Umowa zlecenie – najważniejsze informacje

Umowa zlecenie – najważniejsze informacje

author
Halszka Gronek
24 lutego 2020

Jedną z najczęściej stosowanych form zatrudnienia wśród polskich obywateli i obywatelek jest umowa zlecenia. Jedni uważają ją za niezwykle korzystną i przemyślaną, inni natomiast określają niepochlebnym mianem „śmieciówki”. Sprawdziliśmy, czym tak naprawdę jest umowa zlecenia, z jakimi wiąże się obowiązkami i jaka ustawa określa jej warunki.

 

  

 

Co to jest umowa zlecenie?

Umowa zlecenie (inaczej: umowa-zlecenie lub umowa zlecenia) jest jedną z umów cywilnoprawnych, jakie przewiduje polskie prawo. Przedmiotem zawarcia takiej umowy jest zlecenie konkretnej osobie wykonania wskazanej czynności prawnej. Wykonawcą tegoż zlecenia jest Zleceniobiorca, a osobą zlecającą wykonanie danej czynności – Zleceniodawca. 

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 734. Istota umowy zlecenia

§ 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
§ 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Przepis ten nie uchybia przepisom o formie pełnomocnictwa.

Źródło: Dz.U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Wykonanie umownie wskazanego zlecenia w wielu przypadkach wynagradzane jest odpowiednią sumą pieniężną. Z tego powodu wielu obywateli nazywa tego typu zarabianie “pracą”. W rzeczywistości jednak – z zwłaszcza z perspektywy prawnej – pracą nazywamy stosunek zwieńczony umową o pracę. Zarabianie dzięki umowie cywilnoprawnej jest wykonywaniem zlecenia, a nie pracą sensu stricto.

Umowa zlecenie jako forma zobowiązania jednej strony transakcji wobec drugiej nie gwarantuje większości praw pracowniczych. Zleceniobiorca nie może liczyć na ustawowy urlop wypoczynkowy czy urlop okolicznościowy. W wielu przypadkach zarabiający na umowie zlecenia rodzice nie otrzymają także stosownego zasiłku macierzyńskiego. Dlaczego więc tak wiele osób decyduje się na zarabianie w oparciu o umowę zlecenia? O tym w kolejnych akapitach.

 

  

Dla kogo umowa zlecenie?

Zleceniobiorcą umowy cywilnoprawnej może być zarówno osoba fizyczna, jaki i jednostka nieposiadająca osobowości prawnej (na przykład spółka osobowa) oraz osoba prawna (na przykład korporacja lub spółka kapitałowa). Ważne, by wykonawca zlecenia posiadał zdolność do czynności prawnych. Według polskiego prawa owej zdolności nie posiadają osoby całkowicie ubezwłasnowolnione oraz młodzież poniżej 13 roku życia. 

Umowa zlecenie, w przeciwieństwie do umowy o pracę, nie zakłada obowiązku wykonywania swych obowiązków (zlecenia/pracy) w ściśle określonym czasie i miejscu. Wykonywanie zlecenia nie zakłada także ścisłego nadzoru ze strony Zleceniodawcy i pozostawia sporą swobodę w przypadku rozwiązywania umowy. Dlatego umowa zlecenie jest idealnym rozwiązaniem dla wszystkich wykonujących tzw. wolne zawody. 

Z drugiej strony jednak umowa zlecenie nie jest najlepszym wyborem w przypadku osób, którym zależy na pracowniczych przywilejach i – co ważne – na ustabilizowaniu i się i bezpiecznym założeniu rodziny. Umowa zlecenie nie jest godnie respektowania przez kredytodawców i w wielu przypadkach uniemożliwia skorzystanie z pełnego wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Młodzi rodzice-Zleceniobiorcy, którzy nie poddali się dobrowolnemu ubezpieczeniu, mogą za to pobrać kosiniakowe (dla porównania – kosiniakowe należy się także zarejestrowanym bezrobotnym).

     

Umowa zlecenie – składki ZUS 2020

Składki ZUS potrącane są od wynagrodzenia wypłacanego z tytułu umowy zlecenia. To, jak wiele trafi z naszej wypłaty do Zakładu Ubezpieczeń społecznych, zależy od wielu czynników – przede wszystkim od tego, jakie inne tytuły ubezpieczeń posiadamy.

Polskie przepisy wyróżniają następujące rodzaje składek opłacanych przez Pracodawcę lub Zleceniodawcę:

  1. składki zdrowotne (obowiązkowe)
  2. składki społeczne, w których skład wchodzą składki emerytalne, rentowe i wypadkowe (zwykle obowiązkowe), a także składki chorobowe (w przypadku umowy Zlecenia – dobrowolne).

Umowy zlecenia podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Kwestia pakietu składek społecznych jest zależna od indywidualnej sytuacji Zleceniobiorcy. Jeśli nie osiąga on z innych tytułów przychodu równego lub przekraczającego minimalne wynagrodzenie za pracę (w 2020 roku: 2600 zł brutto), a także jeśli nie podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innego stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej, Zleceniobiorca musi zostać objęty składkami społecznymi. Fakultatywna pozostaje wówczas kwestia składek chorobowych. 

