Złamanie zakazu konkurencji – skutki
  5. Odszkodowanie za zakaz konkurencji
Zwiń spis treści

Czym jest zakaz konkurencji?

Coraz częstszym zjawiskiem na polskim rynku pracy jest tak zwany zakaz konkurencji. Tendencja ta wynika z rosnącej świadomości wśród pracodawców w kwestii konkurencji, wartości informacji i ryzyka utraty danych. Przedsiębiorcy, którzy chcą zabezpieczyć swoją firmę przed wyciekiem poufnych informacji, dzięki którym ich zakład generuje dochody i cieszy się atrakcyjną pozycją na rynku, proszą pracowników właśnie o podpisanie klauzuli o zakazie konkurencji.  Sprawdź oferty pożyczek na dowód.

Zakaz konkurencji jest zobowiązaniem, które musi podpisać pracownik. Ma na celu niepodejmowanie działalności konkurencyjnej względem pracodawcy.

By zakaz konkurencji można było uznać za obowiązujący czy ważny, koniecznie powinien on przybrać formę pisemną. Z tego względu pracodawca najczęściej przedkłada przed pracownikiem egzemplarz umowy o zakazie konkurencji. Równie często zakaz konkurencji umieszczony jest jako klauzula lub aneks do właściwej umowy zawieranej między przedsiębiorcą a przyszłym pracownikiem. 

Zakaz konkurencji a podstawa prawna

Szczegółowe informacje na temat umowy o zakazie konkurencji znaleźć można w Kodeksie pracy. Warto także dodać, iż aktem prawnym, który reguluje podstawowe kwestie dotyczące konkurencji i dbania o bezpieczeństwo poufnych danych przedsiębiorstwa, jest Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 1993 Nr 47 poz. 211 z późn. zm.). W dokumencie tym znajdziemy między innymi podstawową definicję czynu nieuczciwej konkurencji.

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Art. 11. Czyn nieuczciwej konkurencji
1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.
[…]
4. Wykorzystanie lub ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, w szczególności gdy następuje bez zgody uprawnionego do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi i narusza obowiązek ograniczenia ich wykorzystywania lub ujawniania wynikający z ustawy, czynności prawnej lub z innego aktu albo gdy zostało dokonane przez osobę, która pozyskała te informacje, dokonując czynu nieuczciwej konkurencji.

Czego dotyczy zakaz konkurencji?

Polskie przepisy oraz idąca za nimi praktyka zawodowa wyróżniają dwa rodzaje zakazu konkurencji. Pierwszy z nich dotyczy bieżącej działalności i zmusza pracownika do pisemnego potwierdzenia, iż nie będzie on prowadził działalności konkurencyjnej w trakcie trwania stosunku pracy. Pracownik, który podpisze klauzulę, nie może wykonywać pracy na rzecz konkurencyjnego pracodawcy, zleceniodawcy czy zamawiającego dzieło. Ten sam zakaz dotyczy prowadzenia własnej działalności gospodarczej w podobnym zakresie usług co praca u pierwotnego pracodawcy.

Warto pamiętać, że umowa czy klauzula o zakazie konkurencji może zostać uznana za nieważną, jeśli jej treść została nieprawidłowo sformułowane. Wiążąca umowa o zakazie powinna:

  • być sporządzona w formie pisemnej,
  • zawierać dokładne wskazanie zakresu działalności, którego pracownik nie może wykonywać dla konkurencji lub na własną rękę (w ramach samozatrudnienia) w czasie trwania zakazu,
  • wskazywać wysokość odszkodowania należnego pracownikowi w przypadku obowiązywania klauzuli po zakończeniu stosunku pracy,
  • przyjąć formę umowy między pracownikiem a pracodawcą.

Drugi rodzaj klauzuli to zakaz konkurencji, który może obowiązywać pracownika po ustaniu stosunku pracy. Obowiązuje on jedynie w przypadku pracowników posiadających dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Nie chodzi tu jedynie o informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Klauzula dotyczy również wiedzy:

  • technicznej,
  • technologicznej,
  • handlowej,
  • organizacyjnej,
  • administracyjnej zakładu pracy.

Ważne!

Praktyka zawodowa pokazała, że coraz więcej pracodawców rezygnuje z zawarcia umowy o zakazie konkurencji w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Zamiast tego proponują oni zawarcie umowy cywilnoprawnej z pracownikiem, zleceniobiorcą, wykonawcą dzieła czy kontrahentem, która   zawierać będzie założenia podobne do tych z formalnej klauzuli o zakazie konkurencji. By uniknąć przykrych sytuacji w przyszłości, warto jest dokładnie sprawdzać treść przedłożonej umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy o współpracy itp.

Złamanie zakazu konkurencji – skutki

Klauzula o zakazie konkurencji stanowi swoistą formę zobowiązania pracownika do niepodejmowania jakichkolwiek czynności wbrew interesom swojego pracodawcy. Oczywistym jest, iż złamanie postanowień podpisanej klauzuli wiązać się będzie z pewnymi konsekwencjami.

Po pierwsze, pracownik, który dopuścił się złamania zakazu konkurencji, ponosi odpowiedzialność materialną. Jeśli czyn ten był podjęty w sposób nieumyślny, odszkodowanie dla pracodawcy może wynosić maksymalnie trzykrotność wynagrodzenia pracownika. Z kolei jeśli działanie pracownika było świadome, suma odszkodowania należna pracodawcy może być znacznie wyższa – w zależności od wyceny szkód, jakie wyrządziło złamanie klauzuli. Czasami potrzebny jest proces sądowy do tego, by wynegocjować ostateczną kwotę.

