Urlop wychowawczy – najważniejsze informacje

Urlop wychowawczy – najważniejsze informacje

author
Halszka Gronek
21 lutego 2020
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

Łączenie pracy zarobkowej z wychowaniem potomstwa nie zawsze jest tak łatwe, jak byśmy tego chcieli. By umożliwić wszystkim Polkom i Polakom pogodzenie rodzicielskich obowiązków z życiem zawodowym, ustawodawca wprowadził urlop wychowawczy. W dzisiejszym artykule sprawdzamy, kto może liczyć na przyznane owego urlopu i jaki jest jego wymiar. Zapraszamy do lektury!

Spis treści:

  1. Czym jest urlop wychowawczy?
  2. Urlop wychowawczy a podstawa prawna
  3. Dla kogo jest urlop wychowawczy?
  4. Kiedy można wykorzystać urlop wychowawczy?
  5. Wymiar urlopu wychowawczego
  6. Urlop wychowawczy na niepełnosprawne dziecko
  7. Urlop wychowawczy a wynagrodzenie
  8. Jak dostać urlop wychowawczy?
  9. Wniosek o urlop wychowawczy
  10. Urlop wychowawczy - podsumowanie
Zwiń spis treści

Czym jest urlop wychowawczy?

Wielu rodziców, których urlop macierzyński lub urlop rodzicielski dobiega końca, martwi się o to, czy nie zostaną zwolnieni z pracy, gdy poproszą o kolejny urlop na opiekę nad dzieckiem. Równie spore grono rodziców chciałoby wrócić do praktyki zawodowej, lecz na mniejszy etat niż do tej pory. Boją się oni jednak spytać o to swojego przełożonego, by nie stracić pracy. Dla osób poszukujących pracy przygotowaliśmy ranking pożyczek dla bezrobotnych.

Urlop wychowawczy jest specjalnym przywilejem, z którego skorzystać mogą wszyscy polscy rodzice zatrudnieni na umowę o pracę. Celem udzielenia tego typu urlopu jest umożliwienie pracownikowi połączenia pracy zarobkowej z opieką nad potomstwem.

Ustawodawca przewidział tego typu scenariusze i celem zabezpieczenia pracy zarobkowej rodziców wprowadził specjalny urlop nazywany wychowawczym. Urlop wychowawczy jest więc przywilejem pracowniczym, który chroni prawa każdego rodzica zatrudnionego na umowie o pracę.

Dzięki niemu każdy rodzic ma prawo wykorzystać dodatkowe tygodnie urlopu bez obawy o własne zatrudnienie. Co więcej, może połączyć owy urlop z pracą zarobkową o zmniejszonym wymiarze, np. w weekendowym systemie czasu pracy. Sam urlop nie jest natomiast wynagradzany. Umożliwia on jedynie spokojne przejście na bezpłatny urlop wychowawczy – bez obawy o przyszłość zatrudnienia.

Urlop wychowawczy a podstawa prawna

Podstawowym aktem prawnym, jaki reguluje kwestię przyznawania urlopu wychowawczego, jest Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku, nazywana po prostu Kodeksem pracy. Dokument ten wszedł w życie wraz z początkiem 1975 roku, a obecnie posiada on ujednoliconą treść. Tekst ustawy znaleźć można w Dzienniku Ustaw nr 24 na rok 1974, pod pozycją 141.

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Art. 186. Urlop wychowawczy
§ 1. Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia.
§ 2. Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.

Możliwość podjęcia pracy zarobkowej w trakcie trwania urlopu wychowawczego została z kolei opisana następująco:

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Art. 1862. Uprawnienia i obowiązki pracownika w czasie urlopu wychowawczego
§ 1. W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
§ 2. W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.

Dla kogo jest urlop wychowawczy?

Aby uzyskać prawo do skorzystania z ustawowego urlopu wychowawczego, należy spełnić dwa warunki:

  • pozostawać w stosunku pracy – dotyczy przede wszystkim osób zatrudnionych na umowie o pracę (umowy o dzieło czy zlecenia nie uprawniają do skorzystania z urlopu),
  • posiadać co najmniej 6-miesięczny staż pracy.

