Umowa o dzieło – najważniejsze informacje

Osobą zobowiązującą się do wykonania dzieła jest Przyjmujący, a osobą zlecającą wykonanie danego dzieła – Zamawiający. Wykonanie umownie wskazanego dzieła jest z założenia wynagradzane (choć nie musi być to wartość kwotowa). W przeciwieństwie do umowy o pracę, tego typu forma zarobkowania nie zakłada cyklicznie otrzymywanej sumy wynagrodzenia. Jest to raczej „wykonanie pojedynczego zlecenia” aniżeli „praca” sensu stricto. Podobnie z perspektywy prawnej – pracą nazywamy jedynie stosunek zwieńczony umową o pracę. Jeżeli potrzebujesz dodatkowej gotówki, sprawdź pożyczki na dowód.

Umowa o dzieło jako forma zobowiązania jednej strony transakcji wobec drugiej nie gwarantuje jakichkolwiek praw pracowniczych. Przyjmujący nie może liczyć chociażby na ustawowy urlop wypoczynkowy. Zresztą urlop w przypadku – z założenia – krótkoterminowego wykonywania dzieła byłby nieuzasadniony.

Umowa o dzieło, w przeciwieństwie do umowy o pracę, nie zakłada obowiązku wykonywania zleconego dzieła w ściśle określonym czasie i miejscu. Jest to tak zwana umowa rezultatu – nieważne, jakimi środkami doprowadzono do powstania dzieła, liczy się efekt (powstanie zamówionego dzieła). Przy umowie o dzieło zakładanie, że  pracownik powinien być w miejscu pracy od godziny 8 do 16 w dni powszednie jest nieuzasadnione i wbrew przepisom.

Co więcej, od umowy o dzieło nie są oprowadzane jakiekolwiek składki na ubezpieczenie społeczne. Dlatego ten rodzaj umowy cywilnoprawnej jest idealnym rozwiązaniem dla wszystkich tych, którzy posiadają stałe źródła utrzymania (i ubezpieczenia) i którzy traktują wykonanie dzieła jako dodatkowy zarobek. W tym wypadku podlegają oni bowiem ubezpieczeniu, w związku z czym mogą liczyć na przyznanie licznych przywilejów takich jak chociażby wypłata zasiłku  macierzyńskiego w wysokości 100% podstawy.

Analogicznie – umowa o dzieło nie jest najlepszym wyborem w przypadku osób, które nie posiadają stałego źródła utrzymania i ubezpieczenia. Warto pamiętać, że zarabiając tylko na umowie o dzieło, pozbawiamy siebie nie tylko ubezpieczenia, lecz także pracowniczych przywilejów, a nawet – szansy na ustabilizowanie się i spokojne założenie rodziny. Umowa o dzieło nie jest bowiem respektowania przez większość kredytodawców i uniemożliwia skorzystanie z zasiłku macierzyńskiego.

Sytuacja ta jest zgoła inna w przypadku, gdy umowa o dzieło zawarta jest z własnym pracodawcą (wówczas składki i tak są opłacane z tytułu pracy). Podobnie w przypadku uczniów i studentów dorabiających na umowie o dzieło – w związku z pobieraniem nauki są oni bowiem “podpięci”pod ubezpieczenie rodziców. Niepobierający nauki wykonawcy dzieła, dla których umowa o dzieło jest jedyną formą zarobkowania, nie polegają niestety ubezpieczeniu. 

Co więcej, nieubezpieczeni wykonawcy dzieła nie mogą liczyć na przyznanie im chorobowego czy na wypłacenie pełnego zasiłku macierzyńskiego, a w przyszłości – godnej emerytury. Warto o tym pamiętać, rozważając zarobkowanie jedynie na podstawie umowy o dzieło – nawet tej niezwykle korzystnej finansowo. Może także okazać się, że zaciągnięcie zobowiązania w formie kredytu będzie bardzo trudne. W tym wypadku możemy rozważyć pożyczkę na raty.

Umowa o dzieło może zostać zawarta w sposób dorozumiany. Oznacza to, że wola osoby dokonującej czynności prawnej (Wykonawcy dzieła) może być wyrażona przez każde takie zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.  

Mimo wszystko większość Zamawiających dzieło decyduje się jednak na spisanie umowy cywilnoprawnej z Wykonawcą. Nie jest to oczywiście zabezpieczenie jednostronne – w końcu Przyjmujący wykonanie dzieła dostaje tym samym pisemne potwierdzenie postanowień umowy (w tym oczywiście wysokości wynagrodzenia). Dokument ten nie gwarantuje jednak otrzymania zobowiązań, takich jak np. kredyt hipoteczny. W sytuacji, w której planujemy zaciągnąć kredyt, najlepszym rozwiązaniem będzie zatrudnienie w oparciu o inną umowę. 

Zasadniczo umowa o dzieło jest umową rezultatu. Oznacza to, że z punktu prawnego nie jest istotne to, jak i kiedy doszło do wytworzenia zamówionego dzieła. Liczy się to, iż dzieło powstało w ustalonym terminie, a za jego ostateczny kształt odpowiada Wykonawca.

Tak więc w przypadku umów – na przykład  – kilkumiesięcznych, na podstawie których dany Wykonawca ma wytworzyć określone dobro, nie ma w zasadzie znaczenia, czy Przyjmujący wybierze się na urlop. Zamawiający dzieło nie powinien dociekać i dopytywać, gdzie wykonawca spędził ostatnie tygodnie – w końcu sam zaproponował mu umowę o dzieło, a nie umowę o pracę.

W praktyce jednak, jak to w praktyce, wielu Zamawiających traktuje Wykonawców jak pełnoprawnych pracowników (rozumiejąc przez to jedynie pracowniczy zakres obowiązków, a nie przywilejów), zmuszając ich do wykonywania zlecenia w określonym miejscu i określonym czasie. Często tego typu praktyki są po prostu nadużyciem, z czego sprawy nie zdaje sobie wykorzystywany Wykonawca dzieła. 

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Umowa_o_dzieło_(Polska)