Jednym z przywilejów, jakie państwo polskie gwarantuje swym obywatelom, jest możliwość skorzystania z urlopu tacierzyńskiego. Sprawdziliśmy, komu w 2019 roku przysługuje owe prawo, jaki jest wymiar urlopu i kiedy można z niego skorzystać.

Autor: Halszka Gronek
Dodano: 12.01.2019
Udostępnij:

Spis treści

1. Urlop tacierzyński – co to jest?
2. Kiedy ojciec może wykorzystać urlop?
3. Wymiar urlopu tacierzyńskiego w 2019.
4. Jak otrzymać urlop tacierzyński?
5. Wniosek o urlop tacierzyński.
6. Wymagane dokumenty.
7. Urlop tacierzyński a ojcowski.
8. Pytania i odpowiedzi.
9. Podsumowanie.

  

Urlop tacierzyński – co to jest?

Urlop tacierzyński – obok urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego – jest specjalnym uprawnieniem, jakie przysługuje pracującym ojcom. Prawo do skorzystania z dedykowanego urlopu zagwarantowane zostało Polakom przez państwo polskie w ramach wypełniania rządowej polityki prorodzinnej. 

Sam termin „urlop tacierzyński” nie występuje w Kodeksie pracy. Wszystko dlatego, iż owy przywilej, dla ułatwienia nazwany „tacierzyńskim”, jest w zasadzie urlopem „macierzyńskim”. Dlaczego?

Najprościej mówiąc: urlop tacierzyński to ta część urlopu macierzyńskiego, z którego matka dziecka zrezygnowała na rzecz ojca. Rodzicom nie przysługuje równo po całym wymiarze urlopu – mogą natomiast podzielić się jednym. Co więcej, żadne z nich nie musi wykorzystać pełnego wymiaru. Wszystko zależy od  indywidualnej decyzji rodzicieli. 

Z urlopu tacierzyńskiego może (lecz nie musi) skorzystać ojciec dziecka, jeśli uprzywilejowana matka zgodzi się zrezygnować z tego uprawnienia. Dzięki takiemu rozwiązaniu ojciec zyskuje możliwość spędzenia czasu ze swym dzieckiem – z dala od miejsca zatrudnienia i pracowniczych obowiązków.

 

Kiedy ojciec może wykorzystać urlop?

To, czy ojciec będzie miał możliwość skorzystania z urlopu tacierzyńskiego, zależy przede wszystkim od decyzji matki dziecka. Wedle prawa bowiem to kobieta, która donosiła i wydała na świat dziecko, jest w tej kwestii uprzywilejowana. 

Świeżo upieczona matka ma konieczność wykorzystania 14 tygodni wolnego – począwszy od dnia narodzin dziecka. Jest to czas nakazany jej prawnie na rekonwalescencję, odzyskanie sił po porodzie i zapewnienie dziecku odpowiedniej opieki. 

Po wykorzystaniu owych 14 dni matka ma możliwość wyboru, czy chce pozostać na urlopie macierzyńskim, czy decyduje się na powrót do pracy. W drugim przypadku pozostałą pulę urlopu wykorzystać będzie mógł ojciec dziecka. To, ile owa pula wynosi, zależy od ilości dzieci urodzonych przez matkę. Im więcej noworodków przyszło na świat podczas danego porodu, tym większa pula urlopu będzie przysługiwać.

Prawo do urlopu macierzyńskiego ojciec dziecka nabywa także wtedy, gdy matka wymaga opieki szpitalnej i nie może sprawować opieki nad noworodkiem. Również i w przypadku śmierci matki ojcu przysługuje prawo do wykorzystania pozostałej części urlopu macierzyńskiego. 

Oczywiście warunkiem koniecznym do zyskania prawa urlopowego nie jest status pracownika. Na skorzystanie z pozostałej puli dni urlopu macierzyńskiego liczyć może także zleceniobiorca, wykonawca dzieła, a nawet – przedsiębiorca. Ważne, by opłacał on – obowiązkowo lub dobrowolnie – składki na ubezpieczenie chorobowe.  

