Wielu z nas zastanawia się nad tym, czy prawo jazdy i legitymacja studencka są uznawane za dokumenty tożsamości. W dzisiejszym artykule wyjaśnimy tę zagadkę i wskażemy także, czym różni się dokument tożsamości od dokumentu potwierdzającego tożsamość. Zapraszamy do lektury!

Autor: Halszka Gronek
Dodano: 28.02.2020
Udostępnij:

Spis treści:

1. Dokument tożsamości – co to jest?
2. Dokument potwierdzający tożsamość – co to jest?
3. Czym się różnią?
4. Podstawna prawna.
6. Podsumowanie.

 

Dokument tożsamości – co to jest?

Dokument tożsamości to nic innego, jak dokument urzędowy potwierdzający tożsamość legitymującej się osoby. Dzięki niemu możemy nie tylko załatwiać sprawy  urzędowe, lecz także bezpiecznie i legalnie przekraczać granicę czy  korzystać z niektórych usług rynkowych (na przykład możemy zaciągnąć kredyt na dowód osobisty).

By dany dokument mógł zostać uznany za pełnoprawne świadectwo tożsamości, musi on zawierać prawnie określone informacje. Do niezbędnych danych przedstawionych w dokumencie tożsamości zalicza się przede wszystkim imiona i nazwisko osoby legitymującej się. Ponadto świadectwo tożsamości musi także określać płeć posiadacza, datę jego urodzenia oraz numer identyfikacyjny (np. PESEL).

W Polsce najważniejszym dokumentem tożsamości jest oczywiście dowód osobisty. Nie jest to jednak jedyny dokument, który  uznawany jest za pełnoprawne świadectwo tożsamości. Podobną funkcję pełni paszport, karta pobytu cudzoziemca, a nawet – książeczka żeglarska czy żołnierska karta tożsamości.

W kolejnych akapitach naszego artykułu omówimy każdy z dokumentów tożsamości, jakie wydawane są w Polsce.

Dowód osobisty

Dowód osobisty jest najważniejszym dokumentem, który powinni posiadać wszyscy pełnoletni obywatele Rzeczypospolitej. Bez dowodu nie tylko nie będziemy mogli się wylegitymować. Nie zdołamy także załatwić żadnych ważnych dla nas spraw. Począwszy od tych najprostszych (odbiór listu poleconego na poczcie), kończąc na kwestiach urzędowych (jak na przykład złożenie wniosku o rentę). 

Dzięki ważnemu dowodowi osobistemu możliwe jest podróżowanie bez paszportu do krajów Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wniosek o dowód można złożyć w dowolnym urzędzie gminy, niezależnie od miejsca zamieszkania czy zameldowania. Co więcej, dowód osobisty można wyrobić także dla osoby poniżej 18. roku życia. Niemniej jednak nie jest to obligatoryjne.

Nowe dowody osobiste, czyli te wydawane od 1 marca 2015 roku, zawierają takie dane, jak na przykład nazwisko rodowe posiadacza czy imiona obojga jego rodziców. Co więcej, obecne dowody podają także płeć biologiczną osoby legitymującej się (K/M). Z drugiej strony jednak ta zaktualizowana wersja dowodu nie wymaga już określenia wzrostu posiadacza ani koloru jego oczu. 

Więcej informacji na temat dowodu osobistego znajdziesz w naszym artykule pt. Dowód osobisty – najważniejsze informacje.

Paszport

Paszport to obok dowodu osobistego jeden z najważniejszych dokumentów tożsamości, jakimi wylegitymować się ma prawo obywatel Polski. Świadectwo to umożliwia podróżowanie poza granice Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Wniosek o wyrobienie paszportu może złożyć każda pełnoletnia osoba, a w przypadku jej całkowitego ubezwłasnowolnienia – opiekun prawny. Standardowa opłata za wyrobienie paszportu w Polsce wynosi 140 złotych. Co więcej, dokument też można wyrobić także poza granicami rzeczypospolitej Polskiej. W tym celu trzeba się jednak udać do odpowiedniego konsulatu. Sprawdź, w jaki sposób wyrobić paszport.

