Urlop wychowawczy – najważniejsze informacje

Urlop wychowawczy – najważniejsze informacje

author
Halszka Gronek
21 lutego 2020

Łączenie pracy zarobkowej z wychowaniem potomstwa nie zawsze jest tak łatwe, jak byśmy tego chcieli. By umożliwić wszystkim Polkom i Polakom pogodzenie rodzicielskich obowiązków z życiem zawodowym, ustawodawca wprowadził urlop wychowawczy. W dzisiejszym artykule sprawdzamy, kto może liczyć na przyznane owego urlopu i jaki jest jego wymiar. Zapraszamy do lektury!

 

Urlop wychowawczy – co to jest?

Urlop wychowawczy jest specjalnym przywilejem, z którego skorzystać mogą wszyscy polscy rodzice zatrudnieni na umowę o pracę. Celem udzielenia tego typu urlopu jest umożliwienie pracownikowi połączenia pracy zarobkowej z opieką nad potomstwem. Jak to rozumieć?

Wielu rodziców, których urlop macierzyński lub rodzicielski dobiega końca, martwi się o to, czy nie zostaną zwolnieni z pracy, gdy poproszą o kolejny urlop na opiekę nad dzieckiem. Równie spore grono rodziców chciałoby wrócić do praktyki zawodowej, lecz na mniejszy etat niż do tej pory. Boją się oni jednak spytać o to swojego przełożonego, by nie stracić pracy. 

Ustawodawca przewidział tego typu scenariusze i celem zabezpieczenia pracy zarobkowej rodziców wprowadził specjalny urlop nazywany wychowawczym. Urlop wychowawczy jest więc przywilejem pracowniczym, który chroni prawa każdego rodzica zatrudnionego na umowie o pracę. 

Dzięki niemu każdy rodzic ma prawo wykorzystać dodatkowe tygodnie urlopu bez obawy o własne zatrudnienie. Co więcej, może połączyć owy urlop z pracą zarobkową o zmniejszonym wymiarze. Sam urlop nie jest natomiast wynagradzany. Umożliwia on jedynie spokojne przejście na bezpłatny urlop wychowawczy – bez obawy o przyszłość zatrudnienia. 

 

Sprawdź nasz ranking najlepszych pożyczek na oświadczenie o zarobkach.

 

Podstawa prawna

Podstawowym aktem prawnym, jaki reguluje kwestię przyznawania urlopu wychowawczego, jest Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku, nazywana po prostu Kodeksem pracy. Dokument ten wszedł w życie wraz z początkiem 1975 roku, a obecnie posiada on ujednoliconą treść. Tekst ustawy znaleźć można w Dzienniku Ustaw nr 24 na rok 1974, pod pozycją 141. 

Kwestia urlopu wychowawczego została przedstawiona w owym akcie prawnym w sposób następujący:

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 186. Urlop wychowawczy

§ 1. Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia.
§ 2. Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.


źródło: Dz.U.2019.0.1040 t.j. – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

 

Możliwość podjęcia pracy zarobkowej w trakcie trwania urlopu wychowawczego została z kolei opisana następująco:

§

PODSTAWA PRAWNA

Art. 1862. Uprawnienia i obowiązki pracownika w czasie urlopu wychowawczego

§ 1. W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
§ 2. W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.

źródło: Dz.U.2019.0.1040 t.j. – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Dla kogo urlop wychowawczy?

Aby uzyskać prawo do skorzystania z ustawowego urlopu wychowawczego, należy spełnić dwa warunki:

  1. pozostawać w stosunku pracy – dotyczy przede wszystkim osób zatrudnionych na umowie o pracę (umowy o dzieło czy zlecenia nie uprawniają do skorzystania z urlopu);
  2. posiadać co najmniej 6-miesięczny staż pracy.