Staż pracy liczony jest bez względu na występujące w nim przerwy. Do jego puli zalicza się okresy zatrudnienia u poprzednich pracodawców. Co więcej, jak wynika z orzecznictwa sądowego do okresu zatrudnienia pracowniczego, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wychowawczego, wlicza się także okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Na koniec warto również dodać, iż z urlopu wychowawczego może skorzystać zarówno matka, jak i ojciec dziecka – o ile oboje spełniają wyżej wymienione warunki. Co więcej, mogą oni skorzystać z wolnego jednocześnie, biorąc wspólny urlop wychowawczy. W takim przypadku jednak ich łączny wymiar urlopu nie będzie mógł wykraczać poza standardowy wymiar dla jednego rodzica. Mówiąc inaczej, wymiar urlopu wypoczynkowego się nie dubluje. Jeżeli potrzebujesz gotówki, sprawdź oferty pożyczek na dowód.

Kiedy można wykorzystać urlop wychowawczy?

  • z puli przysługujących dni urlopu wychowawczego skorzystać można maksymalnie do dnia zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia,
  • w przypadku urlopu pobieranego na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem czas ten może być wydłużony aż do końca roku, w którym potomek stał się pełnoletni.

Warto w tym miejscu zaznaczyć także, iż standardowy wymiar urlopu wychowawczego wynosi maksymalnie 36 miesięcy (choć nie trzeba wykorzystać go ani w całości, ani jednorazowo). Dodatkowo jeżeli z powodu stanu zdrowia potomka, jaki potwierdzi orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, dziecko wymagać będzie osobistej opieki rodzica, to niezależnie od podstawowego urlopu wychowawczego może może zostać „dodatkowy” urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy.

Pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego niemal w każdej chwili przebywania w domu. Wystarczy, że z odpowiednim wyprzedzeniem (30 dni) poinformuje o tym swojego pracodawcę. A jeśli pracodawca wyrazi zgodę na szybszy powrót, nie będzie konieczności odczekania owych 30 dni. 

Wymiar urlopu wychowawczego

Standardowy wymiar urlopu wychowawczego maksymalnie 36 miesięcy – choć nie trzeba wykorzystać go ani w całości, ani jednorazowo. Z urlopu można skorzystać w maksymalnie pięciu częściach, które nie muszą następować bezpośrednio po sobie. By zrezygnować z wolnego, wystarczy złożyć wniosek u pracodawcy z odpowiednim wyprzedzeniem. Te powinno wynieść conajmniej 30 dni. 

W ramach 36-miesięcznego wymiaru urlopu wychowawczego jeden z rodziców może wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy wolnego. Conajmniej 1 miesiąc miesiąc urlopu powinien natomiast zostać przekazany drugiemu z nich. Prawa tego nie można obejść – z wyjątkiem następujących przypadków:

  • śmierć drugiego rodzica,
  • brak władzy rodzicielskiego drugiego rodzica,
  • ograniczenie lub zawieszenie władzy rodzicielskiego drugiego rodzica. 

Podział urlopu między obojga rodziców jest podstawą w zapewnianiu równowagi między życiem zawodowym a prywatnym obywateli. Wie o tym także Unia Europejska, która wprowadziła dyrektywę dotyczącą tzw. work-life balance, w tym 2 miesiące obowiązkowego urlopu.

Urlop wychowawczy na niepełnosprawne dziecko

Warto dodać, że jeśli z powodu stanu zdrowia potomka, jaki potwierdzi orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, dziecko wymagać będzie osobistej opieki rodzica, to niezależnie od podstawowego urlopu wychowawczego przyznany może zostać „dodatkowy” urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy. Wówczas wymiar urlopu liczył będzie nawet 72 miesiące.

Rodzice dziecka mogą skorzystać z urlopu wychowawczego jednocześnie, jednak łączny okres wykorzystanych dni wolnych nie może przekraczać maksymalnego wymiaru urlopu wychowawczego (36 miesięcy, a przypadku dziecka niepełnosprawnego – 72 miesiące).

