Pożyczanie pieniędzy od rodziny w kontekście odprowadzenia odpowiedniego podatku bywa często dość skomplikowaną sytuacją. Wysokość kwoty, termin otrzymania pożyczki, ilość uzyskanych finansowań – to tylko niektóre z czynników wpływających na to, czy musimy odprowadzić podatek z tego typu pożyczek, czy jednak nie. Warto więc dowiedzieć się, na jakiej zasadzie działają pożyczki otrzymywane od rodziny i kiedy należy je zgłosić do Urzędu Skarbowego.

Autor: Marta Janusz
Dodano: 07.09.2021
Udostępnij:

Pożyczka od rodziny – ciągle popularna

Pożyczanie pieniędzy w sytuacji kłopotów finansowych lub niewystarczającej ilości potrzebnych funduszy to powszechnie znane zjawisko. W dzisiejszych czasach opcji pożyczek jest bardzo dużo – możemy udać się w tym celu do banku, firmy pożyczkowej, czy też zaczerpnąć dodatkowej gotówki w formie kredytu online. Łatwiejszą opcją jest czasami pożyczenie dodatkowych pieniędzy od rodziny.

Decydowanie się na wzięcie pożyczki od rodziny jest bardzo częstym zjawiskiem. Ludzie decydują się pożyczyć określoną kwotę od zaufanych osób, ponieważ wydaje się to być najprostszym sposobem. W takich sytuacjach nie wymaga się od Pożyczkobiorcy podpisywania umów, spełnienia określonych wymagań, czy też fatygowania się osobiście do placówek pożyczkowych.

Dodatkowym plusem tego typu pożyczek jest fakt, że bliscy rzadko wymagają oddania kwoty zwiększonej o odsetki. Zazwyczaj oddaje się dokładnie taką samą kwotę, jaką się pożyczyło. Ponadto, nie musimy dokumentować na co oraz kiedy wydaliśmy otrzymane pieniądze. To wszystko sprawia, że pożyczki udzielane w rodzinie są stale popularne.

Pożyczki od rodziny a PCC

Istnieje kilka wyjątkowych sytuacji, które pozwalają zwolnić się z obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Ustawa PCC mówi o zwolnieniu z obowiązku podatkowego, jeśli pożyczka została udzielona między osobami spokrewnionymi, zaliczonymi do pierwszej grupy podatkowej oraz nie przekroczyła 9637 złotych. Oznacza to, że pożyczki otrzymane m.in. od małżonka, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, teściów są zwolnione z odprowadzenia za nie podatku. Ważną informacją jest jednak fakt, że kwota 9637 złotych obejmuje okres 5 lat. Ponadto, na 5 lat składają się wszystkie udzielone wsparcia finansowe, a nie tylko jednorazowa pożyczka.

W przypadku otrzymania pożyczki od najbliższej rodziny (np. rodziców, rodzeństwa), której kwota nie przekroczy 9637 złotych, również nie musimy zgłaszać tego do urzędu skarbowego, ponieważ są to pożyczki wolne od podatku.

Co się dzieje w przypadku otrzymanej pożyczki od rodziny, której kwota przekroczy 9637 złotych? Istnieje możliwość uniknięcia odprowadzenia 0,5% podatku, jednak jest to możliwe wyłącznie w przypadku pożyczek otrzymanych przez małżonków, wstępnych, zstępnych pasierba, rodzeństwo, ojczyma, macochę. Nie zalicza się tu pożyczek otrzymanych od teściów, zięcia oraz synowej. Ponadto, należy spełnić następujące wymagania:

– musimy złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych PCC-3 w urzędzie skarbowym, w ciągu 14 dni od daty dokonania czynności,

– udokumentować otrzymanie pożyczki na rachunek bankowy lub rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej albo na przekaz pocztowy.

