Umowa o dzieło – najważniejsze informacje

Umowa o dzieło – najważniejsze informacje

author
Halszka Gronek
16 lutego 2019

Wiele Polek i Polaków choć raz w życiu spotkało się z czymś takim, jak umowa o dzieło. Dla jednych jest ona korzystną formą dorabiania, inni natomiast umowę o dzieło określają mianem „śmieciówki”. Sprawdziliśmy, czym tak naprawdę jest umowa o dzieło, w jakich przypadkach jest korzystna i na jakie przywileje może liczyć wykonawca dzieła.

  

Co to jest umowa o dzieło?

Umowa o dzieło jest jedną z umów cywilnoprawnych, jakie przewiduje polskie prawo. Przedmiotem zawarcia takiej umowy jest dzieło (wykonanie produktu, usługi lub działalności twórczej), którego rezultat wykonania powinien być zgodny z oczekiwaniami zlecającego. Osobą zobowiązującą się do wykonania dzieła jest Przyjmujący, a osobą zlecającą wykonanie danego dzieła – Zamawiający. 

Wykonanie umownie wskazanego dzieła jest z założenia wynagradzane (choć nie musi być to wartość kwotowa). W przeciwieństwie do umowy o pracę, tego typu forma zarobkowania nie zakłada cyklicznie otrzymywanej sumy wynagrodzenia. Jest to raczej „wykonanie pojedynczego zlecenia” aniżeli „praca” sensu stricto. Podobnie z perspektywy prawnej – pracą nazywamy jedynie stosunek zwieńczony umową o pracę.

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 627. Istota umowy o dzieło

Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Źródło: Dz.U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Umowa o dzieło jako forma zobowiązania jednej strony transakcji wobec drugiej nie gwarantuje jakichkolwiek praw pracowniczych. Przyjmujący nie może liczyć chociażby na ustawowy urlop wypoczynkowy. Zresztą urlop w przypadku – z założenia – krótkoterminowego wykonywania dzieła byłby nieuzasadniony. Na jakie więc przywileje mogą liczyć wykonawcy dzieła w Polsce? O tym w kolejnych akapitach artykułu. 

 

Dla kogo umowa o dzieło?

Przyjmującym wykonanie dzieła może być zarówno osoba fizyczna, jaki i jednostka nieposiadająca osobowości prawnej (na przykład spółka osobowa) oraz osoba prawna (na przykład korporacja lub spółka kapitałowa). Ważne, by wykonawca dzieła posiadał zdolność do czynności prawnych (nie może mieć mniej niż 13 lat i być ubezwłasnowolniony). 

Umowa o dzieło, w przeciwieństwie do umowy o pracę, nie zakłada obowiązku wykonywania zleconego dzieła w ściśle określonym czasie i miejscu. Jest to tak zwana umowa rezultatu – nieważne, jakimi środkami doprowadzono do powstania dzieła, liczy się efekt (powstanie zamówionego dzieła). Przy umowie o dzieło zakładanie, że  pracownik powinien być w miejscu pracy od godziny 8 do 16 w dni powszednie jest nieuzasadnione i wbrew przepisom.

Co więcej, od umowy o dzieło nie są oprowadzane jakiekolwiek składki na ubezpieczenie społeczne. Dlatego ten rodzaj umowy cywilnoprawnej jest idealnym rozwiązaniem dla wszystkich tych, którzy posiadają stałe źródła utrzymania (i ubezpieczenia) i którzy traktują wykonanie dzieła jako dodatkowy zarobek. W tym wypadku podlegają oni bowiem ubezpieczeniu, w związku z czym mogą liczyć na przyznanie licznych przywilejów takich jak chociażby wypłata zasiłku  macierzyńskiego w wysokości 100% podstawy.

Analogicznie – umowa o dzieło nie jest najlepszym wyborem w przypadku osób, które nie posiadają stałego źródła utrzymania i ubezpieczenia. Warto pamiętać, że zarabiając tylko na umowie o dzieło, pozbawiamy siebie nie tylko ubezpieczenia, lecz także pracowniczych przywilejów, a nawet – szansy na ustabilizowanie się i spokojne założenie rodziny. Umowa o dzieło nie jest bowiem respektowania przez większość kredytodawców i uniemożliwia skorzystanie z zasiłku macierzyńskiego.

    

Umowa o dzieło – składki ZUS 2020

Co bardzo istotne, wykonawca umowy o dzieło nie podlega składkom na ubezpieczenie zdrowotne, ani jakimkolwiek składkom z pakietu społecznego (składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe). 