Staż pracy liczony jest bez względu na występujące w nim przerwy. Do jego puli zalicza się okresy zatrudnienia u poprzednich pracodawców. Co więcej, jak wynika z orzecznictwa sądowego do okresu zatrudnienia pracowniczego, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wychowawczego, wlicza się także okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Na koniec warto również dodać, iż z urlopu wychowawczego może skorzystać zarówno matka, jak i ojciec dziecka – o ile oboje spełniają wyżej wymienione warunki. Co więcej, mogą oni skorzystać z wolnego jednocześnie, biorąc wspólny urlop wychowawczy. W takim przypadku jednak ich łączny wymiar urlopu nie będzie mógł wykraczać poza standardowy wymiar dla jednego rodzica. Mówiąc inaczej, wymiar urlopu wypoczynkowego się nie dubluje.

 

Kiedy można wykorzystać urlop?

Z puli przysługujących dni urlopu wychowawczego skorzystać można maksymalnie do dnia zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia. W przypadku urlopu pobieranego na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem czas ten może być wydłużony aż do końca roku, w którym potomek stał się pełnoletni. 

Warto w tym miejscu zaznaczyć także, iż standardowy wymiar urlopu wychowawczego wynosi maksymalnie 36 miesięcy (choć nie trzeba wykorzystać go ani w całości, ani jednorazowo). 

Dodatkowo jeżeli z powodu stanu zdrowia potomka, jaki potwierdzi orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, dziecko wymagać będzie osobistej opieki rodzica, to niezależnie od podstawowego urlopu wychowawczego może może zostać „dodatkowy” urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy.

Pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego niemal w każdej chwili przebywania w domu. Wystarczy, że z odpowiednim wyprzedzeniem (30 dni) poinformuje o tym swojego pracodawcę. A jeśli pracodawca wyrazi zgodę na szybszy powrót, nie będzie konieczności odczekania owych 30 dni. 

 

 

Wymiar urlopu 2020

Standardowy wymiar urlopu wychowawczego w roku 2020  wynosi maksymalnie 36 miesięcy – choć nie trzeba wykorzystać go ani w całości, ani jednorazowo. Z urlopu można skorzystać w maksymalnie pięciu częściach, które nie muszą następować bezpośrednio po sobie. By zrezygnować z wolnego, wystarczy złożyć wniosek u pracodawcy z odpowiednim wyprzedzeniem. Te powinno wynieść conajmniej 30 dni. 

W ramach 36-miesięcznego wymiaru urlopu wychowawczego jeden z rodziców może wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy wolnego. Conajmniej 1 miesiąc miesiąc urlopu powinien natomiast zostać przekazany drugiemu z nich. Prawa tego nie można obejść – z wyjątkiem następujących przypadków:

  1. śmierć drugiego rodzica, 
  2. brak władzy rodzicielskiego drugiego rodzica,
  3. ograniczenie lub zawieszenie władzy rodzicielskiego drugiego rodzica. 

 

Podział urlopu między obojga rodziców jest podstawą w zapewnianiu równowagi między życiem zawodowym a prywatnym obywateli. Wie o tym także Unia Europejska, która w kwietniu 2019 roku wprowadziła dyrektywę dotyczącą tzw. work-life balance. Więcej informacji na ten temat znaleźć można tutaj: https://www.zadluzenia.com/2-miesiace-obowiazkowego-urlopu-dla-ojcow/

 

Urlop na niepełnosprawne dziecko

Warto dodać, że jeśli z powodu stanu zdrowia potomka, jaki potwierdzi orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, dziecko wymagać będzie osobistej opieki rodzica, to niezależnie od podstawowego urlopu wychowawczego przyznany może zostać „dodatkowy” urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy. Wówczas wymiar urlopu liczył będzie nawet 72 miesiące.

Urlop wychowawczy a wynagrodzenie i praca

Jak wspomnieliśmy na początku naszego artykułu, w czasie przebywanie na urlopie wychowawczym pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie w jakiejkolwiek wartości. Rodzic może jednak wystąpić o przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Jest to tak zwany zasiłek wychowawczy. Jego maksymalna kwota niezmiennie od kilku lat wynosi 400 zł miesięcznie.