W przypadku nie zgłoszenia otrzymanej pożyczki w kwocie ponad 9637 złotych w ciągu 14 dni od jej otrzymania, urząd skarbowy zażąda od nas zapłacenia zadatku w wysokości 0,5 %. Ponadto, jeżeli Urząd Skarbowy odkryje, że przez ostatnie 5 lat nie zgłaszaliśmy innych, dodatkowych pożyczek, to ma prawo zażądać od nas zapłaty do 20% podatku od podstawy opodatkowania pożyczki.

Grupy podatkowe a pożyczki rodzinne

Jak już wspomnieliśmy, podatek od czynności cywilnoprawnych jest regulowany ustawowo i wynosi 0,5% podstawy. W sytuacji, w której nie zgłosimy otrzymania pożyczki do Urzędu Skarbowego, możemy liczyć się z sankcją w wysokości nawet do 20% podstawy. W przypadku pożyczek od rodziny sytuacja wygląda trochę inaczej. Najważniejsza jest kwota oraz stopień pokrewieństwa między pożyczkodawcą a pożyczkobiorcą.

Jak dobrze wiemy, rodzina jest szerokim pojęciem. Stopnie pokrewieństwa sięgają wielu pokoleń wstecz i są one bardzo rozległe. Dodatkowo pożyczki od rodziny nie muszą jedynie oznaczać transakcji między najbliższymi członkami jak np. małżonkowie, rodzice, rodzeństwo, ale również kuzynostwo. Najważniejszą rolę w temacie pożyczki w rodzinie odgrywa grupa podatkowa:

Pierwsza grupa podatkowa:

Należą do niej małżonkowie, wstępni, zstępni, rodzeństwo, pasierbowie, synowe, zięciowie, macochy, ojczymowie oraz teściowie. W tej grupie kwotą wolną od PCC jest 9637 złotych. W takiej sytuacji nie musimy zgłaszać otrzymania pożyczki do urzędu skarbowego lub odprowadzać od niej podatku.

Co się dzieje, jeżeli przekroczymy tę kwotę? Jeśli pożyczka nie dotyczy teściów, synowej lub zięcia, to nadal jesteśmy zwolnieni z podatku od czynności cywilnoprawnych. Wystarczy jedynie złożyć wniosek PCC-3 w odpowiednim urzędzie skarbowym oraz dołączyć zaświadczenie potwierdzające udzielenie pożyczki.

Jak już wspominaliśmy wcześniej, na kwotę 9637 złotych składa się suma pożyczek udzielonych danej osobie w ciągu 5 lat. Jeżeli w tym czasie otrzymaliśmy kwotę wyższą, to musimy poinformować o tym niezwłocznie urząd skarbowy.

W przypadku pożyczek udzielanych poza pierwszą grupą podatkową, należy niezwłocznie złożyć do urzędu skarbowego druk PCC-3. Co istotne, liczy się również czas złożenia takiego pisma – jest to maksymalnie 14 dni od otrzymania pożyczki. Ponadto, należy także zapłacić podatek o wysokości 0,5%.

Jaki podatek trzeba zapłacić od pożyczki w rodzinie?

Pożyczki udzielane w rodzinie są wygodną opcją, z której korzysta wielu ludzi. Nie wymagają one składania obszernych dokumentacji, a sam proces otrzymania zapożyczenia odbywa się sprawnie. Dodatkowo nie musimy martwić się o spełnianie określonych wymogów, by uzyskać finansowanie.

Ponadto, jeżeli przestrzegamy tego, aby łączna kwota pożyczek w ciągu 5 lat nie przekroczyła 9637 złotych, możemy być zwolnieni z odprowadzenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Sytuacja jednak nie zawsze jest taka prosta i musimy uważać na przypadki, w których możemy spodziewać się dodatkowych obowiązków.

Jeżeli łączna suma otrzymanych pożyczek w ciągu 5 lat (w pierwszej grupie podatkowej), przekroczy kwotę 9637 złotych, musimy zapłacić podatek wynoszący 0,5% otrzymanej pożyczki oraz natychmiast złożyć odpowiednie pismo w urzędzie skarbowym. Mamy na to 14 dni. Jeśli nie wypełnimy tego obowiązku, istnieje duże prawdopodobieństwo, że w trakcie kontroli skarbowej nałożona zostanie na nas sankcja karna. Jej wysokość może sięgać nawet 20%. Oznacza to, że jeżeli pożyczkobiorca otrzymał łącznie 12000 złotych pożyczki, to będzie musiał odprowadzić aż 2400 złotych podatku.