Sytuacja ta jest zgoła inna w przypadku, gdy umowa o dzieło zawarta jest z własnym pracodawcą (wówczas składki i tak są opłacane z tytułu pracy). Podobnie w przypadku uczniów i studentów dorabiających na umowie o dzieło – w związku z pobieraniem nauki są oni bowiem “podpięci”pod ubezpieczenie rodziców. 

Niepobierający nauki wykonawcy dzieła, dla których umowa o dzieło jest jedyną formą zarobkowania, nie polegają niestety ubezpieczeniu. Oznacza to przykładowo, iż nie mogą oni skorzystać z darmowej opieki lekarza specjalisty (bezpłatne są za to wizyty w POZ, czyli wizyty w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, na przykład u lekarza pierwszego kontaktu). 

Co więcej, nieubezpieczeni wykonawcy dzieła nie mogą liczyć na przyznanie im chorobowego czy na wypłacenie pełnego zasiłku macierzyńskiego, a w przyszłości – godnej emerytury. Warto o tym pamiętać, rozważając zarobkowanie jedynie na podstawie umowy o dzieło – nawet tej niezwykle korzystnej finansowo. 

 

Jak zatrudnić na podstawie umowy o dzieło?

Aby „zatrudnić” daną osobę do wykonania określonego dzieła, właściwie nie trzeba sporządzać żadnej umowy cywilnoprawnej. Umowa o dzieło w przeciwieństwie do umowy o pracę nie musi być zawarta na piśmie. Strony mogą umówić się na wykonanie dzieła w formie ustnej, a wszelkie zmiany umowy zawarte w tej formie również mogą być wprowadzone w ten sam sposób. 

Co więcej, umowa o dzieło może zostać zawarta także w sposób dorozumiany (per facta concludentia). Oznacza to, że wola osoby dokonującej czynności prawnej (Wykonawcy dzieła) może być wyrażona przez każde takie zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.  

Mimo wszystko większość Zamawiających dzieło decyduje się jednak na spisanie umowy cywilnoprawnej z Wykonawcą. Nie jest to oczywiście zabezpieczenie jednostronne – w końcu Przyjmujący wykonanie dzieła dostaje tym samym pisemne potwierdzenie postanowień umowy (w tym oczywiście wysokości wynagrodzenia). 

 

Urlop przy umowie o dzieło

Wykonawca dzieła w oparciu o umowę cywilnoprawną nie posiada niestety jakichkolwiek praw pracowniczych, bowiem pracownikiem de facto nie jest. Przywileje Wykonawców dzieła określa Kodeks cywilny, natomiast przywileje pracowników – Kodeks pracy. Z tego powodu właśnie zatrudnieni na umowie o dzieło Polacy nie mogą liczyć na prawnie gwarantowany urlop pracowniczy. 

Zasadniczo umowa o dzieło jest umową rezultatu. Oznacza to, że z punktu prawnego nie jest istotne to, jak i kiedy doszło do wytworzenia zamówionego dzieła. Liczy się to, iż dzieło powstało w ustalonym terminie, a za jego ostateczny kształt odpowiada Wykonawca.

Tak więc w przypadku umów – na przykład  – kilkumiesięcznych, na podstawie których dany Wykonawca ma wytworzyć określone dobro, nie ma w zasadzie znaczenia, czy Przyjmujący wybierze się na urlop. Zamawiający dzieło nie powinien dociekać i dopytywać, gdzie wykonawca spędził ostatnie tygodnie – w końcu sam zaproponował mu umowę o dzieło, a nie umowę o pracę. 

W praktyce jednak, jak to w praktyce, wielu Zamawiających traktuje Wykonawców jak pełnoprawnych pracowników (rozumiejąc przez to jedynie pracowniczy zakres obowiązków, a nie przywilejów), zmuszając ich do wykonywania zlecenia w określonym miejscu i określonym czasie. Często tego typu praktyki są po prostu nadużyciem, z czego sprawy nie zdaje sobie wykorzystywany Wykonawca dzieła. 

  

Pytania i odpowiedzi

 

Czy pracując tylko na umowie o dzieło mam prawo skorzystać z porady lekarza?

Jeśli Wykonawca dzieła nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu z jakiegokolwiek innego tytułu (na przykład z tytułu studiowania i wpisania do ubezpieczenia rodziców), nie może skorzystać z darmowej porady specjalisty. 

Jedyny wyjątek w tej kwestii to wizyty w POZ (Podstawowa Opieka Zdrowotna). Nieubezpieczony Wykonawca dzieła ma więc możliwość udania się do lekarza pierwszego kontaktu i zrobienia podstawowych badań laboratoryjnych. 