Wymiar urlopu tacierzyńskiego w 2019

Jak zaznaczyliśmy już we wcześniejszej części artykułu, to, czy ojciec będzie miał możliwość skorzystania z urlopu tacierzyńskiego, zależy od decyzji matki dziecka. Świeżo upieczona mama ma obowiązek wykorzystania 14 tygodni wolnego – począwszy od dnia narodzin dziecka. Po tym czasie kobieta ma możliwość wyboru, czy chce dalej pozostać na urlopie macierzyńskim.

Jeśli kobieta zdecyduje się na powrót do pracy, pozostałą pulę urlopu macierzyńskiego wykorzystać będzie mógł (lecz nie musiał) ojciec dziecka. W takim wypadku wymiar urlopu tacierzyńskiego wynosił będzie odpowiednio:

  • 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka (20 tygodni podstawy urlopu macierzyńskiego pomniejszone o 14 tygodni obowiązkowego wolnego dla matki);
  • 17 tygodni w przypadku urodzenia bliźniąt (31 tygodni podstawy minus 14 tygodni obowiązkowego wolnego dla matki);
  • 19 tygodni w przypadku narodzin trojaczków (33 tygodnie podstawy minus 14 tygodni obowiązkowego wolnego dla matki);
  • 21 tygodni w przypadku narodzin czworaczków (35 tygodni podstawy minus 14 tygodni obowiązkowego wolnego dla matki);
  • 23 tygodnie w narodzin co najmniej pięciorga dzieci (37 tygodni podstawy minus 14 tygodni obowiązkowego wolnego dla matki).

Co bardzo ważne, w przeciwieństwie do urlopu ojcowskiego, wymiaru urlopu tacierzyńskiego nie można dzielić. Uprawniony ojciec musi zdecydować się na jednorazowe skorzystanie z przysługującego mu wolnego. 

 

Jak otrzymać urlop tacierzyński?

Ojciec uprawniony do skorzystania z urlopu macierzyńskiego ma obowiązek zgłosić swemu pracodawcy fakt przejścia na urlop najpóźniej 14 dni przed jego rozpoczęciem. Co równie ważne, matka rezygnująca z nieobowiązkowej puli urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca dziecka, musi zgłosić owy fakt swemu pracodawcy co najmniej 14 dni przed planowanym powrotem do pracy. 

Tata-pracownik, chcąc otrzymać urlop tacierzyński, musi wypełnić odpowiedni wniosek i przygotować dla pracodawcy komplet niezbędnych dokumentów. Co więcej, pracodawca poinformowany o urlopie pracownika do 14 dni przez jego rozpoczęciem ma obowiązek uwzględnienia wniosku urlopowego. Odmowa udzielenia wolnego byłaby złamaniem prawa pracy. 

To, w jakiej wysokości tata-pracownik otrzyma zasiłek za okres urlopu tacierzyńskiego, nie jest odgórnie ustalone. Odpowiednie świadczenie wypłacane za okres urlopu macierzyńskiego/tacierzyńskiego (nie uwzględniając urlopu rodzicielskiego) przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru. 

Owa podstawa ustalana jest natomiast w taki sam sposób, jak w przypadku urlopu ojcowskiego. Bazę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowi średnia podstawa wymiaru składki chorobowej z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc przyjścia na świat dziecka.

 

Wniosek o urlop tacierzyński

Ojciec uprawniony przez matkę do skorzystania z urlopu ma obowiązek zgłoszenia pracodawcy owy fakt najpóźniej 14 dni przed rozpoczęciem urlopu. Tata-pracownik, chcąc otrzymać tak zwany urlop tacierzyński, musi wypełnić odpowiedni wniosek i przygotować dla pracodawcy komplet niezbędnych dokumentów.

Wniosek o przyznanie urlopu tacierzyńskiego powinien zawierać przede wszystkim:

  1. imię i nazwisko pracownika,
  2. datę złożenia wniosku (najpóźniej – 14 dni przed rozpoczęciem planowanego wolnego),
  3. dane urodzonego dziecka (lub dzieci), z tytułu którego ojciec wnioskuje o urlop;
  4. oświadczenie o wykorzystanej części urlopu macierzyńskiego przez matkę dziecka (zarówno przed porodem, jak i po porodzie);
  5. informację o wymiarze wolnego, o jaki wnioskuje tata-pracownik.