Dlatego tak ważne jest przestrzeganie maksymalnej kwoty otrzymanych pożyczek, a w przypadku jej przekroczenia – zgłoszenie tego jak najszybciej do urzędu skarbowego.

Umowa pożyczki – czym jest?

Jej głównym założeniem jest przekazanie przez pożyczkodawcę określonej kwoty pieniędzy lub dobra materialnego, dla wybranego pożyczkobiorcy. Osoba, która otrzyma określoną kwotę, lub majątek jest zobowiązana do jego zwrotu w określonym stanie oraz terminie, który został określony wcześniej w umowie.

Powszechnie przyjmuje się, że umowy pożyczki są opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC), który wynosi pół procenta pożyczanej kwoty. Tyczy się to pożyczek zgłoszonych do urzędu skarbowego. Jeśli tego nie zrobimy, możemy spodziewać się podatku sankcyjnego, który zostanie na nas nałożony. Ważną informacją jest fakt, że obowiązek podatkowy leży po stronie pożyczkobiorcy.

Czy jest potrzebna umowa pożyczki rodzinnej?

Ludzie potrzebujący szybko dodatkowej gotówki często wybierają opcję pożyczenia pieniędzy od rodziny. W przeciwieństwie do pożyczek oferowanych przez banki lub firmy pożyczkowe, zapożyczenia od rodziny nie kojarzą się z formalnościami czy podpisywaniem umów pożyczkowych. W praktyce nie zawsze jednak wygląda to w ten sposób.

Jeżeli kwota pożyczki wynosi więcej niż 1000 złotych, to zgodnie z obowiązującym prawem, powinniśmy spisać umowę pożyczkową. Nie jest to skomplikowany dokument, ponieważ wystarczy jedynie wskazać w nim kwotę pożyczki, najważniejsze informacje o osobie udzielającej finansowania oraz o pożyczkobiorcy, a także określić warunki spłaty zadłużenia (np. czas zwrotu pieniędzy, ewentualne odsetki za niedotrzymanie terminu).

Warto wiedzieć, że jeśli kwota nie przekracza 1000 złotych, można sporządzić taką umowę w formie ustnej. Wszystko zależy od naszych preferencji.

Co więcej, na umowie możemy również zamieścić informację o ewentualnym oprocentowaniu zapożyczenia. Jeżeli zdecydujemy się obustronnie określić odpowiednie koszty związane z pożyczką, to musimy koniecznie udokumentować pożyczkę. Takie potwierdzenie trafia na konto bankowe odbiorcy i jest opatrzone odpowiednim opisem. W przypadku przekazania pieniędzy w gotówce, musimy okazać w urzędzie skarbowym inną formę, która potwierdzi wykonaną transakcję.

Umowa pożyczki rodzinnej – wzór

Ważne jest, aby umowa pożyczkowa zawierała poniższe informacje:

1. Data i miejsce zawarcia umowy pożyczki.

2. Określenie stron umowy (pożyczkobiorca oraz pożyczkodawca), zawarcie najważniejszych informacji takich jak: data urodzenia, adres zamieszkania, numer ewidencyjny dokumentu tożsamości, numer PESEL.

3. Wskazanie co jest przedmiotem umowy.

4. Wskazanie kwoty pożyczki oraz formy jej wypłaty (np. w formie gotówki lub przelewu na konto).

5. Pokwitowanie odbioru pożyczki

6. Ustalenie warunków zwrotu pożyczki.

7. Oświadczenie o stanie majątkowym/sytuacji materialnej pożyczkobiorcy.

8. Warunki wypowiedzenia umowy.

9. Podpisy obydwu stron.

Poza wskazanymi powyżej informacjami możemy dodać własne elementy, które są według nas konieczne. Oczywiście muszą być zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Na takiej umowie mogą się znaleźć również zapisy związane np. z ewentualnym uszkodzeniem przedmiotu umowy, warunkami odstąpienia od umowy.