Karta pobytu

Karta Pobytu jest specjalnym dokumentem, jaki pozwala odczytać tożsamość cudzoziemca przebywającego na terenie Polski. Owa karta pobytu (wraz z dokumentem podróży) uprawnia posiadacza do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskiwania wiz.

Karta pobytu wydawana jest cudzoziemcowi, który uzyskał zezwolenie na zamieszkanie w Polsce przez czas oznaczony. Co więcej, karta pobytu przysługuje także cudzoziemcowi posiadającemu zezwolenie na osiedlenie się w Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto dokument ten wydawany jest osobom posiadającym zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE.

W karcie pobytu znajdziemy wszelkie informacje i dane, jakie powinny znaleźć się w pełnoprawnym świadectwie tożsamości. Dokument ten przedstawia więc imiona i nazwisko posiadacza, datę i miejsce jego urodzenia czy numer PESEL (o ile został nadany). Karta zawiera także fotografię posiadacza dokumentu i co więcej – odpowiednią rubrykę na odbicie linii papilarnych. 

Dokument potwierdzający prawo stałego pobytu

Karta stałego pobytu jest specjalnym dokumentem uprawniającym osoby bez polskiego obywatelstwa do przebywania, mieszkania oraz podjęcia pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wydanie dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu wymaga złożenia odpowiedniego wniosku do wojewody. 

Co więcej, cudzoziemiec ubiegający się o kartę stałego pobytu musi spełnić wiele kryteriów oraz wymagań. Przede wszystkim musi on udowodnić spełnienie minimalnego okres przebywania w Polsce (conajmniej 5 lat). Ponadto okres ten powinien być nieprzerwany, co oznacza, że wszystkie wyjazdy poza terytorium RP nie powinny przekraczać łącznie 6 miesięcy.

W odróżnieniu do standardowej karty pobytu, dokument potwierdzający prawo stałego pobytu wydawany jest na czas nieokreślony. Opłata za wydanie tego dokumentu wynosi zaledwie 50 złotych (dla małoletnich cudzoziemców – 25 złotych). Niemniej jednak każdy wnioskodawca musi uiścić także opłatę skarbową w wysokości aż 640 złotych. 

Książeczka żeglarska

Książeczka żeglarska jest podstawowym dokumentem tożsamości marynarzy, którzy podejmują pracę na statkach handlowych. Świadectwo nie tylko potwierdza tożsamość posiadacza. Co więcej, dokument ten dokumentuje także przebieg pracy marynarza i umożliwia przekraczanie przez niego granic morskich. Dzięki książeczce żeglarskiej marynarze mogą przebywać więc we wszystkich portach na całym świecie.

Książeczka żeglarska pełni funkcję paszportu służbowego w momencie przekraczania granic lądowych. Zastosowanie to jest konieczne w takich sytuacjach, jak na przykład wymiany załogi marynarskiej dokonywane za granicą. 

Książeczkę żeglarską wydaje uprawniony organ administracji rządowej niezespolonej – Dyrektor Urzędu Morskiego. Odpowiednie punty składania wniosków znajdują się w Gdyni, w Słupsku oraz w Szczecinie. Co więcej, książeczkę można wyrobić także poza granicami Polski – w placówkach konsularnych.

Żołnierska karta tożsamości

Szczególnym rodzajem świadectwa tożsamości jest karta tożsamości wydawana przede wszystkim żołnierzom w trakcie ich czynnej służby wojskowej. Dokument ten zwykle wykonany jest z poliwęglanów. W szczególnych przypadkach na on jednak formę papierową.

Karta tożsamości zawiera między innymi imię i nazwisko posiadacza karty, datę jego urodzenia, stopień wojskowy i oznaczenie książeczki wojskowej posiadacza karty. Co więcej, w karcie tożsamości znajdziemy także numer PESEL żołnierza, oznaczenie jego grupy krwi, fotografię, a także odręczny podpis.

Aktem prawnym, jaki reguluje kwestię wydawania kart tożsamości, jest Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22. maja 2014 roku. Dokument ten wszedł w życie w lipcu 2014 roku. Jego ujednoliconą treść znaleźć można w Dzienniku Ustaw na rok 2014 pod pozycją 810.

  

Dokument potwierdzający tożsamość – co to jest?

