Wczasy pod gruszą

Nie da się ukryć: wczasy pod gruszą nie są dziś popularnym rozwiązaniem wakacyjnym. Większości z nas kojarzą się one z mizernym losem urlopowiczów z czasów Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej – z niskobudżetowymi wyjazdami do ośrodków wypoczynkowych, sanatoriów czy agroturystyk. Jednak mimo całej tej złej sławy instytucja wczasów pod gruszą przetrwała do dzisiaj. Gdyby nie ona, wielu z nas nie mogłoby pozwolić sobie na choćby najskromniejszy wyjazd na wakacje z rodziną. Czym więc są owe wczasy pod gruszą?

Często czasy pod gruszą przybierają postać skromnego wypoczynku pod namiotem, u rodziny lub nawet na działce znajomych. Nie ma mowy o luksusie czy przepychu, wszak wczasy pod gruszą zarezerowane są jedynie dlapotrzebujących pracowników. Jak czytamy bowiem w Ustawie z dnia 4 marca 1994 roku o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. 1994 nr 43 poz. 163 z późn. zm.):

Każdy pracodawca powinien sam określić, w jakich wysokościach przyznaje dofinansowanie do wczasów pod gruszą i jakie stosuje kryteria wypłaty. Ważne jednak, by kwota dofinansowania zgodna była z rzeczywistymi potrzebami finansowymi pracownika, który złożył wniosek o pieniężne wsparcie jego urlopu. Jeżeli jednak pracownik nie będzie mógł skorzystać z wczasów pod gruszą, może rozważyć opcję wakacji na raty.

Niestety nie każdy zainteresowany Polak może liczyć na to, iż pracodawca dopłaci do jego wczasów pod gruszą. Po pierwsze, możliwość udzielania wsparcia dotyczy jedynie tych miejsc pracy, które objęte zostały Zakładowym Funduszem Świadczeń Socjalnych. Według obecnych przepisów prawnych fundusz ten bezwzględnie powinien istnieć w:

• firmach, które zatrudniają co najmniej 50 pracowników (w przeliczeniu na pełny etat),
• wszystkich jednostkach samorządowych,
• wszystkich zakładach budżetowych.

Niemieszczące się w powyższym spisie zakłady, na przykład firmy zatrudniające mniej niż 50 osób, także mogą powołać Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych. W ich przypadku nie ma jednak takiego obowiązku, wobec czego to przedsiębiorcy decydują, czy będą tworzyć fundusz dedykowany pracownikom i ich wsparciu, czy tez nie.

Na początek warto zaznaczyć, iż prawo do wczasów pod gruszą przysługuje wyłącznie osobom zatrudnionym na umowę o pracę – zleceniobiorcy i wykonawcy dzieła nie mają w tej kwestii przywilejów. Co równie ważne, bez znaczenia jest staż pracy w danej firmie czy ranga zajmowanego stanowiska. Głównym kryterium wypłaty świadczenia jest sytuacja materialna pracownika. Jeśli nie stać go na wakacje, pracodawca ma prawo udzielić wsparcia pieniężnego.

W przypadku pracowników dopłata do wczasów pod gruszą obowiązuje jedynie w przypadku, gdy wybrany urlop trwać będzie nieprzerwanie conajmniej 14 dni. Oznacza to, że z dopłaty mogą skorzystać tylko ci zatrudnieni, który wypracowali odpowiednio długi wymiar urlopu wypoczynkowego na dany rok (minimum 14 dni urlopu). 

Dofinansowanie do urlopu może dotyczyć nie tylko wczasów samego pracownika, lecz także wspólnego wyjazdu ze współmałżonkiem, a także kolonii i obozów dla jego dzieci czy wyjazdu do sanatorium. Poza tym na częściowy zwrot kosztów wczasów pod gruszą mogą również liczyć emeryci i renciści, którzy kiedyś pracowali w firmie objętej Zakładowym Funduszem Świadczeń Socjalnych. Jeśli jednak nie spełniamy wymogów, które umożliwią nam wczasy pod gruszą możemy skorzystać z pożyczki na wakacje.

Ku pokrzepieniu wielu pracowniczych serc, urlop dofinansowany przez pracodawcę nie musi się odbyć w żadne wyznaczone przez niego miejsce. Właściwie nie ma w tym zakresie żadnych obostrzeń – można wyjechać na pole namiotowe, nad polskie morze, za granicę czy nawet pozostać na własnym ogródku. Co więcej, urlop wcale nie musi odbyć się w typowym urlopowym sezonie – równie dobrze może to być zima, jesień lub wiosna.

W przypadku wczasów pod gruszą ustawodawca przewidział kilka warunków, według których urlop potrzebującego pracownika powinien być zorganizowany:

• z wczasów pod gruszą można skorzystać tylko raz w roku,
• urlop powinien trwać nieprzerwanie conajmniej 14 dni – nie ma możliwości rozbicia wczasów na dwa czy trzy krótsze wyjazdy w ciągu roku – ustawodawca wprowadził w tym zakresie ścisłe i bezwarunkowe ograniczenia. 

Mówiąc najprościej, jak to możliwe, dofinansowanie z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych należy się pracownikom bez względu na to, jak i kiedy spędzą wakacje. Jeśli są w gronie osób uprawnionych do skorzystania ze wsparcia (podobnie jak w przypadku urlopu okolicznościowego mają umowę o pracę, wypracowali odpowiedni wymiar urlopu, a ich zakład dostał objęty funduszem), wystarczy, że złożą wniosek o dopłatę. Decyzja pracodawcy uzależniona będzie od oceny rzeczywistej sytuacji materialnej pracownika ubiegającego się o pomoc.

Pewne jest, że najwięcej otrzymają najbiedniejsi. Im więcej zarabiamy i im lepsza jest nasza sytuacja materialna (wszak ta nie zawsze jest zgodna z wysokością zarobków), tym mniejsza szansa na uzyskanie dofinansowania w atrakcyjnej wysokości lub na otrzymanie dofinansowania w ogóle. 

Warto na koniec dodać, iż dokumentem, które reguluje kwestię przyznawania świadczeń z tytułu wczasów pod gruszą, jest tak zwany regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Każdy zakład pracy prowadzący tego typu fundusz tworzy własny regulamin – ustawodawca pozostawił w tej kwestii niemal nieograniczoną swobodę. Z tego względu wysokość przyznanego dofinansowania może różnić się w zależności od danej firmy i praktyk weń stosowanych.