W przypadku pożyczki, w której jedna ze stron prowadzi działalność gospodarczą, należy podać również NIP. KRS oraz REGON.

Gdzie zgłosić pożyczkę rodzinną?

Standardowo możemy to zrobić na dwa sposoby: w urzędzie skarbowym lub drogą online. W przypadku zgłoszenia pożyczki rodzinnej przez Internet, możemy liczyć na szybszy oraz mniej skomplikowany proces. Wystarczy jedynie zalogować się w portalu podatkowym, wybrać formularz PCC-3 i uzupełnić wymagane dane. Jeśli musimy zapłacić podatek od pożyczki, możemy wpłacić określoną kwotę na konto urzędu skarbowego, lub dokonać wpłaty w stacjonarnej kasie.

Warto pamiętać, że zarówno sposób zgłoszenia pożyczki w stacjonarnej placówce urzędu skarbowego, lub przez Internet, wymaga złożenia formularzu PCC-3.

Czy pożyczki od rodziny to dobry pomysł?

Każda pożyczka wiąże się zarówno z wieloma plusami, ale również musimy mieć świadomość wystąpienia pewnego ryzyka. Niezależnie od tego, czy sięgamy po pożyczkę w banku, firmie pożyczkowej lub korzystamy z finansowań dostępnych online, bądź też decydujemy się na pożyczkę od rodziny – każda z tym opcji wiąże się z możliwymi problemami.

Pożyczka od rodziny przemawia do większości osób zwłaszcza tym, że nie wymaga przeważnie dodatkowego oprocentowania, podpisywania umowy i innych prawnych dokumentów. Dodatkowo czas spłaty zadłużenia (nawet jeśli jest konkretnie ustalony), może się trochę przesunąć. Ruchomość obowiązującego terminu nie będzie się zazwyczaj wiązała z dodatkowymi sankcjami pieniężnymi.

Pamiętajmy jednak o tym, że pożyczki rodzinne są transakcją majątkową, która następuje wśród osób bliskich. Co za tym idzie – niektórzy pożyczkobiorcy nie są na tyle odpowiedzialni, aby oddać pieniądze w określonym terminie jeśli wiedzą, że nie reguluje tego bank lub firma pożyczkowa. Często doprowadza to do sytuacji, w których strona pożyczająca pieniądze, nie może doczekać się ich spłaty. To z kolei może prowadzić do niepotrzebnego stresu, a nawet sytuacji konfliktowych między członkami rodziny.

Pomimo licznych zalet, które wiążą się z pożyczką od rodziny, musimy dokładnie przemyśleć, czy chcemy zdecydować się na takie zobowiązanie. Warto w tym celu spisać umowę pożyczkową, jak również być maksymalnie pewnym, że zwrócimy pożyczony majątek w określonym terminie.

Pożyczki w rodzinie – jakie plusy?

Jak już wspominaliśmy, pożyczki w rodzinie są często bardzo popularną opcją. Tak liczne zainteresowanie zawdzięczają między innymi tym, że są zawierane między bliskimi osobami, co wpływa na poczucie komfortu obu stron. Poniżej prezentujemy najczęściej wymieniane plusy pożyczek w rodzinie:

– większość z nich jest nieoprocentowana

– najczęściej oddajemy dokładnie tyle, ile pożyczyliśmy

– data spłaty bywa elastyczna i rzadko pociąga za sobą dodatkowe koszty takie jak np. odsetki

– oznaczają często minimum wymaganych formalności

– pieniądze otrzymujemy bardzo szybko

– są dobrym rozwiązaniem dla osób, które mają kłopoty finansowe i nie otrzymałyby pożyczki w banku