Urlop wychowawczy a wynagrodzenie

Jak wspomnieliśmy na początku naszego artykułu, w czasie przebywanie na urlopie wychowawczym pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie w jakiejkolwiek wartości. Rodzic może jednak wystąpić o przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Jest to tak zwany zasiłek wychowawczy.

O ile nie wyłączy to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo:

  • podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy,
  • rozpocząć inną działalność zarobkową,
  • rozpocząć naukę lub szkolenie.

Chcąc wrócić do pracy, pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego (lub przebywający na nim) powinien złożyć u swego pracodawcy pisemny wniosek o pozwolenie na powrót do pracy. Wymiar pracy nie musi być taki sam, wedle jakiego pracownik wykonywał swe obowiązki do tej pory.

Rodzic może zawnioskować o obniżenie wymiaru czasu pracy, jednak nie na mniej niż na połowę pełnego wymiaru czasu pracy w okresie przebywania na urlopie. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika o powrót do pracy (nawet przy zmniejszonym wymiarze), o ile praca będzie umożliwiać sprawowanie przez rodzica osobistej opieki nad dzieckiem).

Jak dostać urlop wychowawczy?

Urlop wychowawczy udzielany jest wyłącznie na pisemny wniosek pracownika. Owe pismo powinno zostać złożone u pracodawcy w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. 

Co istotne, pracodawca jest obowiązany do tego, by uwzględnić wniosek urlopowy pracownika (o ile ten posiada łączy staż pracy wynoszący co najmniej 6 miesięcy). Jeżeli wniosek został złożony bez zachowania wymaganego terminu, pracodawca i tak powinien udzielić urlopu wychowawczego – jednak nie później niż z dniem upływu 21 dni od dnia złożenia wniosku. Odmowa udzielenia wolnego stanowić będzie wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Wniosek o urlop wychowawczy

Wniosek o urlop wychowawczy powinien zawierać:

  • imię i nazwisko pracownika,
  • imię i nazwisko dziecka, na które ma być udzielona część lub całość urlopu wychowawczego,
  • wskazanie okresu, na który ma być udzielony urlop wychowawczy,
  • wskazanie puli urlopu wychowawczego, która dotychczas została wykorzystany na dane dziecko (liczba miesięcy + liczba „części urlopowych”).

Urlop wychowawczy - podsumowanie

Najważniejsze informacje:

  • Urlop wychowawczy jest specjalnym przywilejem, z którego skorzystać mogą wszyscy polscy rodzice zatrudnieni na umowę o pracę.
  • Celem udzielenia tego urlopu wychowawczego jest umożliwienie pracownikowi połączenia pracy zarobkowej z opieką nad potomstwem.
  • Dzięki urlopowi wychowawczemu każdy rodzic ma prawo wykorzystać dodatkowe tygodnie urlopu bez obawy o własne zatrudnienie. Co więcej, może połączyć owy urlop z pracą zarobkową o zmniejszonym wymiarze.
  • Aby uzyskać prawo do skorzystania z urlopu wychowawczego, należy pozostawać w stosunku pracy posiadać co najmniej 6-miesięczny staż pracy.
  • Staż pracy liczony jest bez względu na występujące w nim przerwy. Do jego puli zalicza się okresy zatrudnienia u poprzednich pracodawców oraz okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
  • Z urlopu wychowawczego może skorzystać zarówno matka, jak i ojciec dziecka – o ile oboje spełniają wyżej wymienione warunki. Mogą oni skorzystać z wolnego jednocześnie lub osobno.
  • Standardowy wymiar urlopu wychowawczego wynosi maksymalnie 36 miesięcy. Z urlopu można skorzystać w maksymalnie pięciu częściach, które nie muszą następować bezpośrednio po sobie.
  • Jeśli z powodu orzeczonej niepełnosprawności dziecko wymagać będzie osobistej opieki rodzica, to niezależnie od podstawowego urlopu wychowawczego przyznany może zostać „dodatkowy” urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy.
  • Z puli przysługujących dni urlopu wychowawczego skorzystać można maksymalnie do dnia zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia. W przypadku dziecka niepełnosprawnego czas ten zostanie wydłużony do końca roku, w którym dziecko ukończyło 18 lat.
  • W czasie przebywania na urlopie wychowawczym pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie. Rodzic może jednak wystąpić o przyznanie zasiłku wychowawczego.