Uczniowie i studenci a ubezpieczenie

Uczniowie lub studenci do ukończenia 26. roku życia nie są objęci jakimikolwiek ubezpieczeniami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu umowy zlecenia.

Za ucznia uznaję się osobę pobierającą naukę w szkole do dnia 31 sierpnia danego roku (czas ważności legitymacji szkolnej), a jeśli przedstawiła zaświadczenie o przyjęciu na studia wyższe – do 30 września.

Za studenta uznaje się osobę pobierającą naukę na uczelni wyższej do daty skreślenia z listy studentów (weryfikacja za pomocą wystawionego zaświadczenia o studiowaniu) lub do daty zakończenia studiów.

Co istotne, za datę zakończenia studiów uważa się dzień złożenia egzaminu dyplomowego (obrona pracy dyplomowej). W przypadku kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych i weterynarii terminem tym jest dzień złożenia wymaganego planem studiów ostatniego egzaminu. A w przypadku kierunku farmacja – dzień zaliczenia ostatniej przewidzianej w planie studiów praktyki.

Należy także pamiętać, iż za studentów nie uznaje się uczestników studiów doktoranckich i podyplomowych.

Jak zatrudnić na podstawie umowy zlecenia?

Aby „zatrudnić” daną osobę do wykonania określonego zlecenia, właściwie nie trzeba sporządzać żadnej umowy cywilnoprawnej. Umowa-zlecenie w przeciwieństwie do umowy o pracę nie musi być zawarta na piśmie. Strony mogą umówić się na wykonanie zlecenia w formie ustnej, a wszelkie zmiany umowy zawarte w tej formie również mogą być wprowadzone w ten sam sposób. 

Większość Zleceniodawców decyduje się jednak na spisanie umowy cywilnoprawnej ze Zleceniobiorcą. Wynika to z czystego pragmatyzmu i  chęci zabezpieczenia własnych interesów. Nie jest to oczywiście zabezpieczenie jednostronne – Zleceniobiorca dostaje tym samym pisemne potwierdzenie postanowień umowy (w tym oczywiście wysokości wynagrodzenia). 

Warto także pamiętać, że od blisko dwóch lat w Polsce obowiązuje minimalna stawka godzinowa, jaka dotyczy wynagrodzeń Zleceniobiorców za wywiązanie się z podjętej umowy cywilnoprawnej. W roku 2020 stawką tą jest kwota 7,00 zł za godzinę brutto. Każdy przyszły Zleceniodawca powinien pamiętać o owym fakcie i o wynikającej z niego konieczności ewidencjonowania godzin wykonywania zlecenia przez drugą stronę umowy.

§

PODSTAWA PRAWNA

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2020 r.

§ 2. Od dnia 1 stycznia 2020 r. ustala się minimalną stawkę godzinową w wysokości 17 zł.


Źródło: Dz.U.2019.0.1778 t.j. – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2020 r.

 

Urlop przy umowie zlecenia

Jak wspomnieliśmy już we wcześniejszej części artykułu, Zleceniobiorca nie posiada praw pracowniczych, bowiem pracownikiem de facto nie jest. Przywileje Zleceniobiorców określa Kodeks cywilny, natomiast przywileje pracowników – Kodeks pracy. Z tego powodu właśnie zatrudnieni na umowie zlecenia Polacy nie mogą liczyć na prawnie gwarantowany urlop pracowniczy (urlop wypoczynkowy). 

Zleceniobiorca może cieszyć się prawem do urlopu tylko wtedy, gdy takowe przywileje wynikają z treści umowy cywilnoprawnej (a więc z dobrej woli Zleceniodawcy). W pisemnym akcie zlecenia nie można wprawdzie zawrzeć informacji o odpłatnym urlopie (to termin zarezerwowany dla umowy o pracę). Można natomiast umieścić zapis o odpłatnej przerwie w wykonywaniu zlecenia. 

Warto jednak dodać, iż urlop chorobowy (tzw. „L4”) przysługuje Zleceniobiorcom – lecz tylko wtedy, gdy opłacają oni dobrowolne składki chorobowe. Jeśli uiszczają należność za ubezpieczenie chorobowe, mogą udać się do lekarza pierwszego po odpowiednie zwolnienie lekarskie (ZUS ZLA). Lekarz natomiast, jeszcze przed wystawieniem druku, musi obowiązkowo zbadać pacjenta.

 

Sprawdź nasz ranking najlepszych kredytów na oświadczenie: https://www.zadluzenia.com/kredyt-na-oswiadczenie/

 

Pytania i odpowiedzi

 

Czy mam prawo wypowiedzieć umowę zlecenia przed jej wygaśnięciem?

Według obecnie obowiązujących przepisów umowę zlecenia może wypowiedzieć każda ze stron w dowolnym czasie. Przywilej ten jest niezbywalny i niepodważalny jakimikolwiek zapisami konkretnej umowy zlecenia. Co więcej, umowa zlecenie opiera się na zasadzie wzajemnego zaufania stron – dzięki temu ową umowę można wypowiedzieć ze skutkiem natychmiastowym.