Minusy pożyczania w rodzinie

Każde zobowiązanie finansowe niesie ze sobą pewne ryzyko. Jest tak również w przypadku pożyczek w rodzinie, które oprócz wymienionych wyżej zalet, posiadają również minus. Poniżej przedstawiamy najczęściej wymieniane wady pożyczek w rodzinie:

– zdarza się, że pożyczkobiorca nie oddaje zapożyczenia w terminie, ponieważ ma poczucia możliwej kary

– przedłużanie terminu spłaty może prowadzić do konfliktów między członkami rodziny

– w przypadku niewypłacalności, pożyczkobiorca nie jest w stanie oddać długu, a to może skutkować zerwaniem relacji rodzinnych

– w szczególnych przypadkach konfliktu sprawy trafiają do sądu

– elastyczna data spłaty bywa bardzo uciążliwa dla osoby, która udzieliła pożyczki

Lepiej pożyczać w rodzinie czy w banku?

Nie istnieje jednoznaczna odpowiedź na to pytanie, ponieważ wszystko zależy od naszych preferencji i indywidualnej sytuacji majątkowej. Osoby, których sytuacja finansowa jest na tyle zła, że nie mają możliwości otrzymania nawet pożyczki dla zadłużonych, muszą szukać alternatywnej opcji wspomożenia finansowego.

W takich sytuacjach szczególnie pomocne są pożyczki od rodziny. Jeżeli jesteśmy pewni, że nasz budżet udźwignie takie zobowiązanie finansowe i będziemy w stanie spłacić w terminie takie zadłużenie, to możemy zdecydować się na tego typu opcję.

Natomiast jeśli nie jesteśmy pewni naszej wypłacalności, to lepiej nie nadużywać dobrej woli członka rodziny i zrezygnować z pomysłu takiej pożyczki na rzecz finansowania w banku. W powyższej części artykułu wspominaliśmy, że przedłużanie terminu spłaty może prowadzić do konfliktów między najbliższymi.

Bank lub firma oferująca pożyczki przedstawia Interesantowi konkretne wymagania, które musi spełniać, aby otrzymać finansowanie. Może być to kłopotliwe oraz trudne do wypełnienia. Ponadto, pożyczki udzielane w bankach często są związane z dodatkowymi opłatami. Naliczane są dodatkowe kwoty udzielenia pożyczki, odsetki w przypadku niespłacenia zadłużenia w terminie oraz inne opłaty.

Zdecydowanie się na wzięcie pożyczki w banku lub w firmie pożyczkowej jest dobrym pomysłem szczególnie wtedy, kiedy nie jesteśmy pewni, czy będziemy w stanie spłacić pożyczkę od rodziny w konkretnym terminie.

Dla pożyczkobiorców banki oferują różne rozwiązania finansowe. Może być to na przykład wygodny kredyt konsolidacyjne online, który pozwala połączyć kilka zobowiązań finansowych w jedno, co wydłuża dodatkowo czas spłaty. Ponadto, tego typu kredyt jest dostępny w pełni online, dzięki czemu nie musimy nawet wychodzić z domu.

Dla osób zainteresowanych pożyczką, przydatne są również pożyczki prywatne, lub pożyczki bez baz. Pożyczki prywatne nie wymagają od Klienta okazywania niemalże żadnych zaświadczeń i zapewniają błyskawiczną wypłatę gotówki. Natomiast pożyczki bez baz są przydatne szczególnie wtedy, gdy chcemy uzyskać finansowanie jako osoby zadłużone, lub posiadające zaległości odnotowane w bazach dłużników. Pożyczki bez baz nie weryfikują swoich Klientów, a to pozwala na sprawne przyznanie finansowania.

Zwrot pożyczki od rodziny

Aktualnie obowiązują zasady mówiące o tym, że pożyczkę od rodziny należy zwrócić. Warunki zwrotu zapożyczenia najczęściej określane są w umowie, która jest sporządzana przez obydwie strony.