Jak dostać urlop wychowawczy?

Urlop wychowawczy udzielany jest wyłącznie na pisemny wniosek pracownika. Owe pismo powinno zostać złożone u pracodawcy w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. 

Co istotne, pracodawca jest obowiązany do tego, by uwzględnić wniosek urlopowy pracownika (o ile ten posiada łączy staż pracy wynoszący co najmniej 6 miesięcy). Jeżeli wniosek został złożony bez zachowania wymaganego terminu, pracodawca i tak powinien udzielić urlopu wychowawczego – jednak nie później niż z dniem upływu 21 dni od dnia złożenia wniosku. Odmowa udzielenia wolnego stanowić będzie wykroczenie przeciwko prawom pracownika. 

Pytania i odpowiedzi

 

Czy urlop wychowawczy jest tym samym co urlop rodzicielski i macierzyński?

Nie. Zarówno urlop macierzyński, jaki i rodzicielski są urlopami, za które rodzicowi przysługuje wynagrodzenie (tak zwany zasiłek macierzyński). Wypłata pensji nastąpi niezależnie od tego, czy pracownik skorzysta z obu tych urlopów łącznie (tak zwany „roczny urlop rodzicielski”), czy zdecyduje się na wykorzystanie puli wolnego w kilku różnych częściach.

Urlop wychowawczy jest natomiast urlopem całkowicie bezpłatnym. Zwykle rodzicie decydują się na jego wykorzystanie już po zakończeniu przebywania na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim. Powodem do tego jest zazwyczaj brak osoby do opieki nad dzieckiem – na przykład brak miejsc w pobliskich przedszkolach. 


 

Ile wynosi zasiłek wychowawczy i kto może go dostać?

Zasiłek wychowawczy przysługuje w stawce niezmienionej od lat. Wynosi ona 400 złotych miesięcznie. Warto jednak dodać, iż zasiłek ten jest jedynie dodatkiem do zasiłku rodzinnego. Nie można wnioskować o jego samodzielne przyznanie. 

Warunkiem do wypłaty świadczenia jest spełnienie kryterium dochodowego. Jego  progi od 1 listopada 2018 roku do chwili obecnej wynoszą odpowiednio:

  • 674 złotych – w przeliczeniu na jednego członka rodziny;
  • 764 złotych – w przypadku rodzin, w których dziecko jest niepełnosprawne. 

Jeśli nieznacznie przekroczymy kryterium dochodowe, możemy i tak starać się o uzyskanie wsparcia pieniężnego. Od 2016 roku obowiązuje bowiem zasada „złotówka za złotówkę”, wedle której świadczenie zostanie przyznane w wysokości pomniejszonej o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego. 


 

 

Podsumowanie


Źródła:
https://www.gov.pl/web/rodzina/urlop-wychowawczy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wszystkie komentarze

lolina
lolina
2019-04-29 08:10:13

taki to urlop że ani grosza nie dają a jedyny plus taki ze ochrona pracy.... blagam

Podobne artykuły

Inspektorat ZUS w Szczytnie
Oddziały
author
Patryk Byczek
18 sierpnia 2019

Inspektorat ZUS w Szczytnie

Kredyt konsolidacyjny Olsztyn
Kredyty miasta
author
Aleksandra Gościnna
21 stycznia 2022

Kredyt konsolidacyjny Olsztyn

Chwilówki Bielawa
Chwilówki miasta
autor wpisu
Marta Janusz
22 lutego 2022

Chwilówki Bielawa

mBank odświeża bankowość internetową
Wpisy
author
Patryk Byczek
27 kwietnia 2018

mBank odświeża bankowość internetową

BEST I NSFIZ – co zrobić po sprzedaży długu
Wpisy
autor wpisu
Tadeusz_Miziak
07 grudnia 2015

BEST I NSFIZ – co zrobić po sprzedaży długu

Porównaj