Źródła:

https://www.gov.pl/web/rodzina/urlop-wychowawczy

author
Halszka Gronek
Ekspertka finansowa na zadluzenia.com, ukończyła dziennikarstwo i socjologię na Uniwersytecie Gdańskim. Autorka kompendiów wiedzy na temat społecznych aspektów świata finansów i ekonomii.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wszystkie komentarze

lolina
lolina
2019-04-29 08:10:13

taki to urlop że ani grosza nie dają a jedyny plus taki ze ochrona pracy.... blagam

Podobne artykuły

Alior Bank w Twardogórze

Alior Bank to jeden z największych banków detalicznych w kraju. Sprawdziliśmy placówki i oddziały w Twardogórze – dowiedz się, jakie są godziny otwarcia, dane kontaktowe i opinie.

author
Aleksandra Gościnna
18 czerwca 2019
Ekspertka finansowa, magister Uniwersytetu Gdańskiego i absolwentka studiów podyplomowych na UW. W latach 2021-2023 redaktor naczelny zadluzenia.com. Specjalistka ds. e-marketingu i promocji online.

15% zniżki na ubezpieczenie na majówkę w PKO BP

W tym roku weekend majowy może być wyjątkowo długi. Przy dalszych wyjazdach warto zadbać o odpowiednie ubezpieczenie. Atrakcyjne zniżki na ubezpieczenie majówkowe oferuje PKO BP. Sprawdzamy szczegóły oferty promocyjnej.

author
Dominika Byczek
28 kwietnia 2019
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.

Promocja: „Nowe środki na Koncie Oszczędnościowym Profit – edycja XXXVI” w Banku Millennium

W Banku Millennium trwa promocja związana z Kontem Oszczędnościowym Profit, w której Klienci instytucji mogą zyskać oprocentowanie wynoszące 1,6% na 60 dni dla kwoty do 100 000 złotych. Promocja trwa do 16 kwietnia 2022 roku. Sprawdź szczegóły.

author
Patryk Byczek
20 kwietnia 2022
Ekspert finansowy, z zadluzenia.com związany od 2015 roku. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Redaktor naczelny portalu, specjalizuje się w analizie produktów finansowych, promocji bankowych i recenzowaniu kredytów.

PKO BP w Radymnie

PKO BP to największy bank w Polsce. Zobacz placówki i oddziały w Radymnie – godziny otwarcia, dane adresowe oraz ofertę.

author
Aleksandra Gościnna
03 października 2019
Ekspertka finansowa, magister Uniwersytetu Gdańskiego i absolwentka studiów podyplomowych na UW. W latach 2021-2023 redaktor naczelny zadluzenia.com. Specjalistka ds. e-marketingu i promocji online.

Kredyt hipoteczny Police

Chcesz kupić mieszkanie, ale nie masz wystarczająco dużo pieniędzy? Możesz skorzystać z kredytu hipotecznego, który pozwala uzyskać pieniądze właśnie na ten cel. Poniżej znajdziesz ranking ofert banków w Policach, które mają w ofercie taki kredyt. Maksymalny okres spłaty wynosi 35 lat.

author
Dominika Byczek
26 maja 2017
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.

Santander Bank Polska w Radzyminie

Santander Bank Polska to drugi pod względem wielkości aktywów bank w Polsce. Jeden z oddziałów banku jest zlokalizowany w Radzyminie. Sprawdzamy ofertę placówki, jej adres oraz dane kontaktowe.

author
Dominika Byczek
20 czerwca 2019
Ekspertka finansowa, redaktorka, magister Uniwersytetu Gdańskiego. Z zadluzenia.com związana od 2014 roku, redaktor naczelna portalu do 2020 roku. Specjalizuje się w tworzeniu poradników finansowych.
Porównaj