W przypadku wypowiedzenia (niezależnie od strony zerwania umowy) Zleceniodawca powinien zwrócić Zleceniobiorcy uzasadnione wydatki oraz uiścić część ustalonego wynagrodzenia. Zleceniobiorca natomiast powinien rozliczyć się z otrzymanych zaliczek. Jeśli Zleceniobiorca zerwał umowę niespodziewanie, narażając drugą stronę umowy na szkody, powinien on naprawić owe starty lub zwrócić ich ustaloną równowartość.

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 746. Wypowiedzenie zlecenia przez strony

§ 1. Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.
§ 2. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.
§ 3. Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

Źródło: Dz.U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny


 

Czy mój szaf ma prawo ewidencjonować godziny wykonywania przeze mnie zlecenia?

Tak. Choć umowa zlecenie zakłada sporą swobodę w przypadku wykonywanie określonego zlecenia (dowolne miejsce oraz czas pracy), uzasadnione jest jednak rozliczanie się Zleceniobiorcy ze Zleceniodawcą. Wszystko dlatego, że od 2017 roku w polskim prawie obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla umów zlecenia. Przpis dotyczący minimalnej “godzinówki” – a w efekcie także ewidencji czasu pracy na zleceniu – wszedł w życie na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2016 roku o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016 poz. 1265).

Minimalna „godzinówka” wymusza na Zleceniodawcy prowadzenie ewidencji czasu przepracowanego przez drugą stronę umowy. Co więcej, ewidencja powinna być prowadzona w takiej formie, by organy kontrolujące mogły zweryfikować, czy zostały zastosowane wymogi dotyczące minimalnej stawki godzinowej.


 

Czy pracując na umowie zlecenia mam prawo do zasiłku macierzyńskiego?

Jeśli zleceniobiorca opłacał dobrowolne składki chorobowe, ma prawo do pobierania zasiłku macierzyńskiego na takie samej podstawie, co osoba zatrudniona na umowie o pracę. Jest to więc równowartość 80% standardowego wynagrodzenia przez okres 12 miesięcy lub 6 miesięcy po 100% wynagrodzenia, a kolejne 6 miesięcy – po 60% wynagrodzenia. 

Jeśli jednak Zleceniodawca nie wyraził chęci objęcia go dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, zasiłek nie zostanie przyznany. W zamian za to będzie można liczyć na wypłacenie kosiniakowego w comiesięcznej kwocie równej 1000 złotych na rękę. Kosiniakowe przyznawane jest także zarejestrowanym bezrobotnym czy pobierającym naukę studentom.

 

 

Podstawa prawna

Aktem prawnym, który reguluje kwestię zawierania umów zlecenia, jest Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny. Dokument ten wszedł w życie wraz z początkiem 1965 roku. Jego treść znaleźć można w Dzienniku Ustaw numer 16 na rok 1964, pod pozycją 93. 

Kodeks cywilny reguluje między innymi kwestię wynagrodzenia  za wykonane zlecenie. Przepis ten  brzmi następująco:

§

PODSTAWA PRAWNA

 

Art. 735. Wynagrodzenie zleceniobiorcy

§ 1. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie.
§ 2. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.

 

Art. 742. Zwrot wydatków i zwolnienie z zobowiązań

Dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz z odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym.

 

Art. 743. Udzielenie zaliczki na żądanie

Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powinien na żądanie przyjmującego udzielić mu odpowiedniej zaliczki.

 

Art. 744. Termin płatności wynagrodzenia

W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych.

 


Źródło: Dz.U.2019.0.1145 t.j. – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Podsumowanie



Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Umowa_zlecenia

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wszystkie komentarze

anon
anon
2019-02-22 14:38:00

a studenci robiacy doktorat przed 26 rokiem zycia maja opłacane ubezpieczenia?

Podobne artykuły

Kredyt samochodowy Myślenice
Kredyty miasta
author
Patryk Byczek
13 grudnia 2017

Kredyt samochodowy Myślenice

Kredyt samochodowy Mikołów
Kredyty miasta
author
Patryk Byczek
22 listopada 2017

Kredyt samochodowy Mikołów

PKO BP w Kadzidle
Oddziały
author
Aleksandra Gościnna
11 października 2019

PKO BP w Kadzidle

PKO Rotunda z certyfikatem ekologicznym LEED Gold
Bez kategorii
author
Patryk Byczek
20 maja 2020

PKO Rotunda z certyfikatem ekologicznym LEED Gold

Papieski fundusz kryzysowy do walki ze skutkami COVID-19
Bez kategorii
author
Alicja Uzarowicz
12 kwietnia 2020

Papieski fundusz kryzysowy do walki ze skutkami COVID-19

Spór co do płacy minimalnej 2019
Wpisy
author
Aneta Jankowska
21 czerwca 2018

Spór co do płacy minimalnej 2019

Porównaj