Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych – co to jest?

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (w skrócie CRBR) to rządowy system służący gromadzeniu i przetwarzaniu informacji o beneficjentach rzeczywistych.

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych gromadzi dane dotyczące beneficjentów rzeczywistych większych form gospodarczych, a więc:

• spółek jawnych,
• spółek komandytowych,
• spółek komandytowo-akcyjnych,
• spółek z ograniczoną odpowiedzialnością,
• prostych spółek akcyjnych,
• spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych,
• spółek partnerskich,
• europejskich zgrupowań interesów gospodarczych,
• spółek europejskich,
• spółdzielni,
• spółdzielni europejskich,
• stowarzyszeń podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego,
• fundacji,
• trustów (w rozumieniu ustawy AML).

Beneficjent rzeczywisty –osoba fizyczna:

Beneficjentem rzeczywistym może być osoba fizyczna (lub osoby fizyczne) sprawująca bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad spółką poprzez posiadanie uprawnienia wynikającego z okoliczności prawnych lub faktycznych i umożliwiającego wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez spółkę. Ponadto beneficjentem może być również osoba fizyczna, w imieniu której nawiązywane są wszelkie stosunki gospodarcze lub przeprowadzana jest transakcja okazjonalna.

Beneficjent rzeczywisty – osoba prawna:

W przypadku spółki (lub innej osoby prawnej, której papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, podlegającym wymogom ujawniania informacji na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej lub odpowiadającym im przepisom prawa państwa trzeciego) beneficjentem rzeczywistym spółki jest:

• osoba fizyczna będąca udziałowcem lub akcjonariuszem spółki, której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji tej osoby prawnej,
• osoba fizyczna dysponująca więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym  spółki, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu,
• osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji spółki, lub łącznie dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie spółki, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu,
• osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad spółką przez posiadanie w stosunku do niej uprawnień, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351),
• osoba fizyczna zajmująca wyższe stanowisko kierownicze w organach spółki w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych w powyższych punktach oraz w przypadku niestwierdzenia podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

W dokumencie tym Unia Europejska nałożyła na państwa członkowskie obowiązek centralnego i zbiorczego przechowywania informacji na temat beneficjentów rzeczywistych oraz do udostępniania tych informacji właściwym organom i jednostkom analityki finansowej czy podmiotom zobowiązanym.

Najważniejsze informacje:

• Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (w skrócie CRBR) to rządowy system służący gromadzeniu i przetwarzaniu informacji o beneficjentach rzeczywistych.
• Utworzenie Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych wynika z przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
• Dyrektywa unijna wpłynęła na polskie prawo, jednak to ustawa z dnia 1 marca 2018 roku (Dz. U. 2019 poz. 1115, z późn. zm.) była dokumentem bezpośrednio stwarzającym obowiązek utworzenia w Polsce Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych.
• Obowiązek zgłoszenia beneficjenta rzeczywistego firmy do Centralnego Rejestru dotyczy wszystkich przedsiębiorstw z wyjątkiem spółek cywilnych oraz jednoosobowych działalności gospodarczych.
• W świetle obowiązujących przepisów za beneficjentów rzeczywistych uważa się osoby fizyczne sprawujące bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad spółką (mówiąc w dużym uproszeniu).
• Dzięki CRBR państwo zyskuje większą sprawczość w dochodzeniu kar czy innych należności od wielkich przedsiębiorstw działających na krajowym rynku.
• Przechowywane informacje dotyczą przede wszystkim tożsamości przedstawicieli spółek, czyli ich danych osobowych, w tym przykładowo numeru PESEL.