Pożyczka nie jest tym samym, co darowizna i dlatego właśnie należy ją zwrócić. Jak czytamy w zapisie art. 720 par. 1 kodeksu cywilnego:

"

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

To oznacza, że zwrot pożyczki jest sankcjonowany prawnie i pożyczkodawca podpisując umowę, lub sporządzając ją słownie, zobowiązuje się do zwrotu dokładnie takiej ilości majątku, jaką pożyczył.

Darowizna natomiast, nie wymaga oddawania otrzymanego świadczenia, co zawarte jest w art. 888 par.1 kodeksu cywilnego:

"

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Dlatego tak duże znaczenie ma to, aby odróżniać pożyczki od darowizn udzielanych przez rodzinę.

PCC-3 pożyczka od rodziny

W sytuacji, w której przekroczymy łączną kwotę 9637 złotych otrzymanych pożyczek w ciągu 5 lat oraz będzie to pożyczka otrzymana od teściów, zięcia lub synowej, jesteśmy zobowiązani odprowadzić podatek od czynności cywilnoprawnych. W tym celu składamy wniosek PCC-3 w urzędzie skarbowym. Na złożenie PCC-3 mamy 14 dni, od daty dokonania czynności. Obowiązek złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC-3) został zawarty w oficjalnym rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 25 listopada 2015 roku. Czytamy tam następującą informację:

"

Deklarację składa się w przypadku:

 zawarcia umowy: sprzedaży, zamiany rzeczy i praw majątkowych, pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku (jeśli z góry nie zostanie ustalona suma pożyczki – deklaracje składa się w przypadku każdorazowej wypłaty środków pieniężnych), o dział spadku lub zniesienie współwłasności gdy dochodzi w nich do spłat i dopłat, ustanowienia odpłatnego użytkowania (w tym nieprawidłowego), depozytu nieprawidłowego lub spółki.

Oprócz tego, że deklarację PCC-3 musimy złożyć w terminie 14 dni od dokonania czynności, musimy również w tym terminie obliczyć oraz wpłacić podatek. Dotyczy to wyłącznie osób, które nie złożyły deklaracji zwolnienia z podatku pożyczki od najbliższej rodziny.

Pożyczka w rodzinie – na konto czy w gotówce?

Sposób wypłaty pieniędzy ma szczególne znaczenie wtedy, kiedy chcemy być zwolnieni z podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak już wspominaliśmy we wcześniejszej części artykułu, pożyczki od rodziny są opodatkowane PCC, który wynosi 0,5% pożyczanej kwoty. W niektórych sytuacjach jest możliwe zwolnienie z tego podatku, które przysługuje najbliższej rodzinie. Oprócz tego, należy spełnić również wymóg sposobu przekazania pieniędzy.

Aby uniknąć opodatkowania, pieniądze nie mogą zostać przekazane w formie gotówki. Jest to niezwykle ważne, ponieważ jeżeli nie spełnimy tego warunku, możemy spodziewać się opodatkowania PCC. Należy wykonać przelew na wskazane przez pożyczkobiorcę konto bankowe lub inny rachunek w banku. Przelew możemy wykonać również w SKOK-u lub w formie przekazu pocztowego.

Podsumowanie

1. Pożyczki od rodziny to prosty sposób na otrzymanie dodatkowych pieniędzy.

2. Liczba formalności jest bardzo ograniczona.

3. PCC nie podlegają pożyczki o łącznej kwocie 9637 złotych w okresie 5 lat.

4. Po przekroczeniu kwoty 9637 złotych trzeba odprowadzić podatek 0,5%.

5. Podczas udzielania pożyczki od rodziny warto spisać umowę z najważniejszymi regulacjami.

6. Otrzymanie pożyczki od rodziny należy zgłosić w urzędzie skarbowym lub drogą online.

7. Otrzymane pieniądze należy zwrócić w określonym czasie.


Źródła:

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19640160093/U/D19640093Lj.pdf

https://www.podatki.gov.pl/media/6286/objasnienia-do-deklaracji-w-sprawie-podatku-od-czynnosci-cywilnoprawnych-pcc-3pdf.pdf

Komentarze