Jeśli wniosek zostanie prawidłowo wypełniony i trafi na biurko pracodawcy najpóźniej 14 dni przed planowanym wolnym, będzie on musiał zostać zatwierdzony. Złamanie tego przepisu będzie równoznaczne ze złamaniem prawa polskiego. I dotyczy to nie tylko pracowników na umowie o pracę, lecz wszystkich podlegających ubezpieczeniu chorobowemu.

Wymagane dokumenty

Jak wskazaliśmy w poprzednim punkcie naszego artykułu, pracownik ubiegający się o przyznanie urlopu tacierzyńskiego powinien złożyć u swego pracodawcy odpowiedni wniosek. Co jednak bardzo istotne, sam wniosek nie wystarczy do tego, by uzyskać prawo do wolnego. 

Pismo pracownicze powinno zostać uzupełnione o takie dokumenty, jak:

  1. skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt narodzin dziecka (oczywiście mogą być to kopię owych dokumentów);
  2. pisemne oświadczenie matki dziecka o rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca dziecka;
  3. zaświadczenie o stanie zdrowia matki, w przypadku gdy zmuszona jest do pobytu w szpitalu, w związku z czym ojciec uprawniony zostaje do wykorzystania urlopu macierzyńskiego;
  4. akt zgonu matki, w powołaniu na który ojciec pragnie wykorzystać pulę przysługujących dni urlopu macierzyńskiego.

 

Urlop tacierzyński a ojcowski

Urlopy tacierzyński i ojcowski – choć tak często mylone i uważane za tożsame – są zupełnie różnymi wymiarami wolnego. Urlop tacierzyński to w zasadzie niewykorzystana część urlopu macierzyńskiego, jakie polskie prawo gwarantuje świeżo upieczonej matce. Ojciec skorzysta z owego przywileju tylko wtedy, gdy mama noworodka odstąpi mu własnej puli i tym samym powróci do pracy. 

Urlop ojcowski jest z kolei pulą 14 dni wolnego, jaką każdy ojciec (o ile posiada władzę rodzicielską) może wykorzystać – niezależnie od urlopu matki dziecka. Ową ojcowską pulę dni wolnych można pobrać w ciągu 24 miesięcy od narodzin dziecka (lub jego przysposobienia). Co więcej, można ją podzielić na dwie 7-dniowe części. 

Za czas przebywania na urlopie tacierzyńskim (de facto macierzyńskim) przysługuje zasiłek macierzyński. Natomiast za czas przebywania na 14-dniowym urlopie ojcowskim przysługuje zasiłek tacierzyński. Nazewnictwo to – niestety wyjątkowo niefortunne – w wielu przypadkach odpowiada za mylenie zasiłku za urlop tacierzyński z zasiłkiem tacierzyńskim za urlop ojcowski.

Pytania i odpowiedzi

Czy za czas przebywania na urlopie tacierzyńskim przysługuje mi zasiłek tacierzyński?

Ojcu korzystającemu z urlopu tacierzyńskiego przysługuje odpowiednie świadczenie, lecz jego nazwą nie jest przymiotnik „tacierzyński”. Zasiłek tacierzyński bowiem to świadczenie wypłacane za zupełnie inny okres wolnego – za urlop ojcowski. Nazewnictwo to – niestety wyjątkowo niefortunne – w wielu przypadkach odpowiada za mylenie zasiłku za urlop tacierzyński z zasiłkiem tacierzyńskim za urlop ojcowski.

Niemniej jednak tata-pracownik może liczyć na przyznanie stosownego świadczenia za okres przebywania na urlopie tacierzyńskim. Tenże zasiłek „nie-tacierzyński” przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru. Ową podstawę stanowi natomiast średnia podstawa wymiaru składki chorobowej z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc przyjścia na świat dziecka.


Czy bezrobotny ojciec może liczyć na przyznanie zasiłku z tytułu przebywania na urlopie tacierzyńskim?

Wypłacenie zasiłku macierzyńskiego osobie bezrobotnej jest możliwe – lecz tylko wtedy, gdy rodzic zarejestrowany jest w powiatowym urzędzie pracy. Z tytułu rejestracji podlega on wówczas ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Bezrobotnemu rodzicowi wypłacony zostanie zasiłek za czas urlopu macierzyńskiego w wysokości minimalnej – czyli równiej 1 000 złotych miesięcznie.