Warto także nadmienić, iż złamanie zakazu konkurencji bywa zazwyczaj traktowane jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. Tego typu przewinienie wiąże się z rozwiązaniem umowy z winy pracownika – bez zachowania okresu wypowiedzenia. A jak wiadomo, zwolnienie dyscyplinarne znacząco utrudnia przyszłe starania o zdobycie pracy i stanowi czarną rysę na dotychczasowej ścieżce zawodowej. 

Odszkodowanie za zakaz konkurencji

Jeśli pracownik posiadający dostęp do szczególnie ważnych informacji na temat zakładu pracy zostanie objęty zakazem konkurencji dotyczącym okresu po rozwiązaniu stosunku pracy, należeć mu się będzie odszkodowanie. Mowa o finansowej rekompensacie faktu, iż z powodu zakazu konkurencji znalezienie nowej pracy w znanej już branży jest utrudnione. 

Wysokość odszkodowania należnego pracownikowi za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej nie może być niższa niż 25% wynagrodzenia pobieranego przez tego pracownika w chwili ustania stosunku pracy.

Co niezwykle istotne, odszkodowanie w tak wyliczonej wysokości przysługiwać będzie pracownikowi przez cały czas trwania zakazu konkurencji po rozwiązaniu stosunku pracy. Odszkodowanie może być wypłacane w miesięcznych ratach. Ponadto przysługuje ono pracownikowi nawet wtedy, gdy pracodawca zwolni pracownika z zakazu konkurencji (pod warunkiem że pracownik ten rzeczywiście dotrzyma wcześniej ustalonych warunków). Oznacza to, że jeśli dojdzie do rozwiązania stosunku pracy, z zobowiązania do wypłaty odszkodowania nie można zrezygnować – należy się ono pracownikowi dotrzymującemu umowy bezwzględnie. 

Ważne!

Powyższe zasady obowiązywania umów o zakazie konkurencji dotyczą jedynie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę – wszak to właśnie oni, w myśli Kodeksu pracy, uważani są za pracowników sensu stricto.

Wobec innych umów, na przykład umowy zlecenia, umowy o dzieło czy umowy handlowej w przypadku świadczenia usług przez samozatrudnionego, przepisy Kodeksu nie obowiązują. Należy pamiętać, że dzięki umowie o pracę możemy zaciągnąć różne zobowiązania. Idealnym przykładem może być np. kredyt na umowę na czas określony.

Niemniej wielu przedsiębiorców i tak prosi o zawarcie umowy o braku konkurencji – wówczas taki kontrakt ma formę umowy cywilnoprawnej i jego zapisy mogą być mniej restrykcyjne (na przykład nie musi on przewidywać odszkodowania).

author
Halszka Gronek
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Podobne artykuły

Kredyt z najniższą krajową

Dla wielu osób przeszkodą w otrzymaniu kredytu jest zarabianie najniższej krajowej. Nie od dziś wiadomo, że zdolność kredytowa decyduje o tym, czy będziemy mogli skorzystać z kredytu hipotecznego lub kredytu gotówkowego. Sprawdź, w jakich firmach będziesz mieć zdolność kredytową mimo zarabiania najniższej krajowej.

author
Aleksandra Gościnna
04 listopada 2022
Ekspertka finansowa, magister Uniwersytetu Gdańskiego i absolwentka studiów podyplomowych na UW. W latach 2021-2023 redaktor naczelny zadluzenia.com. Specjalistka ds. e-marketingu i promocji online.

Ministerstwo Finansów pracuje nad “testem przedsiębiorcy”?

Ministerstwo Finansów chce przyjrzeć się jednoosobowym działalnościom gospodarczym, których właściciele wystawiają miesięcznie tylko jedną fakturę jednemu podmiotowi. „Test przedsiębiorcy” ma oddzielić prawdziwych przedsiębiorców od osób pozornie prowadzących działalność i rozliczających się podatkiem liniowym.

author
Dominika Byczek
27 marca 2019
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.

Promocja: „Otwórz Konto Świat Premium i zyskaj do 500 złotych zwrotu za zakupy w booking.com” w Bank Pekao

Bank Pekao przygotował promocję, w które nowi Klienci za otworzenie Konta Świat Premium mogą otrzymać zwrot do 500 złotych za rezerwację w serwisie booking.com. Promocja trwa do końca stycznia.

author
Patryk Byczek
09 stycznia 2019
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

Szybkie pożyczki Ostrowiec Świętokrzyski

Szukasz najtańszej pożyczki w Ostrowcu Świętokrzyskim? Sprawdź ranking z najlepszymi ofertami przez Internet. Maksymalnie możemy otrzymać nawet 200 000 zł ze spłatą do 10 lat. Pieniądze dostępne są od ręki.

author
Patryk Byczek
13 stycznia 2021
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

Jak płacić zegarkiem za zakupy?

W dzisiejszych czasach mamy do wyboru wiele metod płatności, a każda z nich ma swoje plusy i minusy. Ostatnio coraz bardziej popularna staje się płatność zegarkiem. Dowiedz się, jak działa smartwatch i jak nim płacić za zakupy.

author
Dorota Grycko
24 listopada 2022
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com od 2021, absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Specjalizuje się w edukacji, także finansowej, pomagając czytelnikom zrozumieć i kontrolować swoje finanse.

Dyskusja na temat bezpieczeństwa kart zbliżeniowych

Komisja Nadzoru Finansowego udostępniła raport, pt. “Analiza poziomu bezpieczeństwa kart zbliżeniowych z punktu widzenia ich posiadaczy”. Publikacja KNF powstała w odpowiednim momencie – w ostatnich tygodniach powstało wiele publikacji poddających w wątpliwość bezpieczeństwo “plastików” z technologią zbliżeniową.

author
Patryk Byczek
26 czerwca 2013
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.
Porównaj