Dokument potwierdzający tożsamość jest specjalną formą świadectwa, na podstawie którego osoba zainteresowana może sprawdzić m.in. wiek lub nazwisko posiadacza. Ta forma dokumentu pełni więc funkcję niejako pomocniczą. Mimo iż dokument ten zawiera wiele danych osobowych posiadacza, nie posiada kompetencji prawomocnego stwierdzania tożsamości.

Dokumenty potwierdzające tożsamość poświadczają konkretne uprawnienia ich posiadaczy. Przykładowo – prawo jazdy potwierdza uprawnienia danej osoby do kierowania pojazdami wskazanego typu.

Z kolei Legitymacja studencka umożliwia posiadaczowi podchodzenie do egzaminów końcowych. Dokument ten pozwala ona na korzystanie z akademickich form pomocy (takich jak chociażby stypendia rektorskie). Ponadto legitymacja studencka uprawnia swych posiadaczy do kupowania wybranych produktów lub usług z tzw. zniżką studencką. W Polskich Kolejach Państwowych owa ulga wynosi aż 51%. 

W kolejnych akapitach naszego artykułu omówimy kilka naczęściej spotykanych rodzajów dokumentów potwierdzających tożsamość.

Prawo jazdy

Prawo jazdy to nic innego, jak dokument potwierdzający uprawnienia danej osoby do prowadzenia konkretnych pojazdów silnikowych (mechanicznych). Wydawaniem prawa jazdy zajmują się odpowiednie organy państwowe, regionalne lub samorządowe.

Pierwsze polskie prawa jazdy wydawane były już w 1918 roku. Niemniej jednak obecne dokumenty znacząco różnią się od tych sprzed 100 lat. Wynika to przede wszystkim ze zmiany przepisów ruchu drogowego i właściwego kodeksu. Co więcej, do uaktualnienia formy prawa jazdy przyczynił się także znaczący rozwój mechaniki i motoryzacji.

Wyrobienie samego dokumentu prawa jazdy kosztuje obecnie 100 złotych i 50 groszy. Co istotne jednak, by móc wnioskować o wyrobienie tego dokumentu konieczne jest ukończenie odpowiedniego kursu. Koszt pełnego szkolenia wraz z obowiązkowymi egzaminami w przypadku najpopularniejszej kategorii B wynosi około 2 000 złotych. Ponadto przyszli kierowcy muszą także przejść odpowiednie badania lekarskie (200 złotych) i wyrobić urzędowy Profil Kandydata na Kierowcę.

Legitymacja studencka

Polska legitymacja studencka jest specjalnym dokumentem potwierdzającym status studenta szkoły wyżej danego posiadacza. Co więcej, legitymacja przyznawana jest zarówno studentom uczelni publicznych, jak i tych prywatnych. Ważność tego dokumentu podlega aktualizacji po każdym semestrze roku akademickiego.

Na legitymacji studenckiej znajdziemy takie informacje, jak na przykład indywidualny numer indeksu studenta. Ponadto dokument ten zawiera także nazwę uczelni wyższej, przez jaką został wydany, adres zamieszkania studenta oraz jego numer PESEL

Legitymacja studencka uprawnia do korzystania z 51% ulgi ustawowej w przypadku przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego. Większość polskich aglomeracji gwarantuje także 50% zniżki na przejazdy komunikacją miejską dla studentów. Co więcej, w wielu niezależnych podmiotach (na przykład puby i restauracje) za okazaniem legitymacji studenckiej można liczyć na specjalne promocje.

 

Czym się różnią?

Dokument tożsamości to prawnie wyznaczony dokument urzędowy potwierdzający tożsamość legitymującej się osoby. By dany dokument mógł zostać uznany za pełnoprawne świadectwo tożsamości, musi on zawierać prawnie określone informacje. Zalicza się do nich przede wszystkim imiona i nazwisko osoby legitymującej się. Ponadto dokument tożsamości musi także określać płeć posiadacza, datę jego urodzenia oraz numer identyfikacyjny (np. PESEL).