By skorzystać z zaawansowanych diagnoz i usług specjalistów NFZ (stomatolog, dermatolog, laryngolog itp.), nieubezpieczony Wykonawca dzieła będzie musiał zapłacić. Zawsze może on także skorzystać z porad lekarzy przyjmujących w prywatnych gabinetach. 


 

Zarabiam tylko na podstawie umowy o dzieło. Czy będę mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego?

Jeśli Wykonawca dzieła z jakiegokolwiek innego tytułu opłacał dobrowolne składki chorobowe, ma prawo do pobierania zasiłku macierzyńskiego na takie samej podstawie, co osoba zatrudniona na umowie o pracę. Jest to więc równowartość 80% standardowego wynagrodzenia przez okres 12 miesięcy lub 6 miesięcy po 100% wynagrodzenia, a kolejne 6 miesięcy – po 60% wynagrodzenia. 

Jeśli jednak Wykonawca nie podjął się innego zatrudnienia lub zlecenia (przy dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym), zasiłek macierzyński nie zostanie przyznany. W zamian za to będzie można liczyć na wypłacenie kosiniakowego w comiesięcznej kwocie równej 1000 złotych na rękę. Kosiniakowe przyznawane jest także zarejestrowanym bezrobotnym czy pobierającym naukę studentom.


 

Zamawiający dzieło nie dostarczył mi na czas niezbędnych materiałów. Z tego powodu nie zdążyłam wykonać dzieła przez upływem ostatecznego terminu. Teraz szef każe mi oddać pieniądze. Czy ma do tego prawo?

Z opisu problemu wynika, iż nie on ma ku temu podstaw. Przywołując odpowiedni artykuł (639.) Kodeksu cywilnego:

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 639. Przeszkody z przyczyn zamawiającego

Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Źródło: Dz.U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny


    

Podstawa prawna

Aktem prawnym, jaki reguluje kwestię istnienia umów o dzieło w Polsce, jest Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny. Dokument ten wszedł w życie wraz z początkiem 1965 roku. Jego ujednoliconą treść znaleźć można w Dzienniku Ustaw numer 16 na rok 1964, pod pozycją 93. 

Kodeks cywilny  reguluje między innymi kwestię wynagrodzenia za wykonane  dzieło. Podstawa prawna brzmi następująco:

§

PODSTAWA PRAWNA

 

Art. 628. Ryczałtowe wynagrodzenie

§ 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.
§ 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.

 

 

Art. 629. Kosztorysowe wynagrodzenie

Jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów (wynagrodzenie kosztorysowe), a w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego zmieniło wysokość cen lub stawek obowiązujących dotychczas w obliczeniach kosztorysowych, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak należności uiszczonej za materiały lub robociznę przed zmianą cen lub stawek.

 


Źródło: Dz.U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

 

Podsumowanie


Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Umowa_o_dzieło_(Polska)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wszystkie komentarze

beti_wska
beti_wska
2019-02-25 14:08:43

to smieszne bo piszecie ze umowa o dzielo nie polecana osobom niepracujacy na innych umowach , a ja pracuje tylko na umowie o dzielo od 4 lat. skladek moze nie oplacam ale nie oszukujmy sie nikt z nas nie dostanie emerytur! chorobowe? dajcie spokoj opieka POZ jest darmowa nawet dla bezrobotnych a do specjalisty tak czy siak sie nie idzie dostac, trzeba isc prywatnie albo szybciej umrzemy. macierzynski to i tak walek, bo moze i dają kosiniakowe, ale znam mnostwo kobiet co zostaly zwolnione po macierzyskim jak na ich miejsce ktos lepszy był i tyle. moze i smieciowka ale dajcie spokoj....

Podobne artykuły

PKO BP w Rykach
Oddziały
author
Aleksandra Gościnna
20 sierpnia 2019

PKO BP w Rykach

Kasa Stefczyka Zambrów
Oddziały
author
Patryk Byczek
16 października 2020

Kasa Stefczyka Zambrów

Zasiłek macierzyński – najważniejsze informacje
Ekonomia
author
Halszka Gronek
19 stycznia 2020

Zasiłek macierzyński – najważniejsze informacje

Deutsche Bank w Chorzowie
Oddziały
author
Dominika Sobieraj
02 grudnia 2017

Deutsche Bank w Chorzowie

Platforma goodie bije kolejne rekordy
Bez kategorii
author
Patryk Byczek
27 sierpnia 2021

Platforma goodie bije kolejne rekordy

Santander Bank Polska w Krapkowicach
Oddziały
author
Patryk Byczek
30 maja 2019

Santander Bank Polska w Krapkowicach

Porównaj