Czy będąc ojcem dziecka, mogę skorzystać z pełnego wymiaru urlopu macierzyńskiego mojej żony?

Niestety nie. Świeżo upieczona mama ma obowiązek wykorzystania 14 tygodni wolnego – począwszy od dnia narodzin dziecka. Dopiero po tym czasie kobieta ma możliwość wyboru, czy chce dalej pozostać na urlopie macierzyńskim.

Jeśli Pana żona zdecyduje się na powrót do pracy, pozostałą pulę urlopu macierzyńskiego będzie Pan mógł wykorzystać. W takim przypadku wymiar urlopu tacierzyńskiego wynosił będzie odpowiednio:

  • 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka;
  • 17 tygodni w przypadku urodzenia bliźniąt;
  • 19 tygodni w przypadku narodzin trojaczków;
  • 21 tygodni w przypadku narodzin czworaczków;
  • 23 tygodnie w narodzin co najmniej pięciorga dzieci.

Czy urlop tacierzyński przysługuje mi, jeśli jestem zatrudniony na umowę-zlecenie?

Oczywiście warunkiem koniecznym do zyskania prawa urlopowego nie jest status pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy. Na skorzystanie z niewykorzystanej puli dni urlopu macierzyńskiego liczyć może także zleceniobiorca, wykonawca dzieła, a nawet – przedsiębiorca. Ważne, by opłacać – obowiązkowo lub dobrowolnie – składki na ubezpieczenie chorobowe. To właśnie one uprawniają do skorzystania z urlopu ojcowskiego. 


 

Podsumowanie

1) Urlop tacierzyński – obok urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego – jest specjalnym uprawnieniem, jakie w Polsce przysługuje pracującym ojcom.

2) Sam termin „urlop tacierzyński” nie występuje w Kodeksie pracy. Wszystko dlatego, iż owy przywilej, dla ułatwienia nazwany „tacierzyńskim”, jest w zasadzie urlopem „macierzyńskim”, którego w pełni nie wykorzystała matka dziecka.

3) Z urlopu tacierzyńskiego może (lecz nie musi) skorzystać ojciec dziecka, jeśli uprzywilejowana matka zgodzi się zrezygnować z tego uprawnienia.

4) Świeżo upieczona matka ma konieczność wykorzystania 14 tygodni wolnego – począwszy od dnia narodzin dziecka. Pozostałą część urlopu może ona jednak odstąpić ojcu dziecka. 

5) To, ile dni wynosi przysługujący wymiar urlopu, zależy od ilości dzieci urodzonych przez matkę. Im więcej noworodków przyszło na świat podczas danego porodu, tym większa pula urlopu będzie przysługiwać.

6) Wymiar urlopu tacierzyńskiego może wynosić maksymalnie 6 tygodni w przypadku urodzenia jedynaka, 17 tygodni w przypadku bliźniąt, 19 tygodni w przypadku trojaczków 21 tygodni w przypadku czworaczków i 23 tygodnie w chwili narodzin co najmniej pięciorga dzieci.

7) Na przyznanie niewykorzystanej puli dni urlopu macierzyńskiego liczyć może pracodawca etatowy, zleceniobiorca, wykonawca dzieła, a nawet przedsiębiorca. Ważne, by opłacał on składki na ubezpieczenie chorobowe.  

8) Ojciec uprawniony do skorzystania z urlopu macierzyńskiego ma obowiązek zgłoszenia swemu pracodawcy faktu przejścia na urlop najpóźniej 14 dni przed jego rozpoczęciem.

9) Za czas przebywania na urlopie tacierzyńskim (de facto macierzyńskim) przysługuje zasiłek macierzyński. Świadczenie to wypłacane jest w wysokości 100% podstawy wymiaru. Ową podstawę stanowi natomiast średnia podstawa wymiaru składki chorobowej z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc przyjścia na świat dziecka.

10) Urlop tacierzyński jest niepodzielny. Nie można wykorzystać go w partiach, lecz koniecznie – jednorazowo. 


Źródła:

https://www.gov.pl/web/rodzina/urlop-macierzynski

Oceń:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
Średnia: 0 / 5, łącznie 0 ocen
Komentarze