Natomiast dokument potwierdzający tożsamość jest specjalną formą świadectwa, na podstawie której osoba zainteresowana może sprawdzić m.in. wiek lub nazwisko posiadacza. Dokument ten pełni więc funkcję niejako pomocniczą. Mimo iż zawiera wiele danych osobowych posiadacza, nie posiada kompetencji prawomocnego stwierdzania tożsamości. Celem jego wydania jest poświadczanie konkretnych uprawnień posiadaczy dokumentu.

Podsumowując – dokument tożsamości wydawany jest po to, by jednoznacznie określać tożsamość jednostki. Dlatego właśnie świadectwo musi zawierać ściśle określone informacje i dane osobowe – tak, by urzędnicy, pracownicy banku czy funkcjonariusze służb mogli bezproblemowo zidentyfikować osobę legitymującą się.

W zupełnie innym celu wydawane są natomiast dokumenty potwierdzające tożsamość. Nie mają one kompetencji do stwierdzania tożsamości posiadacza. Podlegają mniej rygorystycznych przepisom i regulacjom – więc wielu przypadkach można je po prostu podrobić (np. zmieniając zdjęcie w legitymacji szkolnej). Celem wydania takowych dokumentów jest po prostu poświadczenie konkretnych uprawnień posiadacza (w przypadku prawa jazdy – zezwolenia na kierowanie pojazdami silnikowymi). 

Co więcej, dokumenty te pełnią często funkcję pomocniczego sprawdzenia tożsamości. Dzieje się tak, gdy sytuacja nie wymaga sprawdzenia pełnej identyfikacji danej osoby, lecz jedynie kilku drobnych informacji. Przykładowo – sprzedawca w sklepie nie musi poznać naszego PESEL-u, by sprzedać nam alkohol. Wystarczy, że z odpowiedniego dokumentu wyczyta nasz wiek (lub chociaż rok narodzin).

 

Podstawna prawna

W polskim prawie uchwalono kilka niezależnych ustaw, które regulują kwestię uznawania dokumentów za pełnoprawne świadectwa tożsamości. Aktami tymi są odpowiednio:

  • Ustawa z dnia 6. sierpnia 2010 roku o dowodach osobistych (Dz.U. 2010 nr 167 poz. 1131);
  • Ustawa z dnia 13. lipca 2006 roku o dokumentach paszportowych (Dz.U. 2006 nr 143 poz. 1027);
  • Ustawa z dnia 12. grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (Dz.U. 2013 poz. 1650);
  • Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22. maja 2014 roku w sprawie kart i tabliczek tożsamości wydawanych żołnierzom zawodowym i żołnierzom pełniącym służbę kandydacką (Dz.U. 2014 poz. 810);
  • Ustawa z dnia 5. sierpnia 2015 roku o pracy na morzu (Dz.U. 2015 poz. 1569).

Podsumowanie


Źródła:
http://www.cpd.mswia.gov.pl/dokumenty
https://udsc.gov.pl/cudzoziemcy/obywatele-panstw-trzecich/chce-osiedlic-sie-w-polsce/zezwolenie-na-pobyt-staly/
http://www.stcw.pl/index.php?str=2&id=8&mg=1
https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_jazdy_w_Polsce

Komentarze (6)
Wojtek Skorpion, 8 sierpnia 2020 o 21:32

Czy jak posiadam podwójne obywatelstwo polsko-niemieckie mogę sie legitymować niemieckimi dokumentami nie posiadając przy sobie dokumentów polskich ?

Fakt ! Książeczka żeglaska też mnie zaskoczyła . Ale z tekstu wynika że to nie ta , którą posiadam. W moim przypadku wydał ją PZŻ. A tu mowa o Urzędzie Morskim .

idac na wybory zapomnialam zabrac dowod osobisty miala legitymacje emeryta rencisty , niestety nie uznano trgo za dokument tozsamosci i nie moglam oddac glosu . czy slusznie postapili

idac na wybory zapomnialam zabrac dowod osobisty miala legitymacje emeryta rencisty , niestety nie uznano trgo za dokument tozsamosci i nie moglam oddac glosu . czy slusznie postapili

książeczka żeglarska, ale nie amatorska chyba

o tej ksiazeczce zeglarskiej i karcie zolnierzy to bym sie w zyciu nie spodziewala hahaha